ضرورت کنترل زبان :

زبان مهم ترین کلید دانش، فرهنگ، عقیده و اخلاق است و اصلاح آن سرچشمه همه اصلاحات اخلاقی، و انحراف آن سبب انواع انحرافات است.
زبان ترجمان دل و نماینده عقل و کلید شخصیت و مهم ترین دریچه روح است. آن چه بر صفحه روح انسان نقش می بندد قبل از هر چیز بر صفحه زبان و در لابلای گفته های او ظاهر می شود.

 زبان در عین اینکه یکی از شگفت انگیزترین آفریده های پروردگار و از بزرگترین نعمتهای اوست، می تواند بسیار خطرناک و سرچشمه گناهان بیشماری باشد و خرمن سعادت انسان را به آتش بکشد.

ضرورت کنترل زبان در نهج البلاغه :

قال امیرالمومنین علی علیه السلام:

"اللِّسَانُ سَبُعٌ، إِنْ خُلِّیَ عَنْهُ عَقَرَ"

مولا امیرالمومنین علی علیه السلام می فرمایند:

"زبان درنده ای است که اگر رهایش کنی به تو آسیب می رساند و می دَرَد"

(حکمت ۶۰ نهج البلاغه)

شرحی بر حکمت ۶۰ نهج البلاغه :

تنوع کارهای خوب یا بدی که با زبان انجام می شود بسیار بیشتر و گسترده تر از دیگر اعضای بدن است به گونه ای که ۳۰ گناه با زبان انجام می شود. به همین علت، در حدیثی از پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) می خوانیم که فرمودند:

"خداوند زبان را عذابی می کند که هیچ یک از اعضای بدن را با آن عذاب نمی کند، زبان عرضه می دارد:

ای پروردگار تو مرا مجازاتی کردی که هیچ چیز را با آن مجازات نکردی خداوند به او می فرماید:

«خَرَجَتْ مِنْکَ کَلِمَةٌ فَبَلَغَتْ مَشارِقَ الاْرْضِ وَمَغارِبَها، فَسَفَکَ بِها الدَّمُ الْحَرامُ وَانْتَهَبَ بِهَا الْمالُ الْحَرامُ وَانْتَهَکَ بِهَا الْفَرجُ الْحَرامُ، وَعِزَّتی وَجَلالی لاَعَذَّبَنَّکَ بِعَذاب لا أُعَذِّبُ بِهِ شَیْئاً مِنْ جَوارِحِکَ"

"سخنی از تو خارج شد و به شرق و غرب زمین رسید و به سبب آن خون بی گناهان ریخته شد و اموال مردم غارت گردید و نوامیس مردم بر باد رفت به عزت و جلالم سوگند تو را مجازاتی می کنم که هیچ یک از اعضا را با آن مجازات نخواهم"

(برگرفته از کتاب کلام امیر ایت الله مکارم)

ضرورت کنترل زبان در فرهنگ لغت :

خُلِّیَ در لغت:

بصورت استعاره یعنی شمشیری که همیشه می‌برد و به هر چیزی می‌خورد ریز ریز می‌کند.      

 (ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن    ج‌۱     ۶۳۶)

چرایی کنترل زبان :

زبان (مانند حیوان) درنده‌ای است که اگر کنترل نشود و عقل بر او حاکم نباشد، می‌گزد (سبب تباهی او میشود).

(برگرفته از ترجمه و شرح نهج البلاغه علی نقی فیض الاسلام)

زبان کلید خوبیها و بدیها  :

الف) کنترل زبان از نگاه قرآن :

قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا

با مردم به زبان خوش سخن بگویید.

(بقرآیه ۸۳)

ب) کنترل زبان از نگاه معصومین :

رسول اکرم(ص)

وَ مَنْ شَهِدَ شَهادَةَ حَقٍّ لِیُحْیِیَ بِها حَقَّ امْرِی ءٍ مُسْلِمٍ اَتی یَوْمَ الْقیامَةِ وَلِوَجْهِهِ نورٌ مَدَّ الْبَصَرِ تَعْرِفُهُ الْخَلایِقُ بِاسْمِهِ وَ نَسَبِهِ

کسی که برای زنده کردن حق یک مسلمان، شهادت حقّ بدهد، روز قیامت در حالی آورده می شود که پرتو نور چهره اش، تا چشم کار می کند دیده می شود و خلایق او را به نام و نسب می شناسند.

(کافی، ج ۷، ص ۳۸۱، ح ۱) 

امام سجاد(ع)

حَقُّ اللِّسانِ اِکْرامُهُ عَنِ الْخَنی وَتَعْویدُهُ الْخَیْرَ وَ تَرْکُ الْفُضولِ الَّتیلافائِدَةَ لَها وَ الْبِرُّ بِالنّاسِ وَ حُسْنُ الْقَوْلِ فیهِمْ؛

حق زبان، احترام گذاشتن به آن با ترک زشت گویی، عادت دادنش به خوبی، ترک گفتار بی فایده و نیکی به مردم و خوشگویی درباره آنان است.

 (بحارالأنوار، ج ۷۱، ص ۲۸۶، ح ۴۱ )

ج) کنترل زبان از نگاه شاعران :

 آدمی مخفیست  در زیر زبان                                           این زبان پرده است بر درگاه جان

(مولوی، مثنوی معنوی، دفتر دوم)

مدیریت امور فرهنگی و فعالیت های فوق برنامه معاونت فرهنگی و امور دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز