به گزارش مفدا، امروزه از کارکردها و رسالت‌های کلیدی دانشگاه‌ها در کنار اهتمام به وظایف و کارکردهای علمی، رسالت‌های اجتماعی و فرهنگی است که به شدت مورد تاکید قرار گرفته است.
اگرچه کارکردهای آموزشی و پژوهشی دانشگاه که شامل تولید، اشاعه و آموزش دانش و تربیت نیروی متخصص است، اهمیت خاصی دارد و جزو وظایف ذاتی دانشگاه‌ها است، لیکن کارکرد فرهنگی و اجتماعی دانشگاه که منجر به رشد و توسعه فرهنگی، بسط آگاهی و افزایش سرمایه فرهنگی است، اهمیت خاصی یافته و ضرورت توجه به آن، به یک مساله حیاتی بدل شده است.
از سال ۱۳۶۷ با تشکیل «معاونت فرهنگی و اجتماعی» در دانشگاه‌های تابعه وزارت علوم و از سال ۱۳۷۴ معاونت فرهنگی و دانشجویی در دانشکاه‌های علوم‌پزشکی شکل گرفتند و درکنار تاکید بر تحصیل و علم آموزی دانشجویان علوم پزشکی، دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور ملزم شدند تا فضای مناسبی را برای فعالیت‌های فرهنگی دانشجویان فراهم کنند.
طی سال‌های شکل گیری معاونت‌های فرهنگی و دانشجویی به خصوص در دولت یازدهم، فعالیت نهادهای دانشجویی از جمله «تشکل‌های اسلامی، کانون‌های فرهنگی، نشریات دانشجویی، انجمن‌های علمی، شوراهای صنفی و ...» پیشرفت قابل توجهی پیدا کرده است و قله این تلاش همه جانبه برگزاری جشنواره‌های بزرگی از جمله «جشنواره بین المللی سیمرغ»، «المپیادهای ورزشی»، «جشنواره‌های قرآنی» و... است که توانسته تعداد قابل توجهی از دانشجویان و دیگر دانشگاهیان را جذب فعالیت‌های فرهنگی، هنری و ورزشی کنند.
«نشست مدیران فرهنگی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور» طی برگزاری در روزهای ۲۸ و ۲۹ دی‌ماه جاری در دانشگاه علوم پزشکی ایران، تلاش دارد تا بسط و گسترش فعالیت‌های فرهنگی در دانشگاه‌های علوم پزشکی را دنبال کرده و بتواند ضمن رشد مشارکت دانشجویان در برنامه‌ها و فعالیت‌های فرهنگی در طول دوران دانشگاهی، کیفیت و اثربخشی این فعالیت‌ها را افزایش دهد.
در ابتدای این نشست دو روزه دکتر حسن زائری‌لطف به عنوان سرپرست اداره کل فرهنگی وزارت بهداشت با اشاره به فعالیت دانشجویان در نهادهای دانشجویی بیان کرد: در حال حاضر ۲۴۰ هزار دانشجوی علوم پزشکی در کشور داریم که در زمینه کانون‌ها، تشکل‌ها، انجمن‌های علمی و... فعال هستند. امروز ۷۰۰ کانون فرهنگی در دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور داریم اما بسیاری از آن‌ها غیرفعال هستند که درحال حاضر باید کانون‌های غیرفعال تعیین تکلیف شوند.
سرپرست اداره کل فرهنگی وزارت بهداشت فرهنگ را عرصه تعیین کننده در سطح دانشگاه‌ها دانست و گفت: فرهنگ حوزه حساس و چالش‌زایی است. هم اکنون ۱۲۱۳ نشریه در دانشگاه‌های علوم پزشکی داریم که از این میان ۸۰۰ نشریه فعال هستند. همچنین حدود ۷۰۰ انجمن علمی در کشور داریم که ۱۲ انجمن آن کشوری است اما کمتر یافته‌ها و دستاوردهای آن‌ها به جامعه علمی معرفی شده است. علیرغم شرایط خوبی که در انجمن‌های علمی داریم باید رسالت علمی و ترویجی انجمن‌های علمی را دنبال کنیم.
زائری‌لطف درباره اخذ مجوز پنج مجمع تخصصی کشوری کانون‌های فرهنگی اشاره کرد: با همکاری خوبی که بین نهاد مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها و معاونت فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت وجود دارد در خواست ۱۳ مجمع تخصصی کانون‌های فرهنگی داشته‌ایم که پنج مجمع تاکنون مجوز دریافت کرده‌اند و امیدوار هستیم در ماه‌های آینده بتوانیم فعالیت کشوری چند کانون دیگر را مصوب کنیم و انتخابات کانون‌ها را در دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور برگزار کنیم.
وی عمیق‌تر و کیفی‌شدن فعالیت‌های فرهنگی را مهمترین دستور کار این حوزه دانست و بیان کرد: خوشبختانه وضع فعالیت فرهنگی در دانشگاه‌های علوم پزشکی مناسب است اما نیازمند نقشه راه مدونی است. در همین راستا در معاونت فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت کارهای خوبی در دست اقدام است. امیدوارم در سال آینده با توجه به پیگیریهای دکتر سیما سادات لاری پروژه کارتابل فرهنگی یا سامانه جامع فعالیت‌های فرهنگی به ثمر برسد. تاکنون و با تلاش دوستان ۱۰ فرآیند این سامانه آماده شده و پس از بازبینی در حوزه‌های دانشجویی و معاونان و مدیران فرهنگی امیدواریم این سامانه در سال آینده رونمایی شود. این سامانه کمک می‌کند تا تمام دانشجویان از رویدادهای فرهنگی در دانشگاه‌های مختلف آگاه شوند. علاوه بر اینکه کارتابل فرهنگی زمینه صرفه‌جویی در زمینه تبلیغات سنتی را به همراه خواهد داشت.
در ادامه این گزارش باید گفت که امروزه با توجه به فاصله ایجاد شده بین کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه و آگاهی فعالان سیاسی، اجتماعی و اقتصادی این جوامع از نقش تاثیر گذار فرهنگ و توسعه فرهنگی در ابعاد کمی و کیفی به عنوان زیر بنای توسعه پایدار و همه جانبه، فرهنگ، نمی‌توان غافل شد.
در این میان سرزمین ایران با داشتن سابقه طولانی در تمدن، فرهنگ و نقش مؤثری که در طول تاریخ بر دیگر جوامع و تمدن‌ها داشته است، نیازمند توجهی خاص در این بعد است. از این رو، توجه به فعالیت‌های فرهنگی و تهیه استانداردها و الگو برای عملکردی اثربخش در این راستا، از اهمیت زیادی برخوردار است و نقش دانشگاه در این میان قابل توجه است.
در ادامه نشست مدیران فرهنگی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور به اهمیت ارتباط میان مسؤولان فرهنگی دانشگاه‌های علوم پزشکی و مسؤولان نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها در مسیر پیشبرد اهداف فرهنگی پرداخته شد که با حضور حجت الاسلام محمد مهدی صالحی معاون فرهنگی سیاسی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها این موضوع وارد ارتباط و تعامل دوسویه شد.
این مقام مسؤول در نشست مدیران فرهنگی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور با بیان اینکه اگر مدیریت فرهنگی هوشمندانه و متعهدانه نباشد مشکلات جدی در حوزه‌های مختلف رخ می‌دهد، گفت: اما اگر از خطای انسانی در ماجرای هواپیمای اوکراینی ناراضی هستیم نباید خودمان دچار خطای انسانی شویم و خدای ناکرده با عدم مدیریت هوشمندانه باعث از دست دادن یک نیروی خلاق شویم. چرا که ما با عناصر انسانی سروکار داریم و باید موانع بروز خطای مدیریتی را برطرف کنیم.
معاون فرهنگی سیاسی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، مدیران فرهنگی را نمایندگان دولت و سربازان مردم و انقلاب دانست و گفت: خوشبختانه با حضور دکتر سعید نمکی و دکتر سیما سادات لاری هم‌افزایی با دانشگاه‌های علوم پزشکی در اوج خودش قرار گرفته است و این تعامل در راستای منویات مقام معظم رهبری است که اشاره فرمودند هجمه به دولت زیاد است. همه دانشگاهیان نمایندگان دولت هستند و ما باید با درک مشترک و همدلی بیشتر تصمیم بگیریم.
وی در خصوص اهمیت پرداختن به فضای مجازی در فعالیت فرهنگی دانشگاه‌ها، بیان داشت: نگاه راهبردی مقام معظم رهبری در خصوص فضای مجازی کاملا مشخص است، به واقع فضای مجازی یک دنیای موازی است که گاه سایه آن بر حقیقت بیشتر قابل لمس بوده، اما از این فضا می‌توان استفاده بهینه را داشت. من در همین هفته اخیر از یک شرکت دانش بنیان فضای مجازی بازدید کردم که حوزه فعالیتی جوانان در این شرکت شبیه معجزه و بی‌نظیر بود به نحوی که علیرغم عدم دسترسی به سرورهای اصلی شبکه‌های مجازی، داده کاوی بی‌نظیری داشتند.
این مقام مسؤول با بیان این که متاسفانه ما مسؤولان سواد و پیوست رسانه‌ای لازم را نداریم، گفت: ما در نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، ایده‌هایی در حوزه فضای مجازی داریم و در حال برنامه‌ریزی، تلاش و فکر در این خصوص هستیم و به محض این که بستر کار را فراهم کنیم کار را به پیش خواهیم برد. ما باید تلاش کنیم تا سواد رسانه‌ای دانشجویان نیز افزایش پیدا کند. در حال حاضر آموزش‌های ضمن ازدواج و بعد ازدواج که برگزاری آن الزامی و بر عهده وزارت بهداشت گذاشته شده است با همکاری نهاد در حال انجام است، نکته اینکه در این آموزش‌ها سرفصل سواد رسانه وجود ندارد در حالی که بخش عمده مشکلات خانوادگی به این حوزه بر می‌گردد.
معاون فرهنگی سیاسی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها با بیان این که گاهی اوقات به دلیل عدم همراهی درست برخی از دوستان، برخی دانشجویان احساسی شده و گرفتار دستگاه‌های امنیتی می‌شوند، بر همراهی درست مسؤولان با دانشجویان تاکید و خاطر نشان کرد: در اتفاقات اعلام نرخ جدید بنزین، اتفاق بی نظیری رخ داد و توسط آقای رییسی رییس محترم قوه قضاییه محکومان امنیتی که بخشی دانشجویان بودند برای اولین بار مشمول عفو مقام معظم رهبری قرار گرفتند. این حرکت متاثر از پیگیریهای نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری دانشگاه‌ها بود. البته نمی‌خواهم تلاش دیگر دوستان را نادیده بگیرم اما مولفه نهایی و اثر بخش در این خصوص نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها بود که در این امر حضور پیدا کرد به نحوی کار این دانشجویان اصلا به بازداشت نرسید.
وی با بیان این که نسبت به موسیقی در دانشگاه‌ها بحث‌های زیادی شده است و آیین نامه موسیقی نیز وجود دارد، ابراز داشت: به دلایلی و با وجود نگاه‌های فاخر رهبری در خصوص موسیقی، اما به نظر من ترویج موسیقی از کارکرد و رسالت دانشگاه نیست. برگزاری کنسرت یا برگزاری برنامه مستقل موسیقیایی نیز موضوعی نیست که مسؤولان دانشگاه و تشکل‌ها بخواهند هم و غم خود را روی این موضوع بگذارند.
این مقام مسؤول اضافه کرد: به دیگر معنا برگزاری کنسرت در دانشگاه مسئله عموم دانشجویان نیست، البته ساز موسیقی در دانشگاه‌ها و دانشگاهی که بنده در آن بودم کوک است و ما نیز در برنامه نهاد در خصوص ازدواج دانشجویی از برنامه‌های شاد که موسیقی زنده هم در دورنش وجود دارد استفاده می‌کنیم.
وی در خصوص اهمیت تدریس دروس عمومی در دانشگاه‌ها، گفت: ما نسبت به آموزش عمومی که یکی از مولفه‌های پیشرفت و توسعه در کشورهای دنیا است، عقب هستیم. بر اساس پژوهشی انجام شده تا ۳۶ واحد مقطع کارشناسی ۸۵ دانشگاه طراز اول دانشگاه‌های آمریکا به دروس عمومی اختصاص دارد، از این ۳۶ واحد دروس عمومی چیزی حدود ۴۰ درصد مباحث دینی، نفسانی، اخلاقیات و فلسفه است. اشکال دروس عمومی ما این است که این مباحث باید مناسب جوان دهه ۹۰ باید باشد نه جوان دهه شصتی زیرا این موضوعات تفاوت کرده و این مطالبه مقام معظم رهبری از نهاد بوده است.
صالحی در پایان بیان داشت: سامانه آموزش مجازی نهاد با یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر عضو، بالاترین سامانه آموزشی مجازی در کشور است که البته نقص‌هایی دارد که باید مرتفع شود. ما نیاز به اساتید جوان‌تر و پویاتر داریم. ارزیابی ما این است که دروس معارف دروس شکست خورده‌ای نیست اما نیازمند بازنگری است.
خاتمه دهنده نشست مدیران فرهنگی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور در روز نخست، برگزاری پنج کارگروه تخصصی با عناوین «آیین نامه‌ها و دستورالعمل‌ها»، «نهادهای دانشجویی»، «شوراهای مشورتی مناطق و بسته تحول فرهنگی»، «بودجه و مسائل مالی» و «شوراهای نظارتی حوزه فرهنگی» بود که به بیان نقاط قوت و ضعف حوزه مسؤولیتی مدیران فرهنگی دانشگاه‌های علوم پزشکی در پنج موضوع عنوان شده و ارایه راهکارهای لازم خواهد پرداخت. جمع بندی این بخش در انتهای روز دوم نشست ارایه خواهد شد.
در پایان این گزارش اشاره‌ای کوتاه به فرمایش رهبر معظم انقلاب در خصوص فرهنگ داشته باشیم که ایشان فرمودند: «فرهنگ از اقتصاد هم مهمتر است، چرا؟ چون فرهنگ به معنای هوایی است که ما تنفس می‌کنیم، شما ناچار هوا را تنفس می‌کنید چه بخواهید و چه نخواهید، اگر تمیز باشد آثاری دارد و اگر تمیز نباشد آثاری دیگر».
این تاکید روشن و این شباهت پر اهمیت، میان فرهنگ و هوایی که تنفس می‌کنیم نشان می‌دهد فرهنگ می‌تواند ریشه‌ای بالنده در مسیر اعتلای فرهنگی هر جامعه‌ای در مسیر پیشبرد اهداف متعالی آن جامعه داشته باشد. در این میان دانشگاه به عنوان نهادی پویا که مبدا تحولات است می‌تواند نقش مهم و اساسی در اشاعه فرهنگ زلال انسان‌ساز و تربیت انسان کامل داشته باشد.
