به گزارش سرویس فرهنگی مفدا ارومیه؛ از جمله سنت‌های قدیمی و رایج در شب‌های طولانی و سرد زمستان می‌توان به دورهم جمع شدن و تعریف کردن خاطره، داستان، شعر و گفت و گوهای گرم و شیرین اشاره کرد. شب یلدا نمونه‌ای بی‌نظیر از دورهم نشینی‌های فرهنگی ما ایرانیان به حساب می‌آید که گذشت زمان و تغییرات حکومت‌ها و ادیان و قومیت‌ها، نتوانسته است خللی در آن وارد کند. اما یلدای امسال، تفاوت آشکاری با گذشته دارد؛ نباید دورهم جمع شویم!

یلدا یعنی آغاز زمستان در نیم کره‌ی شمالی، کوتاه ترین روز سال است که خورشید در آن، به دید ناظران، در دورترین فاصله از زمین وکمترین ارتفاع از خط افق آسمان قرار دارد.
براساس منابع کهن ایرانی، مردم در شب چله دورهم جمع می‌شدند و با انواع خوراکی‌ها شامل هندوانه به عنوان میوه‌ی انرژی بخش و خنک کننده‌ی دل‌ها برای تابستان گرم پیش رو، انار به عنوان نمادی از زایش و کثرت دانه‌ها و محصولات و همچنین سیب و دیگر تنقلات را به پاداش پشت سر گذاشتن طولانی‌ترین شب سال، جشن می‌گرفتند. در آذربایجان غربی نیز هدیه دادن شیرینی و پشمک در این شب مرسوم است و در گذشته نیز جوان ترها، کف‌زنان دوبیتی می خواندند و بعد از این مراسم، بزرگان به بیان افسانه‌های کهن و شاهنامه‌خوانی می‌پرداختند؛ آویزان کردن شال پشت درب خانه‌ها برای دریافت میوه، آجیل و شیرینی توسط کودکان و نوجوانان از جمله دیگر رسوم رایج بوده است.

یلدا دقیقا همان چیزی است که اکثر شعر پیشه‌ها، طنازان و رندان می‌خواهند؛ یک آیین پر از نماد که می‌تواند استعاره ای بر  بسیاری از مراحل زندگی و ماجراهای این دنیا باشد. سعدی سروده است که: هنوز باهمه دردم امید درمان هست/ که آخری بود آخر شبان یلدا

براستی چرا این شب را شب یلدا یا شب چله می‌گوییم؟

اینکه چرا یلدا نامیده شده است را در منابع فارسی این‌چنین آورده اند: لغت نامه‌ی معین، آن را به‌معنی «تولید و زایش» آورده و لغت نامه‌ی دهخدا نیز به معنی «میلاد» بیان کرده است و یلدا در باور ما ایرانیان شبی است که نور برتاریکی چیره می‌شود و خورشید دوباره زاده خواهد شد.

اما اینکه چرا به آن چله می‌گوییم نیز روایت‌هایی دارد که طبق یکی از آنها، دلیل اصلی نام گذاری این شب با عنوانی این‌چنینی را کشف آتش از سوی هوشنگ می‌دانند؛ در پندار ایرانیان باستان، هوشنگ نخستین پادشاهی است که بر زمین حکم رانده است ( البته برخی دیگر هوشنگ را صفت جمشید می دانند). هوشنگ کاشف آتش در10 بهمن، یعنی چهل روز بعد از یلداست.

اما یلدای سال 1399 شاید خاص‌تر و یقینا، متفاوت تر از بقیه یلداهاست؛ مسئولین وزارت بهداشت کشور با بیان اینکه انجام دورهمی‌ها در شب یلدای پیش‌رو بسیار نگران کننده است گفته اند که: «دید و بازدید های شبانه یکی از مهم ترین عوامل انتقال ویروس کروناست و هموطنان عزیز باید امسال از برگزاری این دورهمی ها بخصوص درشب یلدا خودداری کنند و برای نجات خود و دیگران درخانه بمانند. منصفانه نیست مدافعان سلامت با مرگ دست وپنجه نرم کنند و اما شهروندان بی توجه به رعایت دستورالعمل های بهداشتی باشند»

شاید در این یلداست که علاقه‌ی واقعی خود را به فامیل و آشنایان اثبات می‌کنیم بانرفتن به منزل یکدیگر و  با دورهمی نگرفتن، نشان می‌دهیم که سلامتی ‌آنها از هرچیزی مهمتر است و صدالبته با بهره‌گیری از فضای مجازی می‌توانیم به یاد عزیزان خود باشیم تا هم از لذت یلدایی بدون به خطر انداختن جان دیگران بهره ببریم.

آخرین یلدا قرن چهاردهم به ما می آموزد که حتی طولانی ترین شب سال نیز حریف روشنایی نخواهد بود.

#درخانه_بمانیم

گردآوری و تنظیم: زهرا صادقی خبرنگار سرویس فرهنگی و علیرضا جوزایی دبیر سرویس فرهنگی مفدا ارومیه