سید جمال‌الدّین اسدآبادی متولدشعبان ۱۲۵۴ قمری برابرآبان ۱۲۱۷ خورشیدی در اسدآباد همدان ایران ودرگذشته ۱۳۱۴۵ شوال هجری قمری برابر ۱۹ اسفند ۱۲۷۵) که از او با نام‌های جمال‌الدین الافغانی و سید محمد بن صفدر الحسین نام برده می‌شود. اندیشمند سیاسی و مبلغ اندیشه اتحاد اسلام بود. وی همچنین از اولین نظریه پردازان اصولگرایی اسلامی محسوب می‌شود. به تعبیر رهبر فرزانه انقلاب "سیدجمال کسی بود که برای اولین بار بازگشت به اسلام را مطرح کرد کسی بود که مساله حاکمیت را و خیزش و بعثت جدید اسلام را اولین بار در فضای عالم بوجود آورد... د. او مطرح کننده، به وجود آورنده و آغازگر بازگشت به حاکمیت اسلام و نظام اسلام است. این را نمی‌شود دست کم گرفت و سیدجمال الدین را نمی‌شود با کس دیگری مقایسه کرد. در عالم مبارزات سیاسی، او اولین کسی است که سلطه استعماری را برای مردم مسلمان آن زمان معنا کرد قبل از سیدجمال چیزی به نام سلطه استعماری برای مردم مسلمان حتی شناخته شده نبود. او کسی بود که در ایران، در مصر، در ترکیه، در هند، در اروپا کلا در خاورمیانه در آسیا و در آفریقا سلطه سیاسی مغرب زمین را مطرح کرد و معنا کرد و مردم را به این فکر انداخت که چنین واقعیتی وجود دارد و شما می‌دانید آن زمان، آغاز عمر استعمار بود.
بیشتر بخوانیم:
سیدجمال الدین در قریه اسدآباد واقع در ۴۲ کیلومتر غرب همدان در شعبان ۱۲۵۴ هجری قمری در خانوادة شیخ الاسلام اسدآباد متولد شد. پس از گذراندن دروس ابتدایی در سال ۱۲۶۶ به همراه پدر به نجف رفته و در حوزه درس شیخ مرتضی از مجتهدین آن عصر تلمذ کرد. چون شیخ مرتضی از مدت ذهن و کثرت هوش سید جمال الدین مطلع شد او را به هندوستان فرستاد. در هند سیدجمال علاوه بر مطالعه احوال اجتماعی و سیاسی هند به زبان انگلیسی نیز آشنا شد از هند به مکه رفت از آنجا به اسدآباد برگشت سپس به تهران آمد و شروع به نشر افکار و عقاید خود پرداخت.
ناصرالدین شاه چون از وجود او وحشت کرد او را به افغانستان سپس هندوستان فرستاد. از این زمان آوازة سیدجمال الدین در میان کشورهای اسلامی پیچید از هندوستان به حصر رفت پس از ۴۰ روز توقف در مصر به اسلامبول بازگشت. فواد پاشا از رجال سیاسی و عثمانی او را به گرمی پذیرفت. پس از مدتی دوباره به مصر رفت. و انجمن حب الوطنی را با ۳۰ تن عضو تأسیس نمود و در جامع الازهر مشغول تدریس و بحث فلسفه ابن سینا گردید. در این زمان خطابه هایی ایرادهی کرد که اساس آن ایجاد وحدت اسلامی برهم زدن تشکیلات جاسوسی و حقه بازی انگلیس و جلوگیری از استعمار آن دولت و تأمین آزادی و استقلال حقیقی ملل اسلام بود.
چون عقاید سیدجمال همه جا با انتشار یافت عمال انگلیس از نفوذ کلام او ترسیدند و وسایل خروج او را از مصر فراهم کردند. سید از مصر به هندوستان و از آنجا عازم اروپا گردید در پاریس سید روزنامه عروه الوثقی را تأسیس کرد که سردبیری آن را برعهدة شیخ محمد عبده شاگرد خود گذاشت.
روزنامة عروه الوثقی در سراسر جهان اسلام منتشر می شد. و متضمن آراء و عقاید سیاسی و اجتماعی سید مبنی بر مساوات و آزادی بود. و در روشن کردن افکار مردم ایران وعثمانی اثر بسزایی گذارد. پس از ۱۸ ماه انتشار این روزنامه انگلیسیها دستور توقیف آن را دادند. در سال ۱۳۰۳ سید به دعوت ناصرالدین شاه به ایران آمد. اما چون درباریان ذهن شاه را نسبت به او مشوب کردند سید با خاطری آزرده به روسیه و از آنجا به اطریش رفت.
در سال ۱۳۰۷ بار دیگر ناصرالدین شاه از افکار و عقاید سید به حیرت افتاد و او را به تهران دعوت کرد، لیکن بر اثر دسیسه‌های دربار، سیدجمال مورد بغض شاه قرار گرفت و در حرم حضرت عبدالعظیم متحصن شد. مأمورین شاه او را از آنجا خارج و به عتبات تبعید کردند.
وی ناچار به لندن رفت در لندن روزنامه ای به نام (فیباء الخافقین) به دو زبان عربی و فارسی منتشر کرد.
سپس به اسلامبول بازگشت، سلطان عبدالحمید ابتدا به امید آنکه از عقاید سید درباب ایجاد وحدت اسلام استفاده کند، از او دلجویی کرد اما درباریان سلطان و کارگزاران انگلیس به مخالفت با سید برخاستند و در سال ۱۳۱۴ در اسلامبول مسموم و در همان شهر مدفون شد.