در این نشست مجازی که بیش از ۱۵۰ نفر از رؤسا و کارشناسان ادارات مشاوره و سلامت روان دانشگاه‌های علوم پزشکی، شرکت داشتند، دکتر سعید نوروزی مدرس این کارگاه آموزشی و دانشجوی دکترای روانشناسی در خصوص مداخلات  روانشناختی آنلاین و انواع واقسام این مداخلات و چگونگی بررسی مشکلات روانشناختی افراد در گروه‌های مختلف، به ارائه سخن پرداخت.

بحث و تبادل نظر در خصوص دسته‌بندی و اقسام خطوط  مشاوره‌ای از جمله خطوط امداد، خطوط بحران( داغ)، خطوط مشاوره و خطوط گرم، انواع مداخلات تلفنی و اینترنتی، مداخلات غیرحضوری، خدمات مشاوره تلفنی زنده و همچنین بررسی خدمات مداخلات روانشناختی در مواقع بحران و نیز انواع مداخلات روانشناختی تلفنی، از جمله موارد مطرح شده در این وبینار آموزشی بود.

وی در بخشی از سخنان خود به انواع مداخلات روانشناختی آنلاین به صورت تلفنی اشاره کرد و گفت: ارائه خدمات تلفنی ارجاع در قالب تماس تلفنی از جمله مداخلات روانشناختی است که مورد تاکید قرار دارد. در این نوع از خدمات، تماس گیرنده به‌جای برقراری رابطه با یک پیام ضبط شده، با یک انسان تماس برقرار می‌کند. این نوع از خدمات عموما به منزله شروع رابطه تلفنی برای دسترسی به خدمات حضوری است.

نوروزی گفت: تماس گیرنده ممکن است به دنبال دسترسی به نزدیک‌ترین مرکز بهداشتی، پزشک متخصص یا سایر خدمات باشد. یک مثال از این نوع خدمات، مؤسسه ارجاع و تبادل اطلاعات برای بانوان است. پاسخگویی تلفنی در این مؤسسه اطلاعات لازم در حیطه‌های مربوط به بانوان را به مراجعان ارائه می‌دهند. اغلب تماس گیرندگان این مؤسسه را زنان تشکیل می‌دهند که در جستجوی اطلاعات لازم و همچنین ارجاع به خدمات وسیع و جامع نظیر بررسی سلامت جسمانی، فرصت‌های شغلی و ... هستند.

او همچنین به مداخلات غیرحضوری آنلاین و همچنین در خصوص مزایا و معایب این نوع مداخلات غیرحضوری اشاره کرد و گفت: یک مداخله‌گر باتجربه باید به خوبی بتواند در مسیر ارائه مشاوره‌های خود اقدامات لازم را  انجام دهد و از صحت و تاثیرگذاری مداخلات خود مطمئن باشد.

نوروزی با اشاره به اینکه وجه مشترکی بین مداخلات آنلاین و حضوری وجود دارد، گفت: همدلی و ایجاد رابطه عاطفی و مهارت در انجام کار در انجام هر مشاوره‌ای امری لازم و ضروری به شمار می‌رود و باید یک فردی که مسؤولیت مداخلات روانشناختی را برعهده‌دارد، به همه ابعاد و جنبه‌های روانشناختی، مورد مشاوره خود، توجه کند.

این مدرس دانشگاه، همچنین در بخش دیگری از سخنان خود به انواع مداخلات روانشناختی تلفنی اشاره کرد و گفت: خدمات ارائه اطلاعات ضبط شده از جمله شاخه‌های مداخلات روانشناختی تلفنی به شمار می‌رود. در این نوع خدمات، با توجه به نیاز تماس گیرندگان، اطلاعات لازم به آنها ارائه می‌شود. مثال‌هایی از این  نوع خدمات شامل اطلاعات مربوط به تسهیلات پزشکی، ساعت گویا معرفی داروخانه‌های شبانه‌روزی و... می‌باشد. همچنین از تلفن به طور گسترده برای ارائه اطلاعات ضبط شده به منظور تغییر رفتار نیز استفاده می‌شود. یک نمونه از آن نوارهای مضبوطی  است که دارای توصیه‌های سودمند برای ارائه به تماس گیرندگانی است که به دنبال کمک به ترک سیگار هستند.

وی افزود: میزان پرهیز در تماس گیرندگانی که دسترسی به پیام‌های حمایتی تلفنی داشته‌اند، در مقایسه با آنهایی که دسترسی به این پیام‌ها نداشته‌اند، به مقدار قابل توجهی بیشتر بوده است. ماهیت چنین پیام‌هایی بدین گونه است ک بین تماس گیرندگان و ارائه دهنده پیام، هیچ گونه تعاملی وجود ندارد. سایر خدمات بین تماس گیرنده و ارائه دهنده پیام تعامل برقرار می‌کنند.

نوروزی همچنین در بخش دیگری از سخنان خود به مزایای مداخلات آنلاین اشاره کرد و گفت: سهولت دسترسی، گمنامی مراجع، کنترل، فوریت دسترسی، صرفه‌مندی، کارآمدی درمانی، دسترسی به خدمات حمایتی، اجتناب از وابستگی، گمنامی مشاور، در دسترس بودن مشورت، دسترس پذیری گسترده از خدمات و نیز خدمات رسانی به افراد مناطق خارج از دسترس از جمله مزایای مداخلات آنلاین به شمار می‌رود.

او همچنین به نوع دیگری از مداخلات آنلاین که همان تماس‌های تلفنی از طریق اینترنت است، اشاره کرد و گفت: تماس‌های تلفنی از طریق اتصال به اینترنت را می‌توان به صورت آنلاین یا برخط تصور کنیم. از طریق پیام‌رسان‌هایی همچون واتساپ و سایر پیام‌رسانه‌ها نیز می‌توان خدمات حضوری توام با تصویر یا صوت را به مراجعین ارائه دهیم. موضوعی که در حال حاضر در ایام کرونا و حتی بعد از کرونا نیز می‌تواند از این طریق صورت گیرد. همچنین نوع دیگری از مداخلات آنلاین از طریق ویدئوکنفرانس‌هاست که کاربردی زیادی در مسیر مداخلات روانشناختی دارد.

همچنین در ادامه این کارگاه آموزشی، دکتر افسانه صادقی معاون اداره کل دانشجویی وزارت بهداشت ضمن خیرمقدم به حاضران در این نشست وبیناری و ابراز خرسندی از برگزاری این کارگاه آموزشی و تاثیرات مثبت آن در ادارات مشاوره و سلامت روان دانشگاه‌های علوم پزشکی گفت: بدون شک برگزاری این کارگاه‌ها و وبینارهای مجازی با موضوعات مختلف، می‌تواند سطح دانش و بینش شما رؤسا و کارشناسان ادارات مشاوره دانشگاه‌ها را افزایش بدهد. قطعا تلاش داریم این گونه نشست‌های غیرحضوری در ایام کرونا را ادامه دهیم.

وی گفت: برپایی این نشست‌های آموزشی و دعوت از اساتید برجسته حوزه مشاوره از جمله دکتر سعید نوروزی که از متخصصان و اندیشمندان مباحث روانشناختی هستند، می‌تواند در راستای ارتقای سلامت روان دانشجویان علوم پزشکی، نقش بسزایی ایفا کند. حضور شما عزیزان در این کارگاه‌های مجازی می‌تواند به تقویت دانش شما در این حوزه کمک شایانی کند. از دکتر طارمیان رئیس اداره مشاوره و سلامت روان دانشجویان وزارت بهداشت نیز بابت برگزاری این کارگاه آموزشی تشکر می‌کنم. 

صادقی افزود: در طول یک سال گذشته و از زمان آمدن دکتر طارمیان به اداره مشاوره و سلامت روان دانشجویان وزارت بهداشت، تحولات و اتفاقات خوبی در حوزه مشاوره در دانشگاه‌های علوم پزشکی رقم خورده است و امیدواریم بعد از کنترل بیماری کرونا، نیز بتوانیم حضوری در خدمت شما کارشناسان و رؤسای ادارات مشاوره در سراسر دانشگاه‌های علوم پزشکی باشیم.

همچنین در ادامه این نشست، دکتر فرهاد طارمیان رئیس اداره مشاوره و سلامت روان دانشجویان وزارت بهداشت، ضمن خیرمقدم به شرکت‌کنندگان در این وبینار و ابراز خرسندی از تشکیل این کارگاه آموزشی گفت: یکی از اهداف اصلی برگزاری این کارگاه آموزشی، ارتقای سطح دانش و اطلاعات تخصصی رؤسا و کارشناسان ادارات مشاوره دانشکده‌ها و دانشگاه‌های علوم پزشکی بود. در این کارگاه آموزشی ما تلاش کردیم با دعوت از یکی از مدرسان برجسته و مجرب در زمینه علم رواشناسی، دانش شما عزیزان را افزایش دهیم.

وی به خصوصیات مثبت مشاوره آنلاین اشاره کرد و گفت: با مشاوره آنلاین می‌توان در هر زمان یا مکانی که قرار داریم، با مراجعین خود تعامل وارتباط برقرار کنیم و در حقیقت خدمات روانشناسی مشاوره از طریق انلاین، طیف گسترده‌تری نسبت به نوع حضوری دارد.

طارمیان گفت: درگذشته که مشاوره به صورت آنلاین امکان پذیر نبود، دامنه کار محدود به محله یا شهر سکونت‌مان بود اما اکنون دامنه فعالیت ارائه مشاوره از طریق آنلاین، توسعه و گسترش یافته است و دسترسی خیلی از افراد به این نوع مشاوره به واسطه وجود اینترنت، زیاد شده است.

رئیس اداره مشاوره و سلامت‌روان دانشجویان وزارت بهداشت یکی دیگر از امتیازات مشاوره آنلاین را، قدرت انتخاب انسانها به لحاظ گزینش روانشناس و مشاوره مورد نظر عنوان کرد و گفت: در گذشته که مشاوره آنلاین وجود نداشت، افراد به دلیل سکونت در شهر یا محله خود، مجبور بودند از متخصصان و روانشناسان محدود به محل سکونت خود، مشاوره بگیرند. اما اکنون به واسطه توسعه ارائه مشاوره‌های آنلاین، افراد می‌توانند از طریق اینترنت و فضای مجازی. در هر شهری که هستند و در هر موقعیت زمانی و حتی روزهای تعطیل، مشاوره آنلاین خود را با مشاور مورد نظر، انجام دهند.

طارمیان، یکی دیگر از مزیت‌های مشاوره آنلاین را، دسترسی افراد ناتوان و معلول و افراد دارای محدودیت‌های فیزیکی و حرکتی ذکر کرد و گفت: با وجود مشاوره انلاین، دیگر نیاز نیست به طور مثال یک فرد معلول یا کسی که دارای مشکلات واختلالات حرکتی است. از جایی به جای دیگر حرکت کند و وقت و مسافتی را صرف کند تا به هدف مورد نظر دست یابد.

او همچنین در عین حال به ایرادات و نقاط ضعف مشاوره آنلاین اشاره کرد و گفت: موضوع قطع و وصل شدن اینترنت و اختلال در شبکه‌های ارتباطی. یکی از اسیب‌های جدی است که گاها وجود دارد. چه در بحث کلاس‌های آنلاین آموزشی و چه در خصوص انجام مشاوره‌های آنلاین، این مشکلات اینترنتی برخی اوقات مشاهده می‌شود که کار را برای مشاوران گاهی دشوار می‌کند و ممکن است به جلسات مشاوره، آسیب‌برساند. همچنین یکی دیگر از ضعف‌های مشاوره آنلاین، عدم دسترسی عموم مردم بخصوص روستاییان یا افراد بی‌بضاعت از تجهیزات اینترنتی و کامپیوتر است. به هرحال گرانی ادوات وتجهیزاتی همچون اینترنت، هدست، اسپیکر و... برای انجام مشاوره‌های آنلاین، شاید برای برخی از افراد جامعه میسر نباشد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: سامانه مشاوره آنلاین دانشجویان این امکان را فراهم می‌کند که مشاوره به صورت تصویری، صوتی، در قالب چت و ایمیل و همینطور اجرای تست امکان پذیر خواهد بود.

طارمیان با اشاره به امکانات و فناوری‌های این سامانه گفت: در صورتی که این سامانه جوابگو شود سامانه غربالگری آنلاین دانشجویان نیز به این سامانه انتقال داده می‌شود. اداره‌های مشاوره و سلامت روان در شرایطی قرار دارند که باید خیلی در سطح کاربردی و قوی‌تر حضور داشته باشند و آن پویایی را به دانشگاه انتقال دهند.

او  به نقش فناوری‌های نوین درتکنولوژی ارتباطات اشاره کرد و گفت: دوران کرونا این مطلب را به همه یادآوری کرده است ‌که در قالب تکنولوژی‌های نوین نیز باید از کاربردآن بهره‌مند شویم.

رئیس اداره مشاوره و سلامت روان دانشجویان وزارت بهداشت تصریح کرد: کلاس‌ها، کارگاه‌ها و مشاوره‌های آنلاین نیز در پسا کرونا نیز کاربرد خود را دارد و در قالب یک فعالیت ترکیبی از آن بهره‌مند خواهیم شد.

طارمیان با اشاره به این نکته که ابزارهای جدید در دوران کرونا تسهیل کننده فعالیت‌های مشاوره‌ای شده است، ابراز کرد: از این پس ابزاری در دسترس خواهد بود که هم به صورت آنلاین و هم به صورت مراجعه حضوری می‌توان در راستای فعالیت‌های مشاوره ای و روان شناختی از آن استفاده کرد .

وی اضافه کرد: تجهیزاداره‌های مشاوره به ابزارهای سنجش روان شناختی دیجیتال از دیگر برنامه‌هایی است که در دانشگاه‌های علوم پزشکی کشوراجرایی شده است. انتهای پیام

کدخبرنگار:۱۰۲۲۰