در دورانی به سر می‌بریم که جهان با حضور ناگهانی ویروسی موذی به نام کرونا، شرایط متفاوتی را تجربه می‌کند. سبک زندگی افراد جامعه، فرهنگ، اقتصاد، سیاست و تمام ابعاد زندگی بشر با دگرگونی زیادی روبه‌رو شده که می‌تواند سبب ایجاد سردرگمی و ترس در جامعه شود.
با ظهور پاندمی شدن کرونا، عملکرد صنایع فعالی چون ورزش با تغییرات زیادی روبه‌رو شد و مدیریت صحیح ورزش در جهان به یک نیاز اساسی تبدیل گشت. در این یادداشت خلاصه مقاله‌ای مروری با عنوان ارزیابی اثرات ویروس کرونا در صنعت ورزش را که در نشریه دانشجویی "پوریای ولی" منتشر شده است، می‌خوانید.
همگی می‌دانیم ورزش امروزه بخش مهمی از زندگی افراد را دربرمی گیرد چون علاوه بر بالا بردن ایمنی بدن برای مقابله با ویروس کرونا موجب حفظ سلامت روحی و روانی در برابر اثرات ناشی از این ویروس نیز می‌گردد.
این روزها عواملی چون توقف بسیاری از مسابقات و تعطیلی اماکن ورزشی در سراسر جهان، زیان‌های اقتصادی و روانی اجتماعی به همراه داشته است چون بسیاری از مدیران اماکن ورزشی به علت کمبود بودجه، امکان برگشتن به فعالیت پس از کرونا را ندارند و بسیاری از ورزشکاران با کاهش درآمد روبه‌رو شده و حتی هزینه گذران زندگی را نیز به‌سختی فراهم می‌کنند که باعث ایجاد مشکلات روحی در افراد ورزشکار می‌شود (تیمپکا ۲۰۲۰) و با توجه به رتبه‌بندی‌ها و سهمیه‌های ارائه‌شده، ازسرگیری کار با شرایطی ناعادلانه صورت می‌گیرد لذا تدوین سیاست‌های جایگزین برای سهمیه‌های کسب‌شده و آیین‌نامه جدید برای مقابله با این شرایط و حتی در صورت لزوم کسب سهمیه مجدد مطرح است(ساتو ۲۰۲۰).
در صنعت ورزش ۳ بخش اصلی درآمدی یعنی، حق پخش رسانه، بلیط فروشی و هزینه‌های جانبی مسابقات، از بین رفته است. خصوصاً در مورد ورزش‌های حرفه‌ای که استادیوم‌های بزرگ، حق پخش تلویزیونی تلویزیون، پشتیبان‌ها و حجم قابل‌توجهی از درآمد را شامل می‌شوند. باید مواردی مثل مدیریت صحیح در حوزه ورزش، بررسی تمایل طرفداران برای بازگشت به ورزشگاه‌ها، تمایل سرمایه‌گذاران برای سرمایه‌گذاری در صنعت ورزش و تمایل خود افراد ورزشکار به شرکت در مسابقات موردتوجه قرار گیرند (احمد ۲۰۲۰).
برای هماهنگی با شرایط کنونی فعالیت‌های ورزشی باید ضمن رعایت پروتکل‌های بهداشتی و ضمن استفاده از استراتژی‌هایی چون دورکاری اجتماعی- قرنطینه خانگی و ورزش در خانه - تغییر در فرهنگ ورزش - مدیریت و ارزیابی خطر در صنعت ورزش- استفاده از استراتژی کاهش در سازمان‌های ورزش - محدودیت سفرهای ورزشی، ازجمله کاهش پروازها و محدودیت‌های حمل‌ونقل –لغو و تعلیق رویدادهای موقت مسابقات (پارنل ۲۰۲۰)، از نوآوری در فعالیت‌های ورزشی استفاده گردد (برت ۲۰۲۰).
حال برای خروج از بحران، مدیران باید چه استراتژی‌های مناسبی را جهت مواجهه با دوران پساکرونا ارائه دهند؟ راهکارهایی خلاقانه برای بازگشت به کار اماکن و مسابقات ورزشی کدامند؟ فعالیت در صنعت ورزش در پسا کرونا در چه چهارچوبی صورت گیرد؟ و...
هر نقطه‌ای از جهان که ورزش را موردبررسی قرار دهیم، تأثیر بحران ویروس کرونا و به‌تبع آن اقدامات مقابله‌کننده متفاوت است. مثلاً دولت سوئد به‌منظور حمایت از اماکن ورزشی آسیب‌دیده وام‌هایی را در اختیار بخش‌های آسیب‌دیده قرار داده است و سازمان‌هایی غیردولتی نیز به‌صورت داوطلبانه به کمک این بخش‌ها شتافته‌اند (تیمپکا ۲۰۲۰).
بیکاری چندین ماهه مربیان، مدیران و کارکنان بخش‌های فرعی اماکن ورزشی و مسابقات و از طرفی جبران این ضرر مالی بزرگ از دیگر معضلات پاندمی کرونا است (حمامی ۲۰۲۰)؛ بنابراین باید در شرکت‌های بیمه، بندی اضافه گردد تا در صورت بروز شرایطی مشابه باشگاه‌ها و اماکن ورزشی ضرر کمتری را متحمل شوند. قطعاً تأثیرات نهایی کرونا در حال حاضر قابل پیش‌بینی نیست و ازنظر منطقی، هنوز مشخص نیست که زمان آغاز به فعالیت صنعت ورزش و شروع مسابقات چه زمانی است؟ تا بتوان تصمیم‌گیری قطعی انجام داد.
اما اثرات مثبت این ویروس منحوس...!
با این‌که قرنطینه خانگی، سلامت روان و اندیشه افراد را تحت تأثیر قرار می‌دهد به‌ویژه افرادی که عادت به انجام فعالیت ورزشی در خارج از خانه داشته‌اند؛ اما با شکل‌گیری قرنطینه خانگی، خانه تبدیل به محیط اصلی برای انجام فعالیت ورزشی گشته و توسعه ورزش در خانه که می‌تواند کتک‌کاری زن و شوهرها رو هم شامل بشود، می‌تواند بسیار مطلوب باشد که در ادامه بیشتر به آن خواهیم پرداخت.
ارائه استراتژی‌های مؤثر و بستر زمینه مناسب برای گسترش ورزش در خانه توسط سازمان‌های ورزشی می‌تواند کمک شایانی به فعال ماندن افراد و مشاغل کند ازجمله کمک‌های داوطلبانه، استفاده از شبکه‌های مجازی، کمک گرفتن از شهرداری، کمک‌ها و وام‌های دولتی، حذف مالیات با توجه به کاهش درآمد بخش‌ها، استفاده از آگاهی‌بخشی‌های تبلیغاتی و... البته در کشور ما باید بیشتر به ۲ مورد اول امید داشت!
اگر از جنبه‌های دیگر به دنیای ورزش نگاه کنید، با مراکز تناسب‌اندام، مراکز سلامتی، مشاغل متمرکز بر فعالیت بدنی و سلامتی و به‌طورکلی با نمای دیگری از ورزش و شهروندانی مواجه می‌شوید که به علت تعطیلی مراکز تناسب‌اندام یا باشگاه‌های ورزشی، سیکس پک شون داره کم‌کم تبدیل به ایربگ میشه! البته برخی باشگاه‌ها و مراکز تناسب‌اندام اقدام به فعالیت در شبکه‌های اجتماعی کردند و کلاس‌ها را به‌صورت آنلاین برگزار می‌نمایند و خیلی هم خوب جواب گرفته‌اند البته بیشتر از فروش محصولاتشان!
برای از سرگیری فعالیت‌های ورزشی و شروع مسابقات برای دوران پساکرونا هم باید برنامه‌ریزی مناسبی انجام بشه. چون هر نوع فعالیت ورزشی که مربوط به رویدادهای ورزشی خاص باشد، باید مجدد زمینه‌های کسب مزیت رقابتی را موردبررسی قرار دهد، هم در سطح دریافت حق پخش تلویزیونی و هم با عنوان گرفتن حامی مالی. چون حامی مالی علاقه‌مند به‌قرار گرفتن در معرض نمایش در رسانه‌ها و نگاه افراد است اگر به‌درستی انتخاب گردد برای بیشتر دیده شدن خود فعالیت ورزشی را نیز به موفقیتی دوچندان می‌رساند. در صنعت ورزش اگر رقبا با یکدیگر شبکه ارتباطی قوی داشته باشند امکان موفقیت آن‌ها از طریق روش‌های جمعی دوچندان خواهد بود. در شرایط پسا کرونا، تأثیرات به‌جامانده نه‌تنها اقتصادی هستند بلکه شامل تأثیرات لجستیکی و عملیاتی نیز می‌گردند زیرا بعد از یک تعطیلی ۴-۳ ماهه با آغاز به کار مجدد فعالیت‌های ورزشی، تعیین نگرش افراد و رفتار آن‌ها به‌صورت کامل قابل‌تشخیص نیست، درنتیجه داشتن برنامه‌ای همه‌جانبه برای رویارویی با شرایط پساکرونا بسیار مهم است.
ازجمله تأثیرات ویروس کرونا بر صنعت ورزش را سرعت شیوع این بیماری می‌دانند، به‌طوری‌که با ادامه مسابقات تیمی، پس از مثبت بودن آزمایش یکی از افراد، تعداد مبتلایان رو به افزایش رفت و همین امر منجر به تعطیلی کلی مسابقات شد.
برت و همکاران (۲۰۲۰) سازمان‌های ورزشی باید به بازیکنان خود به‌عنوان منابع انسانی توجهی دوچندان نشان دهند و رفتاری مدیریتی برای حفظ سلامت روانی بازیکنان برگزینند. لغو مسابقات می‌تواند موجب غم واندوه، استرس، اضطراب، سرخوردگی برای یک ورزشکار شود. تأثیر روان‌شناختی کرونا بر روی یک ورزشکار رقابتی با حذف شبکه حمایت اجتماعی و روال عادی تمرین، می‌تواند بسیار غیرقابل‌بازگشت باشد. از این‌رو مدیران باید برنامه حمایتی برای مشاوره‌های پی‌درپی با ورزشکاران و ترغیب آن‌ها به حفظ تعاملات اجتماعی از راه دور با خانواده و دوستان و هم‌تیمی‌ها و حفظ سلامت ورزشی آن‌ها، طراحی و اجرا نمایند.
ویروس کرونا یک فرصت مناسب برای فعالیت ورزشی و فعال شدن بشریت است زیرا هم مربیان و هم افراد، زمان آزادی در اختیاردارند و طبق گزارش‌ها ارائه‌شده حدود ۸۶۱٫۷ میلیون دانش‌آموز با تعطیلی مدارس در زمان شیوع کرونا در قرنطینه‌ی خانگی بسر می‌برند که به‌راحتی می‌توانند با استفاده از فضای مجازی و روش‌های خلاقانه به فعالیت ورزشی در خانه بپردازند و نیازی به تجهیزات گسترده هم ندارند تا ضمن سلامت افراد و بالا بردن ایمنی بدن، تأمین سلامت روح و بهبود مشکلات روحی و روانی برخی از کودکان و نوجوانان و به آموزش خودآرامی افراد نیز کمک شود. این امر باعث می‌شود که انگیزه‌های بدنی ایجاد شود و یک استراتژی کارآمد برای فعـال نگه‌داشتن جوانان در خانه است. بازی‌های ویدئویی می‌توانند لذت بردن از ورزش را تسهیل کنند، تحقیقات نشان داده است که استفاده از بازی‌های ویدئویی با افزایش فعالیت‌های بدنی در دختران و پسران نوجوان مرتبط است. صرف انرژی برای کودکان و نوجوانان با استفاده از بازی‌های ویدئویی، مشابه انرژی صرف شده برای فعالیت‌های ورزشی است، ازاین‌رو مدیران ورزشی باید بازی‌های ویدئویی را با توجه به تمام سنین گسترش دهند تا فضایی مفرح برای فعالیت بدنی شکل بگیرد. فعالیت‌های ورزشی در خانه فرصتی را برای افراد فراهم می‌کند تا در حین اقامت در خانه با داشتن حرکات ساده و متناسب با بدن خود سلامت خود را تضمین کنند (حمامی ۲۰۲۰).
چون قرنطینه و در خانه ماندن موجب بی‌تحرکی افراد می‌شود و اثرات منفی آن می‌تواند حتی بیشتر از اثرات منفی کرونا باشد لذا در ایتالیا نیز سازمان‌های ورزشی موظف‌اند در راستای توجه به توسعه ورزش در خانه و اثرات مثبت آن راهکارهایی را برای توسعه ورزش در خانه ارائه دهند (راوالی و موسومی ۲۰۲۰).
با شناسایی پارامترهایی که منجر به ضرر سازمان‌ها می‌شود می‌توان آن‌ها را حذف کرد و سپس به بهبود اقتصادی با انجام تحقیقات و پیاده‌سازی استراتژی‌های مناسب، حتی با انجام دورکاری و فاصله‌گذاری اجتماعی، کمک کرد پس پیامدهای مالی قابل‌پیشگیری هستند ولی باید به اثرات دیگر کرونا هم مثل، کاهش میزان آلودگی محیط‌زیست، افزایش خشونت‌های خانگی و افزایش قتل و خودکشی در تمامی صنایع دقت کرد (نیوبولد ۲۰۲۰).
تمامی صنعت‌ها در زمان شیوع این بیماری با شکست مالی مواجه شده‌اند و در آینده میزان این شکست مالی به علت کاهش تقاضا، کاهش درآمدها، کاهش عرضه محصولات و خدمات، بیشتر می‌شود و ناشی از فاصله‌گذاری‌های اجتماعی است و ۱۱٫۲ میلیون شغل در آسیا با خطر ورشکستگی روبه‌رو است (اندیشه عمر ۲۰۲۰).
استـرالیا در ورزش جامعه‌ای سرآمد به‌حساب می‌آید، ازاین‌رو جهت مقابله با آثار کرونا سه سطح استراتژیک برای توسعه ورزش برگزیده است. (۱: تمرین ورزشی در قرنطینه به‌صورت تک نفره با حفظ فاصله از دیگران در فضای آزاد سطح ۲: به افراد اجازه می‌دهد تا در گروه‌های کوچک حداکثر ۱۰ نفر جمع شوند تا زمانی که شرایط خوبی دارند و ۱۴ روز عاری از علائم ویروس کرونا بوده باشند. ۳: اجازه بازگشت کامل به فعالیت‌های ورزشی (با کاهش قدرت شیوع ویروس کرونا) (هاقص ۲۰۲۰)
سیاست‌های ورزشی در زمان شیوع کرونا:
- برقراری شبکه ارتباطی گسترده با استفاده از شبکه‌های مجازی به‌طور واضح و مکرر با افراد ذی‌نفع- استفاده از مشاوره رسمی و کارآمد سازمان بهداشت، ورزشکاران، سازمان‌های ورزشی، شرکا و سایر ذینفعان- انعطاف‌پذیری نسبت به بودجه و کارکنان- ارتباط با جامعه ورزش و ذینفعان- کمک به سازمان‌های ورزشی برای حمایت از صنعت ورزش
نتیجه این‌که، سازمان‌های ورزشی وظیفه‌دارند برای شناسایی دقیق مضرات و فواید ناشی از این شرایط، با برگزاری جلساتی مؤثر پیرامون اصلی‌ترین مسائل، باهم فکری و طرح استراتژی‌های کاربردی و خلاقانه، صنعت ورزش را از بحران خارج کنند. با توجه به این مسئله که در هر نقطه از جهان میزان بحران متغیر است بهتر است استراتژی‌های اعمال‌شده نیز بومی‌سازی شوند. با طرح آیین‌نامه‌های جدید و مطالعات بیشتـر درباره‌ی این ویروس، می‌توان برای مواجهه با بحران‌های بعدی آمادگی بیشتری به دست آورد. نحوه فعالیت سازمان‌های ورزشی در شرایط پسا کرونا بسیار متفاوت خواهد بود. درنتیجه مدیران ورزشی باید پیرامون شرایط شروع، به فعالیت صنعت ورزش با کمرنگ شدن پاندمی کرونا تمرکز زیادی داشته باشند، زیرا در این زمان بسیار از ورزشکاران و حتی کارکنان سازمان‌های ورزشی نه‌تنها از نگاه مادی بلکه ازنظر اجتماعی، روحی و روانی با مشکلات بسیاری دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ بنابراین، توجه به این مسئله بسیار اهمیت پیدا می‌کند.
درمجموع مسئولیت‌پذیری اجتماعی و کمک‌های دولتی در دوران پساکرونا در صنعت ورزش بسیار حائز اهمیت است (تیمپکا ۲۰۲۰)
برگرفته از مقاله‌ی مروری علی‌محمد صفانیا و رها برهمند با عنوان ارزیابی اثرات ویروس کرونا در صنعت ورزش- سال ۱۳۹۹
تهیه و تدوین: علیرضا گنجی‌پور