ما خالق آینده ی خود هستیم، از همین حالا شروع کنیم...
در روزهای اخیر با مطلبی تحت عنوان مهارتهای زندگی شروع کردیم و در مقدمه نوشتیم و گفتیم که در زندگی چه مهارت‌هایی باید داشته باشیم تا به موفقیت برسیم؟ به عبارتی دیگر چه توانایی‌هایی می‌توانند موفقیت و زندگی خوب را برای ما تضمین کنند؟
در ادامه این گفتار، اینک قصد داریم در باره یکی ازمهارت های دهگانه زندگی؛ "مهارت تصمیم گیری" و اهمیت آن در زندگی صحبت کنیم.
همه ما در زندگی روزمره مان مدام در حال انتخاب کردن هستیم؛ مثلاً انتخاب میکنیم امروز صبح ساعت ۶ از خواب بیدار شویم یا ساعت ۱۰، یا انتخاب گفتن نظر خودمان در مورد موضوع پیش آمده به کسی که باید بگوییم یا نگفتن آن، انتخاب رفتن به باشگاه و ورزش کردن به جای لم دادن جلوی تلویزیون و شکستن تخمه و...
"به فرآیندی که در ذهن انجام می‌شود تا از بین چند گزینه موجود، یک گزینه انتخاب شود تصمیم‌گیری گفته می‌شود. "
موفقیت و پیشرفت ما تحت تاثیر مستقیم تصمیم‌های ما می باشد. برای تصمیم گیری درست، منطقی و خوب در موقعیت‌های حساس و مهم زندگی، باید راه و روش آن را بلد باشیم وبتوانیم از تصمیمات گذشته مان درس بگیریم.
گاهی در شرایطی قرار می‌گیریم که اتخاذ یک تصمیم سخت است. افراد در شرایط بحرانی و طاقت فرسا، اعتماد به نفس خود را از دست می‌دهند و احساس می‌کنند نمی توانند تصمیم خوبی بگیرند. یا اینکه به خاطر تصمیم‌های اشتباهی که در گذشته گرفته‌اند به خود اعتماد نمی کنند و باعث شک و تردید شده و احساس می‌کنند قدرت تصمیم گیری خود را از دست داده اند.
ممکن است تصمیم گیری با ندای درونی و براساس درک و برداشت مان باشد که این نوع تصمیم گیری عموما برای تصمیمات ساده یا سریع مناسب‌تر است. اما برای تصمیمات پیچیده‌تر باید با روشی رسمی‌تر و سازمان یافته‌تر که متناسب با دلایل، شواهد و جمع بندی اطلاعات و آمار موجود است، اقدام کرد.
البته بعضی مواقع ترکیبی از هر دو یعنی هم ندای درونی و هم اطلاعات و آمار موجود میتواند ما را به بهترین تصمیم ممکن برساند.
تقریبا تمام افراد هنگام تصمیم‌گیری چالش‌های زیر را تجربه می‌کنند:
- اغلب تعدادی گزینه وجود دارد و افراد برای انتخاب هر کدام از آن‌ها دچارتردید می‌شود.
- زمان مناسب برای تصمیم گیری را نمی دانند. آیا می‌توانند آن را به تعویق یا تاخیر بیاندازند؟
- پذیرش مسئولیت انتخاب‌ها و تصمیمات می تواند فکر و ذهن افراد تصمیم گیرنده را درگیر می‌کند.
- گاهی ذهن در انتخاب بهترین تصمیمات دچار خطای شناختی می‌شود.
- ممکن است بین تصمیم گیری با ندای درونی و تصمیم گیری براساس اطلاعات و آمارموجود مردد شوند.
- گاهی پیش می آید که فرد تصمیمی را بگیرد و برخلاف آن عمل کند.
تصمیم گیری ممکن است در حوزه‌های مختلفی از جمله زمینه‌های زیرقابل تعریف و بررسی باشد:
- تصمیم گیری در مسائل مالی برای کسب حداکثر سود با حداقل هزینه
- تصمیم گیری در مسائل سازمان برای مدیریت بهتر منابع و مواجهه با چالش‌ها
- تصمیم گیری در مدیریت به عنوان ابزاری برای انتخاب بهترین گزینه
- تصمیم گیری در زندگی روزمره و روابط عاطفی انسانی
بدیهی است هر یک از این زمینه‌ها به دانش و تجربه خاص خود نیازمند هستند، اما به صورت کلی فرایند تصمیم گیری در همه‌ی زمینه ها تا حد زیادی شبیه یکدیگر است.
تصمیم گیری شامل مراحل زیر است:
- تشخیص دقیق مسئله یا مشکل
- جمع آوری اطلاعات و آمار
- پیدا کردن گزینه‌های مناسب و موجود
- ارزیابی گزینه‌های مختلف
- انتخاب بهترین گزینه
چگونه درست تصمیم بگیریم؟
- اگر سابقه تصمیمات اشتباه داشته‌اید خودگویی منفی را کنار بگذارید و با اعتماد به نفس به جلو نگاه کنید.
- تصمیمات خود را بنویسید و ثبت کنید. با این کار بعد از گذشت مدت زمانی خواهید دید که هرچند، گاهی تصمیمات اشتباهی داشته‌اید اما تصمیمات عالی بسیاری گرفته اید. در این صورت آگاهی و دیدگاه متعادل تری نسبت به خود خواهید داشت و می‌توانید به قدرت انتخاب خودتان بیشتر اعتماد کنید.
- تصمیم گیری نیاز به زمان و انرژی ذهنی دارد، بهتر است در زمانی خاص روی موضوع تمرکز کنید.
- فهرستی از مزایا و معایب تصمیم خود را بنویسید حتی اگر فکر می‌کنید تقریبا دور از ذهن هستند.
- تحقیق و جستجو کنید گاهی تصمیم گیری کاری سخت و دشوار است. ممکن است اطلاعی در خصوص مسئله مورد نظر نداشته باشید. در این صورت می‌توانید با مشورت کردن و مشاوره گرفتن و یا جستجوی آنلاین اطلاعات کافی و مفیدی بدست بیاورید.
- اهداف خود، خواه کوتاه مدت و یا بلند مدت را مرور کنید. گاهی ارزیابی اهداف میتواند قدرت ما را برای گرفتن تصمیم درست بیشتر کند.
چگونه مهارت تصمیم گیری را در خود تقویت کنیم؟
- در تصمیم گیری ها بهتر است با افراد آگاه، متخصص و با تجربه مشورت کنیم.
- خودآگاهی مان را افزایش دهیم.
- با حفظ و افزایش اعتماد به نفس اجازه ندهیم دیگران برای ما تصمیم بگیرند.
- شهامت گرفتن تصمیم و انتخاب را در خود تقویت کنید.
- هدف گذاری در زندگی موجب تقویت مهارت تصمیم گیری می‌شود. افرادی که اهداف کوتاه مدت و بلند مدت دارند راحت‌تر و مناسب‌تر تصمیم می‌گیرند.
مهارتهای بعدی را در روزهای آینده با هم بررسی خواهیم کرد... با ما همراه باشید.
"مدیریت امور فرهنگی معاونت فرهنگی و امور دانشجویی دانشگاه"