به گزارش مفدا مازندران، گسترش نارضایتی و قیام سراسری ملت ایران علیه استبداد رژیم پهلوی در ۱۳۵۷ خورشیدی به خواسته عمومی ایرانیان بدل شد و با فراگیر شدن نهضت اسلامی در سراسر کشور، محمدرضا پهلوی که از آرام کردن مردم و تسلط بر اوضاع ناامید شده بود، مجبور به خروج از کشور شد.
بیست وششم دی ماه سال ۱۳۵۷ سالروز فرار شاه از ایران است؛ فراری که دفتر سلطنت پهلوی و زندگی مردم ایران زیر سلطه قدرت‌های استکباری جهان را برای همیشه فرو بست. این نخستین باری نبود که محمدرضا پهلوی فرار را بر قرار ترجیح می‌داد اما اگر در سال ۱۳۳۲ با کودتایی سیاه، آمریکا مهره دست نشانده خود را به کرسی حکومت بازگرداند در سال ۵۷ دیگر نه مردم ایران پذیرای سلطنت بود و نه شاه توان رویارویی با موج خروشان انقلابیونی را داشت که به رهبری حضرت امام خمینی (ره) خواستار برپایی نظام سیاسی نوینی بر مبنای احکام و قوانین اسلامی بودند. فرار شاه آغاز فصلی جدید در حیات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی جامعه ایرانی بود.
مصر اولین اقامتگاه
محمدرضا پهلوی پس از فرار از ایران و اقامت چند روزه در اسوان مصر، دعوت نامه‌ای از ملک حسن دوم پادشاه مراکش دریافت کرد. شاه به گمان این‌که این دعوت هم جزئی از توصیه‌های آمریکا برای آرام کردن اوضاع است به این دعوت پاسخ مثبت داد.
"اقامتگاهی به طمع ثروت ۵۰ میلیاردی"
به اذعان بسیاری از تاریخ نویسان ملک حسن به طمع ثروت ۵۰ میلیاردی محمدرضا پهلوی او را به مراکش دعوت کرده بود که با این پاسخ شاه روبه رو شد که تمام ثروت او به صد میلیون هم نمی‌رسد. ملک حسن از دعوت خود پشیمان شد و بعد از انقلاب در ایران محترمانه عذر او را خواست. پس از مراکش، مقامات باهاما به واسطه پرداخت مبلغ قابل توجهی ازحساب شاه نزد بانک راکفلر، با سفر او به باهاما موافقت کردند.
پاسخ منفی تاچر به شاه
با پیروزی محافظه کاران در انتخابات پارلمانی انگلیس و پیروزی تاچر که قول مساعد برای پناهندگی به شاه داده بود و محمدرضا پهلوی هم به دلیل املاکش در این کشور بسیار تمایل به اقامت در آن‌جا داشت و تقاضای خودش را با مقامات انگلیسی در میان گذاشت. اما انگلستان برای پیشگیری از جنجال مامور خود به نام "دنیس رایت" را با نام مستعار "ادوارد ویلسون" به باهاما فرستاد. این مامور هم نظر منفی دولت را به شاه منتقل کرد. اواسط خرداد ۱۳۵۸ دولت باهاما از تمدید ویزای اقامت شاه در کشورشان خودداری کرد و محمدرضا پهلوی باز هم به دوستان آمریکایی اش متوسل شد.
پس از موافقت نکردن اقامت شاه در انگلیس و تمدید نکردن ویزای باهاما، راکفلر و کیسینجر موافقت رئیس جمهور مکزیک را برای اقامت شاه در آن کشور جلب کردند. شاه و فرح و سایر همراهان روز بیستم خرداد ۱۳۵۸ به مکزیک رفتند و از جای خود نسبت به ویلای کوچک و ناراحتی که در باهاما داشتند، راضی به نظر می‌رسیدند.
اقامت تحمیلی به کارتر
سرانجام کارتر تحت فشار اطرافیانش ۲۹ مهر ۱۳۵۸ اجازه مسافرت محمدرضا پهلوی و همسرش را به آمریکا با ویزای توریستی داد که اقامت کوتاه مدتی برای درمان شاه بود. پس از مدت کوتاهی اقامت در این کشور، دولتمردان آمریکایی با فرستادن نمایندگانی، شاه را مجبور به سفر به پاناما می‌کنند.
سفر اجباری به پاناما
محمدرضا پهلوی علی‌رغم میل باطنی‌اش به پاناما سفر کرد البته دولتمردان آمریکایی با فرستادن نمایندگانی او را مجاب به این سفر می‌کنند. وی سرانجام صبح روز ۲۳ آذر ۱۳۵۸ با یک هواپیمای باری c۹ نیروی هوایی آمریکا، این کشور را به مقصد پاناما ترک می کند. شاه به وسیله یک بالگرد نظامی آمریکا به جزیره کونتادورا که محل اقامتش بود پرواز کرد.
آخرین مقصد
این سفرها تا اینجا ادامه داشت که او آخرین مقصد خود را مصر انتخاب می‌کند. بالاخره محمدرضا پهلوی با یک هواپیمای کرایه‌ای باری روز یک‌شنبه سوم فروردین پاناما را به مقصد مصر ترک می‌کند. وی وضع جسمی‌خوبی نداشت. هواپیما پس از یک توقف برای سوخت‌گیری در جزایر ازور پرتغال به سوی مصر راه می‌افتد. محمدرضا پهلوی بلافاصله با هلیکوپتر از فرودگاه به بیمارستان نظامی منتقل می‌شود. وی ۸ فروردین ۱۳۵۸ تحت عمل جراحی قرار می‌گیرد. حال عمومی‌اش در اقامت دومش در مصر هفته به هفته و ماه به ماه وخیم‌تر شد. پس از سفر دوم شاه به مصر، او در ۵ مرداد ۱۳۵۹ درگذشت.
گردآوری کننده: فاطمه علی نتاج