چهاردهم نوامبر، سالگرد تولد "فردریک بانتینگ" کاشف انسولین، اولین بار در سال ۱۹۹۱با همکاری بنیاد بین‌المللی دیابت (IDF) و سازمان جهانی بهداشت (WHO) به عنوان روز جهانی دیابت نامگذاری شده است. هدف از نامگذاری چنین روزی افزایش آگاهی عمومی در ارتباط با علل، عوارض، پیشگیری و درمان این پدیده روزافزون است.
مجمع عمومی سازمان ملل، در تاریخ ۲۰ دسامبر سال ۲۰۰۶ با پذیرش قطعنامه‌ای دیابت را یک بیماری مزمن و ناتوان کننده با هزینه‌های هنگفت معرفی کرد که خانواده‌ها، دولت‌ها و کل جهان با آن مواجه هستند.
دیـابت چیــــست؟
دیابت یک اختلال در سوخت و ساز (متابولیسم) بدن است که در آن یا انسولین به مقدار کافی در بدن وجود ندارد و یا انسولین موجود قادر نیست تا وظیفه خود را به درستی انجام دهد و در نتیجه به علت وجود مقاومت در برابر آن، قند خون بالا می‌رود. انسولین هورمونی است که توسط سلولهای "بتا"واقع در پانکراس ترشح می‌شود و وظیفه اصلی آن کاهش قند خون است. پانکراس نیز یکی از غدد دستگاه گوارش است که در پشت معده قرار دارد بالا بودن قند خون در دراز مدت باعث بروز عوارض در سیستم قلب و عروق، کلیه‌ها، چشم و سلسله اعصاب می‌گردد.
انواع دیابت
۱- دیابت وابسته به انسولین یا نوع یک : در این نوع بیماری دیابت، بیمار یا مقدار کمی انسولین تولید می کند و یا اصلاً تولید انسولین ندارد و در نتیجه فقدان انسولین، کنترل قند خون غیر ممکن است. معمولاً این نوع دیابت قبل از ۴۰ سالگی بروز می کند و اوج میزان وقوع آن در حدود ۱۴ سالگی است.
۲- دیابت غیر وابسته به انسولین یا نوع دو : در این نوع بیماری دیابت، لوزالمعده انسولین تولید می کند اما نه به اندازه ای که قند خون را تنظیم کند و از طرف دیگر سلولهای بدن در برابر انسولین مقاومت نشان می دهند. این نوع دیابت معمولاً در افراد بالای ۴۰ سال بروز می کند.
۳- دیابت دوران بارداری: دیابت حاملگی معمولاً بین هفته های ۲۴ و ۲۸ بارداری ظاهر می شود و عموماً پس از زایمان از بین می رود، چون در همه انواع دیابت، میزان قند یا گلوکز خون بسیار بالا می رود علائم و نتایج همه آنها یکسان است.
علائم و نشانه‌های بیماری دیابت
در مراحل ابتدایی ممکن است دیابت بدون علامت باشد. بسیاری از بیماران به طور اتفاقی در یک آزمایش یا در حین غربالگری شناسایی می‌شوند. با بالاتر رفتن قند خون، علائم دیابت آشکارتر می‌شوند. پرادراری، پرنوشی، پرخوری، کاهش وزن با وجود اشتهای زیاد، خستگی و تاری دید از علایم اولیه شایع دیابت است. بسیاری از بیماران در هنگام تشخیص بیماری چندین سال دیابت داشته‌اند و حتی دچار عوارض دیابت شده‌اند.
در کودکان دچار دیابت نوع یک، علایم معمولاً ناگهانی بارز می‌شوند، این افراد معمولاً قبلاً سالم بوده و چاق نبوده‌اند. در بزرگسالان این علایم معمولاً تدریجی‌تر بارز می‌شوند. عارضه کتواسیدوز می‌تواند به عنوان علامت شروع کننده بیماری هم در دیابت نوع یک بارز شود. در دیابت نوع دو معمولاً فرد تا سال‌ها بدون علامت است. علایم معمولاً خفیف هستند و به طور تدریجی بدتر می‌شوند. در نهایت فرد دچار خستگی مفرط و تاری دید شده و ممکن است دچار دهیدراتاسیون شود.
چه کسانی به دیابت مبتلا می شوند؟
همه افراد ممکن است به دیابت نوع دوم دچار شوند. با این وجود، عواملی وجود دارد که ممکن است شما را در خطر بیشتر ابتلا به بیماری قرار دهد. این عوامل عبارتند از:
۱- تجمع چربی در اطراف کمر و معده
۲- کم تحرکی و انجام ندادن حرکات ورزشی
۳- وزن بیش از حد
۴- سن بالای ۴۵ سال
۵- سابقه دیابت نوع دوم در خانواده
۶- ابتلا به دیابت حاملگی
۷- فشار خون بالا
۸- تری گلیسیرید بالا
۹- پایین بودن تجمع لیپوپروتئین و کلسترول ( پایین تر از ۳۵ )
توصیه هایی برای پیشگیری از دیابت
- افزایش فعالیت بدنی
- مصرف مقادیر فراوانی فیبر
- ارتقای مصرف غلات کامل
- کاهش دادن وزن اضافی
- پرهیز از رژیم غذایی محدود و زودگذر و اصلاح الگوی غذایی و انتخاب غذاهای سالم‌تر
عدم آگاهی در مورد دیابت بسیار نگران کننده است.
علائم دیابت نوع ۲ که شایع ترین نوع آن است، حدود ۹۰ درصد از مبتلایان را دربر می گیرد. این نوع دیابت، بسیار خفیف است و معمولاً قابل تشخیص نیست. از هر دو نفر مبتلا به دیابت، یک نفر، از بیماری خود اطلاعی ندارد و اکثریت قریب به اتفاق این افراد، مبتلا به دیابت نوع ۲ هستند.
در صورت عدم مدیریت و درمان، دیابت می تواند منجر به عوارض جبران ناپذیری در مسیر زندگی فرد مبتلا شود؛ عوارضی مانند از دست رفتن بینایی، قطع عضو، نارسایی کلیه، حمله قلبی، سکته مغزی و…
جالب است بدانید دیابت، عامل مرگ چهار میلیون نفر در سال ۲۰۱۷ بوده است.
در نوامبر امسال فدراسیون بین المللی دیابت از مردم خواسته، از طریق یک آزمون آنلاین، اطلاعات خود در رابطه با دیابت و خطر ابتلا به نوع ۲ آن را ارزیابی کنند. اطلاعاتی که می تواند در آینده، زمینه ساز آگاهی رسانی بیشتر و در نتیجه تعداد مبتلایان کمتر به دیابت باشد.