به گزارش مفدا زابل، وبینار پیشگیری از چاقی و اضافه وزن در دوران کرونا به همت انجمن علمی تغذیه دانشگاه در تاریخ ٩٩/١٢/١٠ ساعت ۱۱ صبح با تدریس سرکار خانم الهام رجبی پور کارشناس تغذیه دانشگاه برگزار گردید.
الهام رجبی پور، مدرس وبینار و کارشناس تغذیه دانشگاه در این وبینار، می‌گوید: در حاضر که باشگاه‌ها و مراکز ورزشی تعطیل هستند، احتمال اینکه افراد دچار اضافه وزن شوند زیاد است. البته این امر صرفا به دلیل تعطیلی باشگاه‌ها نیست. بیشتر افراد اوقات خود را با مصرف تنقلات سپری می‌کنند که عموم این خوراکی‌ها دارای کالری‌های بالایی هستند و موجب بروز اضافه وزن در شخص مصرف کننده می‌َشوند.
وی در ادامه می‌گوید: یک نکته بسیار مهم وجود دارد و آن هم این است که نظم غذایی بسیار مهم است. گاهی اینکه چه زمانی غذا می‌خوریم خیلی مهم‌تر از این است که چه چیزی مصرف می‌کنیم. توصیه می‌شود که صبحانه، ناهار و شام به عنوان وعده‌های اصلی، در یک بازه زمانی مشخص در نظر گرفته شوند. در این دوره که بیشتر در خانه می‌مانیم، اغلب مشاهده می‌شود که به خاطر دیر بیدار شدن از خواب، وعده صبحانه حذف می‌شود. این موضوع باعث می‌شود میزان سوخت و ساز بدن به تدریج کاهش پیدا کند. ریزه خوری یا اشتهای کاذب بعدازظهرها نیز عموما به همین دلیل است. بنابراین اکیداً توصیه می‌شود ساعات مصرف وعده‌های اصلی، ثابت و معین باشد.
این کارشناس حوزه تغدیه ادامه می‌دهد: باید عادت کنیم میان وعده را در برنامه غذایی روزانه‌مان لحاظ کنیم. مغزها، آجیل، میوه‌جات و به طور کلی مواد غذایی سبک و کم کالری برای استفاده در میان وعده‌ها مناسب‌اند. همچنین باید بدانیم مصرف غذاهای دارای کربوهیدرات بالا یا سرخ شده، در این وعده‌ها مناسب نیستند. به طور کلی میان وعده باید کوچک، مختصر و مفید باشد تا از ایجاد اشتهای کاذب جلوگیری شود.
رجبی پور با اشاره به افزایش پرخوری‌های عصبی در دوره شیوع کرونا عنوان می‌کند: با توجه به اینکه شرایط به گونه‌ایی است که افراد متحمل استرس و اضطراب بیشتری هستند، پرخوری‌های عصبی نیز زیاد می‌شود. در این صورت اگر افراد نمی‌توانند با اشتهای خود، میزان دریافت کالری را کنترل کنند، پیشنهاد می‌شود با دریافت برنامه غذایی از کارشناسان تغذیه، رژیم خود را متعادل کنند.
وی همچنین درباره رابطه کرونا و چاقی می‌گوید: متاسفانه آمارها نشان می‌دهد که در افراد جوانی که سابقه هیچ گونه بیماری را ندارند اما به چاقی مبتلا هستند، درصد مرگ و میر بیشتر از کسانی است وزن متناسبی دارند. این موضوع به این خاطر است که خود بافت چربی نیز باعث تولید مواد پیش التهابی در بدن می‌شود که سطح ایمنی بدن را به شدت کاهش می‌دهد. در نتیجه بدن یارای مقاومت در برابر ویروس‌های ورودی را نخواهد داشت. در افراد مبتلا به کرونا نیز، در صورتی که شخص دچار چاقی باشد، استفاده از دستگاه ونتیلاتور یا تهویه مصنوعی که اصلی‌ترین دستگاه برای درمان کرونا در مرحله حاد است، سخت می‌شود و محدودیت‌های فیزیکی اجازه استفاده از دستگاه را نمی‌دهد.
وی در خصوص ورزش در دوره تعطیلی باشگاه‌ها می‌گوید: شما برای اینکه ورزش و تحرک کنید، هیچ احتیاجی به باشگاه ندارید که چرا به خوبی می‌توانید در منزل خود ورزش کنید و تحرک کافی داشته باشید بی‌آنکه موجب آزار کسی بشوید. برنامه جامع و کاملی تحت عنوان Home workout برای همه سیستم عامل‌ها وجود دارد که بسیار کارآمد و مناسب است. این اپلیکیشن رایگان به شما یک برنامه ورزشی ساده و مناسب با فضای خانه ارائه می‌کند. انجام حرکات ساده به صورت مستمر و پیوسته، زمینه افزایش ضربان قلب و تعرق را فراهم می‌کند.
رجبی پور در ادامه عنوان می‌کند: برای گرفتن نتیجه حتما در اجرای حرکات، استمرار داشته باشید و برنامه خود را به یک هفته ورزش محدود نکنید. ورزش باید جایگاه ثابت خودش را در برنامه شما داشته باشد که تاثیراتش را در آینده نشان دهد. حالا که باشگاه‌ها تعطیل شده، ورزش را در خانه پیگیری کنید. هم آسان‌تر است، هم کم هزینه‌تر.
مدرس این کارگاه افزود: بررسی نتایج آماری پیامدهای ناشی از کووید ۱۹ نشان داده است که افراد مبتلا به چاقی انواع شدیدتر بیماری و میزان مرگ و میر بالاتری را تجربه کرده‌اند ولی با وجود این حقیقت هشدار دهنده، تغییرات ناشی از شیوع بیماری و شرایط قرنطینه موجب افزایش احتمال چاقی و اضافه وزن شده است.
این کارشناس تغذیه با بیان اینکه چاقی و اضافه وزن در افراد دیابتی باعث برهم خوردن تعادل قند خون می‌شود، گفت: این مولفه احتمال بروز علائم وخیم این بیماری را افزایش می‌دهد.
وی با بیان اینکه افراد با اقامت در منزل و داشتن وقت اضافه وسوسه شده و تمایل بیشتری برای مصرف خوراکی‌های بیشتر و متنوع‌تر دارند، افزود: افزایش پخت و پزهای خانگی به منظور فراهم کردن مایحتاج روزانه و پرهیز از خرید از بیرون موجب افزایش وسوسه‌ها و مصرف بیشتر مواد غذایی در منزل شده است که باید به همه این تغییرات قرنطینه ای، تغییر الگوی خواب را نیز اضافه کرد.
رجبی پور گفت: دیر بیدار شدن نیز باعث حذف وعده اصلی صبحانه و ریزه خواری‌های ساعات پایانی شب می‌شود که خود زمینه را برای افزایش وزن مهیا کرده است.
وی افزود: باورهای غلط و توصیه‌های نادرست تغذیه‌ای در ایام قرنطینه نیز عامل دیگری برای افزایش وزن و چاقی محسوب می‌شود حال آنکه این باورهای غلط به سرعت از منابع غیرمعتبر علمی منتشر و دهان به دهان گشته و تبدیل به باورهای عمومی نادرست شده است.
وی ادامه داد: ضرورت مصرف کالری بیشتر برای تقویت سیستم ایمنی و یا خوردن خوراکی‌های به اصطلاح با طبع گرم با هدف پیشگیری از ابتلا به کرونا از جمله توصیه‌های نادرستی است که پیروی از آن به افزایش اضافه وزن و چاقی دامن زده است.
وی در ادامه بیان کرد: نقصان سواد سلامت عمومی نیز به کمک این باورها آمده و با تغییر در سبد مصرفی افراد و خانواده‌ها زمینه‌ساز دریافت بیشتر کالری شده است؛ نمونه بارز آن مصرف بیشتر آب میوه‌های صنعتی است که افراد به منظور دریافت ویتامین و پیشگیری از ابتلا به کرونا مصرف می‌کنند درحالیکه این خوراکی‌ها به دلیل شکر اضافه‌تر نه تنها تامین کننده میزان ویتامین مورد نظر نیستند بلکه خود عاملی برای اضافه وزن و چاقی محسوب می‌شوند.
وی عامل دیگری که باعث برهم زدن این توازن می‌شود را کاهش فعالیت فیزیکی به دلیل در خانه ماندن افراد دانست و افزود: رعایت فاصله اجتماعی، تعطیلی اماکن ورزشی و لزوم اقامت در قرنطینه موجب شده میزان فعالیت بدنی روزمره افراد هم به شدت کاهش پیدا کند؛ این عامل موجل موازنه مثبت انرژی و درنهایت اضافه وزن شده است.
وی اظهار داشت: برای مقابله با این معضل در درجه اول توصیه به تنطیم ریتم خواب می‌شود زیرا این موضوع به حفظ نظم در خورد و خوراک به عنوان مخرج مشترک مقابله با این پدیده کمک می‌کند.
وی رعایت اصول تغذیه برمبنای هرم استاندارد تغذیه را تنها نسخه غذایی دانست که نیازمندی‌های بدن برای تقویت سیستم ایمنی را مهیا کرده و تا حدی می‌تواند اثر پیشگیری کننده از ابتلا به کووید ۱۹ داشته باشد.
مدرس وبینار در ادامه بحث گفت: داشتن یک برنامه غذایی منظم با کمک کارشناسان این حوزه و مدیریت محتویات یخچال و خوراکی‌های موجود در منزل از راهکارهای موثر در کنترل کالری دریافتی و کنترل وزن است؛ به نحوی که غذاهای پروتئینی نظیر گوشت‌ها و حبوبات، میوه و سبزیجات کم کالری بیشتر در دسترس باشد و درمقابل خوردنی‌های چرب و شیرین و پرکالری در دسترس نباشند.
وی با بیان اینکه مصرف بیش از حد میوه‌ها می‌تواند منجر به انباشت کالری اضافه و افزایش وزن شود، افزود: درنظر گرفتن یک برنامه منظم برای فعالیت بدنی در منزل نیز از جمله راهکارهای الزامی است که ضمن تنظیم سطح سوخت و ساز بدن، عاملی موثر در پر کردن اوقات بیکاری بوده و به خاطر مصرف کالری درمقابله با افزایش وزن موثر است هرچند انجام فعالیت ورزشی نباید به عنوان مجوزی برای خورد و خوراک بیشتر به حساب آید.
رجبی پور بیان کرد: گرچه همه گیری کرونا مهلک و خطرناک است اما غفلت از دیگر وجوه بهداشتی و ابتلا به اضافه وزن و چاقی در طول زمان بیش از آن سلامتی را تهدید کرده و درگیری با تبعات بلندمدت آن نظیر دیابت، فشارخون، بیماری‌های قلبی عروقی و سایر بیماری‌های غیرواگیر به صورت همیشگی و مادام العمر در سلامتی و درنهایت کیفیت زندگی افراد اختلال ایجاد می‌کند، پس باید به نحوی رفتار کنیم که پس از فروکش کردن همه گیری کرونا، تندرستی خود را از جنبه دیگری به مخاطره نگذاریم.
وی در ادامه به شعار "تغذیه سالم برای پیشگیری از کرونا" اشاره کرد و گفت: در شرایط فعلی بحران کووید ۱۹ رعایت اصول تغذیه سالم در ک نار پیروی از پروتکل‌های بهداشتی پیشگیری و کنترل این بیماری، برای تقویت سیستم ایمنی بدن حائز اهمیت است.
مدرس کارگاه با بیان اینکه ضرورت ماندن در منزل با توجه به شیوع کرونا موجب تغییراتی در الگوی غذایی خانواده شده است، اظهارداشت: ریزه‌خواری و مصرف تنقلات کم ارزش غذایی، افزایش زمان تماشای تلویزیون، کار با تبلت، کامپیوتر و شبکه‌های مجازی و درنتیجه کاهش تحرک بدنی از عواملی هستند که با بروز اضافه وزن و چاقی و برخی کمبودهای تغذیه‌ای می‌توانند موجب تحریک و تضعیف سیستم ایمنی بدن شده و شانس ابتلا به کرونا را افزایش دهند.
وی در پایان به منظور افزایش سطح ایمنی بدن پیشنهاد کردند روزانه از منابع غذایی حاوی ویتامین سی شامل انواع میوه ها و سبزی ها از جمله سبزی های برگ سبز مانند سبزی خوردن، انواع کلم، گل کلم، گوجه فرنگی، جوانه های گندم، ماش و شبدر، انواع مرکبات ( لیمو ترش، لیمو شیرین، پرتقال، نارنگی و نارنج)، کیوی استفاده شود.