به گزارش مفدا، دکتر حسام الدین علامه قائم مقام دبیر کمیسیون «توسعه پژوهش و آموزش عالی قرآنی در نظام سلامت» در نشست اعضای دبیرخانه این کمیسیون با دکتر سعید نمکی وزیر بهداشت که با حضور دکتر سیما سادات لاری معاون فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت در سالن جلسات دفتر وزارت برگزار شد، با مروری بر جایـگاه و فعـالیت‌های این کمیسیون، گفت: این کمیسیون یکی از کمیسیون‌های تخصصی شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشور است که بر اساس مصوبه‌ی جلسه اول شورای تخصصی توسعه فرهنگ قرآنی مورخ ۲۸ مهرماه سال ۱۳۸۸، مسؤولیت مدیریت پژوهش‌های قرآنی و تربیت نیروی انسانی متخصص (در عرصه میان رشته‌ای قرآن و سلامت) را بر عهده دارد. 

دکتر علامه ادامه داد: این کمیسیون درصدد است ملزومات ایجاد نظام حکمرانی علمی در این موضوع میان رشته‌ای را با مدیریت و راهبری پژوهش‌های اسلام و سلامت فراهم سازد و هدف کمیسیون آن است که با سیاست‌گذاری‌ و برنامه‌ریزی‌های مناسب، از سویی در بهره‌برداری حداکثری از آموزه‌های ناب اسلامی در عرصه سلامت کوتاهی نگردد و از سوی دیگر گزاره‌ای بدون بررسی‌های دقیق و روشمند به نگرش دینی در حوزه سلامت منتسب نشود و نیز نظریه‌ای بدون قابلیت سنجش، آزمون‌پذیری و امکان مداخله و ارزیابی در نظام سلامت جامعه ورود نیابد.

وی سپس با ارایه گزارشی از پیشینه فعالیت‌های این کمیسیون، گفت: طی سال‌های ۸۹ تا ۹۱ سلسله همایش‌هایی تحت عنوان قرآن و طب با هدف سنجش وضعیت پژوهش‌ها و شناسایی پژوهشگران مرتبط با حوزه اسلام (قرآن و عترت) و سلامت برگزار شد و ارزیابی به عمل آمده از وضعیت پژوهش‌های میان رشته‌ای قرآن و سلامت، نشان داد که این پژوهش‌ها در زمینه‌های مختلف از جمله روشی و محتوایی با استانداردهای پژوهشی فاصله داشته و نتایج حاصله منجر به تغییر رویه، بازنگری و اتخاذ راهبردی جدید برای پیشبرد امور در دبیرخانه این کمیسیون شد و طی سال های اخیر با تقویت دبیرخانه کمیسیون (جذب پژوهشگران بین رشته‌ای، تشکیل هسته فکری، برگزاری جلسات متعدد مشورتی با علمای برجسته دینی و اساتید صاحب نظر دانشگاهی) نقشه جامع مطالعات و سند راهبردی آن تدوین شد.

فلسفه طب، علوم انسانی پزشکی، اصالت پیشگیری و اصول بهداشتی، حفظ‌الصحه، سبک زندگی، تغذیه سالم، روانشناسی و مشاوره سلامت، معنا درمانی، سلامت معنوی و اجتماعی، اخلاق حرفه‌ای، فقه پزشکی برخی از نقاط اتصال و زبانه های مشترک این حوزه مطالعاتی هستند.قائم مقام دبیر کمیسیون توسعه پژوهش و آموزش عالی قرآنی در نظام سلامت در ادامه، ضمن ارایه گزارشی از وضعیت مطالعات دین و سلامت در حوزه بین المللی، گفت: در زمینه مطالعات سلامت و دین در خارج از کشور برنامه های آموزشی و پژوهشی مختلفی صورت می پذیرد که در بعضی از کشورهای جهان اسلام این اقدامات با حمایت وزارت بهداشت (صحه) در حال انجام است.

وی در ادامه با بیان وضعیت مطالعات دین و سلامت در خارج کشور در این حوزه تصریح کرد: اهتمام مراکز معتبر دانشگاهی بین المللی به انجام مطالعات دین و سلامت (پژوهش، تاسیس رشته و برگزاری دوره کوتاه مدت)، گسترش و پیشرفت مطالعات دین و سلامت تا مرحله تدوین HANDBOOK  و سایر کتب مرجع، برگزاری همایش های سالانه در زمینه دین و سلامت توسط مراکز دولتی با همکاری مراکز دانشگاهی(برای نمونه: اتحادیه اروپا، دانشگاه الازهر، وزارت بهداشت امارات متحده عربی) و بهره برداری از نظریات کارآزمایی شده در عرصه بالینی از جمله این فعالیت‌ها در سایر کشورها محسوب می‌شود.

دکتر علامه با اشاره‌ای به وضعیت مطالعات سلامت و دین در داخل کشور، گفت: در این رابطه از سویی پژوهش‌های دانشگاهی و حوزوی به صورت موازی کاری و پراکنده کاری و از سوی دیگر مکتوبات و اقدامات مدعیان طب اسلامی با سطحی نگری و عدم روشمندی همراه است.

این مقام مسؤول در ادامه با معرفی برخی منابع مکتوب بین المللی در حوزه سلامت و دین گفت: کتاب Handbook of religion and health نوشته هارولد جی کوئینیگ، دانا ای کنیگ و ورنا بنر کارسون، یکی از منابعی است که جدیدترین جزئیات تحقیقات انجام شده در کل دنیا درباره دین و سلامت را به زیور طبع آراسته و راهنمایی برای تولید تحقیقات جدید در حوزه دین و سلامت است و در حوزه جهان اسلام نیز، کتاب علم الطب الاسلامی نوشته علی صالح العکیدی به بررسی رابطه جسم با روح و روان پرداخته و برخی مشاهدات و آزمایشات پزشکی را در این خصوص ثبت کرده و همچنین کتاب الطب الدینی بین الأسطوره و المخبر نوشته إبراهیم سلیمان الأحمد نیز  به آسیب شناسی جریان طب دینی پرداخته و تلاش کرده است تا مباحث طبی موجود در منابع دینی را بررسی کرده و هر یک را به شیوه ای روشمند بازخوانی کند.

قائم مقام دبیر کمیسیون توسعه پژوهش و آموزش عالی قرآنی در نظام سلامت در ترسیم آینده و افق پیش روی این کمیسیون، گفت: انجام کلیه مطالعات و اقدامات بر مبنای نقشه جامع مطالعات، تسهیل و ساماندهی مطالعات و پژوهش ها با استفاده از سامانه جامع مطالعات، ساماندهی اقدامات ملی بر مبنای سند راهبردی کمیسیون با هدف هماهنگی و هم افزایی نهاد های علمی و اجرایی، استفاده روشمند از آموزه‌های قرآنی و تبیینی برای دستیابی به نگرشی کل‌نگر و فراگیر به موضوع سلامت انسان و ابعاد آن (با توجه به تعاملات میان‌رشته‌ای بین علوم اسلامی، علوم انسانی و علوم سلامت مانند مباحث انسانی پزشکی (Medical Humanities )) از طریق تولید دانش (مدل‌سازی و نظریه‌پردازی) در زمینه‌های پیوندِ سلامت و دین، بهره‌مندی از نگرش کل‌نگر، فراگیر و قرآن‌بنیان برای حل مسائل کاربردی و اولویت‌دار جامعه در زمینه‌های پیوندِ سلامت و دین مانند ترسیم الگوی سبک زندگی سالم در مسیر حیات طیبه و کمال انسان و در راستای شکل‌گیری تدریجی تمدن نوین ایرانی اسلامی و امکان‌سنجی تدوین بسته "آموزش‌عالی تخصصی و میان‌رشته‌ای" در برخی از موضوعات سلامت با نگرش اسلامی و رویکردی فراگیر و کل‌‎نگر و نیز بهره‌مندی از آموزه‌های قرآنی مرتبط با سلامت در دروس عمومی معارف اسلامی دانشگاه‌های علوم پزشکی از برنامه‌های پیش رو در این کمیسیون است.

علامه به برخی زمینه‌های پیوند میان دین و سلامت پرداخت و گفت: فلسفه طب، علوم انسانی پزشکی، اصالت پیشگیری و اصول بهداشتی، حفظ‌الصحه، سبک زندگی، تغذیه سالم، روانشناسی و مشاوره سلامت، معنا درمانی، سلامت معنوی و اجتماعی، اخلاق حرفه‌ای، فقه پزشکی برخی از نقاط اتصال و زبانه های مشترک این حوزه مطالعاتی هستند.

کمیسیون درصدد است ملزومات ایجاد نظام حکمرانی علمی در این موضوع میان رشته‌ای را با مدیریت و راهبری پژوهش‌های اسلام و سلامت فراهم سازد و هدف کمیسیون آن است که با سیاست‌گذاری‌ و برنامه‌ریزی‌های مناسب، از سویی در بهره‌برداری حداکثری از آموزه‌های ناب اسلامی در عرصه سلامت کوتاهی نگردد و از سوی دیگر گزاره‌ای بدون بررسی‌های دقیق و روشمند به نگرش دینی در حوزه سلامت منتسب نشود.وی در توضیح برخی از اصول حاکم بر این مطالعات، تصریح کرد: توجه به اصل عقلانیت و بهره‌گیری از دستاوردهای روزآمد دانش بشری در حوزه سلامت ضمن توجه به نقش محوری و تأثیرگذار رویکرد کل‌نگر و توحیدی و نیز آموزه‌های قرآنی و تبیینی، تقدم تولید روشمند متون علمی  بر ایجاد و توسعه عجولانه "آموزش‌عالی" تخصصی در حوزه قرآن(اسلام) و سلامت، تقدم تولید محتوای علمیِ مدون، اختصاصی و به زبان روز برای استفاده سطوح مختلف مخاطبان بر "ترویج" عجولانه محتوای سطحی و غیرعلمی، تأکید بر آزمون‌پذیری راه‌کارها، مدل‌ها و نظریات خلاقانه‌ای که با رویکرد کل‌نگر- فراگیر و با استفاده از آموزه‌های قرآنی و تبیینی در حوزه سلامت و توجه و دقت بایسته به عدم طبی سازی ، تجاری‌سازی  و شغل سازی در حوزه سلامت و دین از اصول مهم حاکم بر مطالعات حوزه سلامت و دین است.

این مقام مسؤول، تعیین زمان جهت برگزاری جلسه کمیسیون با هدف تصویب سند راهبردی و مساعدت وزیر بهداشت جهت تحقق مصوبه شورای توسعه فرهنگ قرآنی در خصوص ساختار دبیرخانه کمیسیون و تخصیص امکانات و اعتبارات لازم به کمیسیون را از انتظارات و نیازهای پیش روی این کمیسیون عنوان کرد.

قائم مقام دبیر کمیسیون توسعه پژوهش و آموزش عالی قرآنی در نظام سلامت با اشاره به برخی فعالیت‌ها و اقدامات دبیرخانه کمیسیون، تدوین کتاب بنیان‌های کاربست روایات طبی، حمایت از تولیدات علمی (جستارهایی در مناسبات اسلام وطب - جستارهایی در اعتبارسنجی و فهم روایات طبی و ...)، برگزاری همایش ها و سلسله کارگاه‌های ملی مرتبط با مطالعات دین و سلامت در دانشگاه های علوم پزشکی کرمانشاه، قم، شهرکرد و ...)، تهیه کتابخانه تخصصی مطالعات دین و سلامت و منابع روزآمد بین المللی را از جمله تلاش‌های صورت گرفته در دبیرخانه این کمیسیون عنوان کرد.

علامه در پایان، ارتباط با مراکز بین‌المللی و اساتید برجسته مطالعات دین و سلامت، تألیف کتاب روش‌شناسی فهم روایات طبی، نگارش درسنامه مطالعات اسلام و سلامت، ترجمه دست نامه مطالعات دین و سلامت و همکاری با پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در قالب سه پروژه تولید نرم‌افزار سلامت در قرآن و تفاسیر را از برنامه‌های پیش روی کمیسیون توسعه پژوهش و آموزش عالی قرآنی در نظام سلامت ذکر کرد.