- بنابه گزارش مفدا شیراز، نشریه دانشجویی "ناب" اخیر با دکتر کوروش عزیزی، معاون فرهنگی و امور دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، گفتگویی با موضوع "حشرات و تاثیر آنها بر سلامت بشری" انجام داده است که مشروح این گفتگو را در زیر می خوانید:
- بـا عـرض سـلام و خسـته نباشـید خدمـت شـما آقـای دکتـر عزیزی، لطفـا خودتـون رو بـرای مخاطبـان نشـریه نـاب معرفـی کنیـد.
بنـام خـدا. ضمـن سـلام وعـرض ادب خدمـت شـما عزیـزان و دسـت انـدرکاران گرامـی نشــریه نــاب و ســپاس فــراوان از خلاقیتــی کــه بــه خــرج داده ایــد و ابــلاغ درود بــه خواننــدگان گرامیتــان. بنــده دکتــر کــوروش عزیــزی اســتاد تمــام گــروه بیولــوژی و کنتـرل ناقلیـن بیماریهـا در دانشـکده بهداشـت هسـتم و همچنیـن بـه عنـوان معـاون فرهنگــی و امور دانشــجویی در دانشــگاه علوم پزشکی شیراز، فعالیــت مــی کنــم.
- اســتاد، در ابتــدا اگــر بخواهیــد در مــورد حشــرات بــه طــور خلاصــه چنــد کلامــی صحبــت کنیــد، چــه مــواردی را مهم تر می دانید کــه لازم اســت مخاطبــان مــا دربــاره ایــن موجــودات بداننــد؟
حشرات، عمدتا مخلوقات مفیـد خداونـد هسـتند کـه بسیار متنوع بـا قدمتـی عمدتـا در حـدود حداقـل ۴۰۰ برابـر انسـان بـر روی کـره زمیـن، خـود را بخوبـی با شـرایط مختلــف ایــن کــره خاکــی تطبیــق داده و بــه روال طبیعــی اکوسیســتم هــای مختلـف بسـیار کمـک مـی کننـد. خـدا را چـه دیـده ایـد شـاید بـا افزایـش بـی رویـه جمعیـت انسـان و کاهـش تدریجـی منابـع غذایـی در آینـده نـه چنـدان دور حشـرات یـک بخـش اصلـی از سـبد غذایـی انسـان هـا را تشکیل دهند.
- بـا توجـه بـه همـه گیـری کرونـا کـه امـروز بـر جهـان حاکـم اسـت، لطفـا بصـورت اجمالـی دربـاره همـه گیـری هـای مهـم و تاثیـر اینگونه اپیدمـی هـا بـر زندگـی انسـان توضیـح بدیـد.
انســان هــا بعنــوان جزئــی از یــک سیســتم بیولوژیــک، مثــل هــر جانــدار دیگـری طبیعتا دشـمنان طبیعـی خـاص از جمله پاتوژن ها را دارنـد، گاهـی آلودگی بـه ایـن پاتـوژن هـا تحـت شـرایطی از جملـه عـدم آشـنایی و برخـورد قبلـی سیسـتم ایمنـی بـدن، بـه سـرعت در بیـن جمعیـت هـا گسـترش یافتـه و اپیدمـی هـای منطقـه ای یــا پاندمــی هــای جهانــی ایجــاد مــی نماینــد. نحــوه برخــورد انســان هــا بــا شــرایط جدیــدی کــه تحــت تأثیــر ایــن اپیدمــی هــا ایجــاد مــی شــود، مــی توانــد کنتــرل آن و بازگشــت بــه شــرایط طبیعــی را بــه تأخیــر بینــدازد. درک شــرایط جدیــد و عکــس العمــل مناسـب در مقابـل آن و توجـه بـه توصیـه هـای متخصصیـن امـر، مـی توانـد کنتـرل اوضـاع را تسـریع نمایـد.
- نقـش حشـرات در ایـن همـه گیـری هـا چگونـه بـوده اسـت؟
حشـرات در طـول تاریـخ پاندمـی هـای مهـم و تأثیـر گذاری ایجـاد نمـوده انـد کـه میتوانـم بـه جـرأت بگویـم بعضـی از آن هــا مســیر تاریــخ بشــریت را عــوض نمــوده انــد. مثــال کلاسـیک و مهـم آن پاندمـی طاعـون در جهـان، بخصـوص در قـاره اروپـا بـوده کـه نصـف جمعیـت ایـن قـاره را از بیـن بــرد و بــه مــرگ ســیاه معــروف شــد و همانطــور کــه مــی دانیـد ناقـل باسـیل ایـن بیمـاری، کک هـا مـی باشـند و یــا در کشــور خودمــان اپیدمــی هــای بســیار گســترده مالاریــا در چنــد دهــه پیــش وجــود داشــته اســت کــه متأسـفانه سـالیانه حـدود یـک دهـم مـردم ایـران را بـه کام مــرگ مــی کشید.
- بــا توجــه بــه شــرایط موجــود در ارتبــاط بــا نحــوه شــیوع بیمــاری کرونــا، ایــن شــبهه بــرای مــردم پیــش میــاد کــه آیــا امــکان شـیوع ایـن بیمـاری توسـط حشـرات وجـود دارد یا خیـر؟ جـواب شـما بـه اینگونـه شـبهات چیسـت؟
تا کنــون شــواهد علمــی مبنــی بــر انتقــال بیولوژیــک ایــن ویـروس بوسـیله حشـرات، بدسـت نیامـده اسـت و گمـان هم نمـی کنـم نقشـی داشـته باشـند ولـی حشـراتی مثل مگسـ ها و سوســری هــا کــه بــا زندگــی انســانی خــو گرفتــه انــد اگر بصـورت جدی انتشـار زیـادی بیابند، احتمـال اینکه بصورت مکانیکـی در انتشـار ویـروس نقـش داسـته باشـند وجود دارد. همـکاران بنـده در گـروه بیولـوژی و کنتـرل ناقلیـن بیماریهـا در حـال انجــام پــروژه هــای تحقیقاتــی بــرای بررســی و اثبــات ایــن موضـوع هسـتند.
- چـه راه هایـی بـرای جلوگیـری از ایـن شـیوه انتشـار بیماری وجـود دارد؟
کنتـرل ایـن حشـرات بخصـوص در اماکنـی بـا آلودگـی بـالا و تراکـم جمعیـت انســانی از جملــه در بیمارســتان هــا، درمانـگاه هـا و امثال آن بسـیار حائـز اهمیـت مــی باشــد، هــر چــه ســطح و میــزان تمــاس افــراد بــا ســطوح آلــوده بــه ویــروس محــدود تــر شــود، شــانس کنتــرل و کاهــش میــزان انتقــال هــم کمتــر خواهــد شــد .
- بـا توجـه بـه نقــش حشــرات در اپیدمــی هــای مختلــف در طــول تاریـخ، آیـا در آینـده امکان ظهــور بیمــاری های نوپدیــد بـر پایـه سـاختار بیولوژیـک حشــرات وجــود دارد؟
بلـه بـا توجـه بـه تغییـرات سـریع شـرایط اقلیمـی در دنیـا و تغییرات رفتــاری حشــرات تحــت تأثیــر آن، احتمــال ایجــاد بیماریهــای نوپدیــد بخصــوص بیماریهــای آربوویروســی بســیار زیــاد اســت، بیماریهایــی نظیــر تـب دانـگ، تـب زرد، زیـکا، چیکونگونیا، CCHF و مانند اینها شـانس ایجـاد اپیدمـی و حتی پاندمـی هـای جهانـی را دارنـد کـه بایسـتی بـه تفکیـک، مـورد توجـه و رصـد مسـئولین امــر قــرار گیرنــد. همانطــور کــه احتمــالا می دانیــد یکــی از دانشــجویان کارشناســی ارشــد دانشگاه علوم پزشکی شیراز، پشـه aegypti Aedes را بـرای اولیـن بـار اخیـرا از ایــران گــزارش نمــود کــه زنــگ خطــر جــدی را بــرای احتمـال انتقـال بیمـاری تـب دانـگ در جنـوب کشـور بـه صـدا در آورده اسـت. این موضـوع بـه رسما وزارت بهداشـت گـزارش شــده و خوشــبختانه متعاقبا عملیــات کنترلــی وســیعی برای مهار و پیشگیری در این رابطه انجــام شـده اسـت.
- و بعنــوان ســؤال آخــر اســتاد بــا توجــه بــه مســئولیت شــما در دانشــگاه علــوم پزشــکی شــیراز به عنوان معاون فرهنگی و امور دانشجویی دانشگاه، توصیــه جنابعالــی بــرای دوران کرونــا و پســا کرونــا چیســت؟
- بنـده بـا توجـه بـه فعالیـت هـای گسـترده و ایثـار مثـال زدنــی کادر بهداشــتی و درمانــی در کشــور کــه بحــق مدافعــان ســلامت مــردم هســتند و نیــز درک صحیــح و خــوب و مشــارکت قابــل توجــه مــردم عزیزمــان، بــه کنتـرل سـریع ایـن ویـروس بسـیار امیـدوارم و همینجـا هـم فرصـت را غنیمـت شـمرده و از ایـن عزیـزان صمیمانه قدرشناسـی مـی نمایـم. توصیـه اصلـی من، حفـظ آرامـش، داشــتن حوصلــه بــرای گــذر از ایــن شــرایط و رعایــت دقیـق بهداشـت فـردی و اجتماعـی و نیـز فاصلـه گـذاری فیزیکی برای کمک بـه کنتـرل هرچـه سـریع تـر بیماری اسـت. انشــاءاالله در دوره پســا کرونــا هـم بایسـتی ایـن سـطح از رعایـت بهداشـت فـردی کـه در جامعــه ایجــاد شــده حفــظ و حتــی تقویــت گردد.
همدلــی و همــکاری مــردم در ایــن دوره خیلــی جالــب و قابـل توجـه بـود، امیـدوارم ایـن روحیـه عالـی همـکاری در بیـن مـردم و بخصـوص دانشـجویان عزیـز حفـظ شـود. در پایـان از شـما عزیزانـم بخاطـر توجهـی کـه بـه شـرایط ایجـاد شـده در اثـر شیوع ایـن ویـروس منحـوس ابـراز داشـته ایــد بســیار سپاســگزارم و بــرای شــما و خواننــدگان گرامیتــان ســلامتی و تندرســتی از خداونــد مهربــان آرزو مـی کنـم.
- ســپاس فــراوان از شــما اســتاد گرامــی بابــت وقتــی کــه در اختیــار مــا گذاشــتید.