به گزارش مفدا شاهرود، شیوع کووید-۱۹ و ضرورت حفظ فاصله اجتماعی و قرنطینه خانگی، زمینه ساز کمرنگ شدن روابط اجتماعی و انزوای بسیاری از افراد جامعه شده است. این انزوا پیامدهایی دارد که خود سبب پیدایش مشکلات متعددی در حوزه سلامت روان می‌شود. در این راستا و برای بررسی بیشتر این موضوع با حدیث سلطانی خورشید، روان شناس اداره مشاوره و سلامت روان دانشگاه علوم پزشکی شاهرود به گفت‌وگو پرداختیم.
به نظر شما یکی از مهمترین چالش های سلامت روان در دوران اپیدمی ویروس کرونا چیست؟
از مواردی که سلامت روان افراد را در این دوره در معرض خطر قرار داد، مسئله تنهایی در دوران کرونا است. اگرچه این تنهایی مطلق نیست و همه افراد به آن پایبند نیستند اما به طور کلی روابط اجتماعی افراد، به خصوص در بین دانشجویان و دانش‌آموزان، نسبت به گذشته کاهش چشمگیری یافته است. احساس تنهایی اغلب باعث تشویش و نگرانی افراد می‌شود زیرا حس رها شدن را به فرد القا می‌کند. بسیاری از افراد قدرت تحمل این میزان از تنهایی را ندارند و سعی می‌کنند به هر نحوی از آن بگریزند.
چه ویژگی‌هایی تنهایی را به یک عامل تهدید کننده برای سلامت روان تبدیل می‌کند؟
همه ما طبق غریزه انسانی تمایل داریم که با دیگران ارتباط برقرار کنیم و نیازمند روابط صمیمانه هستیم چرا که حفره‌های وجودی انسان در این ارتباطات پر می‌شود. در تنهایی تاییدها و بازخوردهایی که از دوستان و اطرافیان دریافت می‌کردیم دیگر وجود ندارد.
منظور از حفره‌های وجودی چیست؟
همه ما نواقص و کمبودهایی در وجود خود داریم که از آن‌ها به عنوان حفره‌های وجودی یاد می‌شود. به طور مثال فردی کم رو و خجالتی است و سعی می‌کند این کمبود را با استفاده از ارتباط با افرادی که فاقد این نواقص هستند پر کند.
زمان‌هایی که تنها هستیم وجودمان پر می‌شود از صداهای افراد مهم زندگیمان که تاثیر به سزایی بر تجربه ما از تنهایی دارد. بنابراین اگر این اصوات حمایتگر، تشویق کننده و سازگار با احساسات ما باشند معمولا در تنهایی مشکلی پیدا نمی‌کنیم اما زمانی که این اصوات درونی سرزنشگر و تحقیر کننده باشد، بی‌شک تجربه تنهایی، تجربه‌ای دشوار خواهد بود.
فردی که دچار انزوای فردی و ترس از تنهایی شده است، برای سرکوب این احساسات دست به چه اقداماتی می‌زند؟
متاسفانه یکی از واکنش‌های بسیار رایج و غلط در این دوران گرایش به پرخوری است. چرا که به هنگام تنهایی و استرس ناشی از آن سیستم سمپاتیک فعال می‌شود. ولی خوردن غذا در خلاف جهت آن عمل می‌کند و موجب فعال شدن سیستم پاراسمپاتیک و درنتیجه سرکوب موقت استرس می‌شود. اگرچه این روش به طور موقت استرس را کاهش می‌دهد، ولی در بلند مدت چاقی و اضافه وزن را به دنبال دارد و درنتیجه سبب پیدایش استرس جدید و سرزنش خود می‌شود.
توصیه شما برای غلبه و مواجهه صحیح با این احساسات در دوران تنهایی چیست؟
به گفته فروم، جامعه شناس، روانکاو و روانشناس آمریکایی تبار، داشتن یک ارتباط معنوی که خودش را به شکل‌های مختلف نشان می‌دهد می‌تواند راهکار خوبی برای خروج از تنهایی و معنادار کردنش و تبدیل آن به فرصت برای خودشناسی باشد. منظور از ارتباط، چیزی فراتر از بشریت و نیازهای مادی مانند ملیت‌گرایی، هنر و اشتیاق به مطالعه است.
در واقع اگرچه تنهایی ممکن است تجربه‌ای دردناک باشد ولی باید تلاش کرد از امکاناتی که به دنبال دارد نهایت استفاده را ببریم و آن را به فرصتی برای شناخت بهتر و ارزیابی مجدد خود تبدیل کنیم.
کد خبرنگار: ۴۲۰۲۰۱