ادریس حسین‌زاده عضو هیئت‌علمی گروه بهداشت محیطِ دانشکده علوم پزشکی ساوه، مقاطع لیسانس و فوق لیسانس خود را در رشته مهندسی بهداشت محیط در دانشگاه‌های علوم پزشکی زنجان و همدان گذراند.

وی بعد از اتمام دوره فوق لیسانس به دلیل دستاوردهای قابل قبولی که در حیطه آموزش و پژوهش داشت، از طرف بنیاد ملی نخبگان به عنوان دانش‌آموخته برتر فناور انتخاب شد.

ایشان در سال ۱۳۹۲ برای طی دوره دکتری تخصصی در این رشته، به صورت برگزیده علمی وارد دانشکده علوم پزشکی دانشگاه تربیت مدرس شد و دو بار با کسب امتیازات عالی موفق به اخذ جایزه تحصیلی بنیاد ملی نخبگان گردید.

حسین‌زاده در سال ۱۳۹۵ با راه اندازی مجله هوزان به انتشار مقالات علمی در زمینه محیط زیست پرداخت و از سال ۱۳۹۷ به عنوان عضو هیئت علمی گروه مهندسی بهداشت محیط دانشکده علوم پزشکی ساوه مشغول به خدمت می‌باشد.

اخیراً کتابی با عنوان " Nitrogen removal process for wastewater treatment" از ایشان به چاپ رسیده است.

به همین دلیل خبرنگار مفدا ساوه گفتگویی با ایشان ترتیب داده است.

خبرنگار مفدا: با توجه به اینکه اخیراً کتابی از جنابعالی منتشر شده، لطفاً به صورت مختصر توضیحاتی رو راجع به این کتاب بفرمایید.

بله، این کتاب با عنوان " Nitrogen removal process for wastewater treatment" به چاپ رسیده که بر روی موضوع روز دنیا، یعنی حذف ترکیبات نیتروژنه مانند نیترات از محیط‌های آبی تمرکز دارد.

همانگونه که می‌دانیم آب و منابع آبی در دنیای امروز جزو ارزشمندترین دارایی‌های ممالک به‌شمار می‌روند. عمده دغدغه‌های جوامع، تامین غذا، آب و انرژی است.

راه‌های متعددی برای تامین غذا هست، همچنین با دستیابی به منابع نو، روش‌های گوناگونی برای تأمین انرژی وجود دارد و تنها آب است که در صورت نبود منابع، جوامع را دچار مشکل می‌سازد.

کمتر کارخانه‌ای را در صنعت می‌توانیم پیدا کنیم که با آب سروکار نداشته باشد و در عین حال، آب مساله‌ساز بسیاری از کارخانه‌ها است. سهم ایران از نظر منابع آب شیرین بسیار کم است و از این‌رو برنامه‌ریزی جهت صرفه‌جویی در مصرف و حفظ منابع موجود در اولویت قرار دارد.

از طرف دیگر افزایش جمعیت جهان و کاهش منابع آب آشامیدنی، نگرانی‌هایی را درباره تامین آب آشامیدنی مورد نیاز کشورهای مختلف در سراسر جهان به وجود آورده است و کمبود آب که در نتیجه افزایش آلودگی‌های زیست‌محیطی است، شدت یافته و تامین آب بهداشتی مورد نیاز مردم را به یکی از مشکلات اساسی جهان امروز تبدیل کرده است.

ترکیبات نیتروژن‌دار از طریق تخلیه فاضلاب‌های صنعتی و کشاورزی، مواد دفعی حیوانی و گیاهی به این آب‌ها وارد می شوند که با اکسید شدن این ترکیبات به نیترات توام است، با توجه به استفاده بیش از حد از کودهای نیترات در بخش‌های کشاورزی و آزادسازی فاضلاب، سطح نیترات از منابع آب در محیط‌های آبی افزایش یافته است.

هرچه جامعه علمی ما با این معضل و راه‌های مرتفع کردن آن بیشتر آشنا باشد بهتر می‌تواند علم را به عمل یعنی فناوری مورد استفاده تبدیل کند.
این کتاب در ۵ فصل و ۱۵۰ صفحه تنظیم شده است که در فصل اول آن در رابطه با روش‌ها و تکنیک‌های متداول در حذف ترکیبات نیتروژنه از منابع آبی، در فصل دوم در رابطه با روش‌های زیستی حذف ترکیبات نیتروژنه و در فصل سوم آن از روش‌های قابل استفاده در حذف ترکیبات نیتروژنه موجود در فاضلاب صنایع غذایی بحث شده است.

در دو فصل باقیمانده در مورد یکی از روش‌های نوین حذف ترکیبات نیتروژنه بحث شده است یعنی در فصل چهار در رابطه با معرفی سیستم‌های بیوالکتروشیمی و ابعاد مختلف آن و فصل پنجم در مورد حذف ترکیبات نیتروژن در سیستم‌های بیوالکتروشیمی می‌باشد.
این کتاب تحت عنوان "Nitrogen Removal Processes for Wastewater Treatment" توسط ناشر بین المللی "Bentham Science" در سال ۲۰۱۹ منتشر شده است.

خبرنگار مفدا:جناب آقای حسین‌زاده با توجه به اینکه شما این کتاب را در سال ۱۳۹۸به تألیف خود درآوردید، می‌خواستم برای خوانندگان این مصاحبه بفرمایید که الگو و هدف شما برای نوشتن این کتاب چه بوده است؟

خب، اولاً در دوره دکتری، زمینه تحقیقاتی که کار می‌کردم مرتبط با عنوان این کتاب بود یعنی حذف نیترات از محیط‌های آبی.

ثانیاً، جمع‌آوری و پردازش اطلاعاتی که در این زمینه داشتم و با توجه به تحقیقات عملی که در این موضوع داشتم ترغیب شدم تا در این زمینه کتابی تالیف کنم آن هم از دیدگاه خودم و مطالبی که می‌خواستم بر آنها تمرکز داشته باشم.

از طرفی تجربیاتی هم که قبلاً از تدریس داشتم به من کمک می‌کرد که بتوانم در سازماندهی مطالب از آنها استفاده کنم.

به طور کلی هدف ما نه من، چون نویسندگان زیادی در نوشتن مطالب کتاب حضور دارند و من به عنوان نویسنده و سردبیر کتاب هستم، ارائه مطالب مفید و به روز در رابطه با روش‌های حذف نیترات بود که در نهایت در ۵ فصل و به زبان انگلیسی منتشر شد.

خبرنگار مفدا: چه کسانی در این راه به شما کمک کردند؟

هر کاری از جمله نوشتن، نیاز به زمان آزاد دارد لذا همه کسانی که در تامین این زمان کمک کرده‌اند دقیقا در نوشتن نقش داشته‌اند. شاید بارزترین آنها خانواده (به ویژه همسرم) است که مجدداً از اینکه زمان لازم را برای من فراهم کردند متشکرم. به جهت فنی هم در قسمت قبل عرض کردم که نویسنده‌های زیادی از دانشگاه‌های مختلف کشور در تدوین هر فصل از کتاب همکاری داشته‌اند. یعنی ۲۲ نفر از ۱۳ دانشگاه. همچنین افراد دیگری هم کمک و راهنمایی کردند که اسم آنها به عنوان نویسنده درج نشده است اساتید گرامی که راهنمایی کردند، خط مشی دادند و حمایت کردند.

دوستانی که زحمت بررسی مطالب را تقبّل کردند و پیشنهاداتی برای بهبود آنها ارائه دادند که به نمایندگی از همه می‌توانم به دکتر "Chiang Wei" و دکتر عباس رضایی اشاره کنم و بی نهایت از ایشان سپاسگزارم.

خبرنگار مفدا: آقای دکتر ما می‌دونیم که هر نویسنده‌ای با یک سری مشکلات روبه روست و با توجه به این که تاکید اصلی مقام معظم رهبری به حمایت از نویسندگان است، آیا شما برای نوشتن این کتاب با مشکلاتی روبرو بوده‌اید؟؟

شاید بدیهی‌ترین مشکل یک نویسنده، چاپ آن باشد. منظورم همه فرآیندهایی است که برای چاپ یک کتاب نیاز است از داوری علمی و تخصصی گرفته تا کسب مجوز و نشر آن که واقعاً روند فرسایشی دارد به ویژه با وضعیتی که بازار نشر دارد. حمایت یا تسهیلاتی که باید برای چاپ کتاب وجود داشته باشد یا نیست یا به حدی محدود است که نویسنده رغبتی برای نشر ندارد.

خبرنگار مفدا:آیا کتاب دیگری هم از شما به زودی خواهیم داشت ؟

تا کنون هشت عنوان کتاب از اینجانب منتشر شده است که دو عنوان آن به صورت انگلیسی و مابقی به زبان فارسی هستند. اگر عمری باقی باشد بله، با جمعی از همکاران سایر دانشگاه‌ها در حال تدوین و تالیف سه عنوان کتاب هستیم که تقریبا مراحل اولیه آن به اتمام رسیده و در حال جمع بندی هستیم. چند درخواست همکاری هم از طرف ناشران بین‌المللی برای مشارکت در تدوین یک فصل از کتاب داشته‌ام که به دلیل محدود بودن زمان مجبور به انصراف شده‌ام.

خبرنگار مفدا: از چه وقت شروع به نوشتن این کتاب کرده‌اید؟!

از سال ۲۰۱۶ بر اساس پیشنهادی که به ناشر دادم و قبول شد شروع شد. ابتدا بایستی تیمِ کاری را جمع می‌کردیم و پس از دریافت پیشنهادات، مطالب را بررسی و مسئول نوشتن هر فصل انتخاب شد و بر اساس بازه زمانی مشخص، مطالب هر فصل دریافت میشد که بایستی داوری اولیه بر روی آنها انجام و سپس برای ناشر ارسال می‌گردید. روند داوری توسط ناشر بسیار دقیق و نسبتا سختگیرانه بود که برای ما حدود ۳-۴ بار داوری (بسته به هر فصل که برای بعضی از فصل‌ها بیشتر و بعضی کمتر بود) انجام شد. به طور کلی روند انتشار این کتاب حدود ۵/۲ سال طول کشید.

خبرنگار مفدا: جناب دکتر، اگر یک کتاب ادبی تالیف می‌کردید، به نظر خودتون چگونه کتابی بود؟

کتاب ادبی هم ذوق می‌خواهد و هم حسّ و حال خاص. راستش خیلی در این رابطه فکر نکرده‌ام. شاید موضوعات عشقی-فلسفی یا موضوعات مشابه با این.

خبرنگار مفدا: نقش تحصیلات عالی را در پژوهش چگونه ارزیابی می‌کنید؟

نظام آموزشی هر کشور به عنوان یک نظام پویا و هدفمند، در تولید و رشد علمی، ‌نقش بسزا و سازنده‌ای را ایفا می‌کند و در صدد افزایش تولید دانش می‌باشد. در عصر دانش و نوآوری که منبع اصلی رقابت اقتصاد جهانی است نظام آموزشی هر کشور در تلاش است تا دانش تولید شده را در جهت افزایش نوآوری بر عهده گیرید.

از آنجا که دانشجویان منبع اصلی تولید دانش هستند و اصلی‌ترین دارایی‌ها به شمار می‌آیند، می‌بایست به شیوه مناسب بر دانش آنها مدیریت شود و تلاش کرد دارایی‌های نهفته در ذهن آن‌ها کشف شود تا این گنج به دارایی‌های با ارزشی تبدیل گردد.

برای کسب دانش صرفاً آموزش و حضور فیزیکی در مکان‌های آموزشی مهم نیست بلکه پژوهش و تحقیق هم می‌تواند بر علم و دانش بیافزاید.

پژوهش عامل مهمی ‌در تولید دانش، دانایی و پیشرفت جامعه انسانی است و میزان پژوهش‌های انجام شده در هر جامعه شاخص توسعه یافتگی آن جامعه به حساب می‌آید.

معمولاً دانشجویان در مقطع کارشناسی با اصول علمی آشنا می‌شوند و در تحصیلات تکمیلی به صورت پژوهشگر به پژوهش می‌پردازد.

پس جواب این سوال شما این است که تحصیلات دانشگاهی و به ویژه تحصیلات تکمیلی زیربنای پژوهش علمی را تشکیل میدهد.

اما در رابطه با قسمت دوم سوال، من انتظار دارم دانشجو بر تحصیلش پافشاری کند. یعنی اول درس و در کنار آن فعالیت های غیر درسی. تاکید می‌کنم که فعالیت‌های غیر درسی بخش کوچکی از وقتشان را بگیرد و آینده برای کسی است که همه جانبه باشد.

آدم‌های تک بعدی موفق نخواهند شد. مثلا روابط اجتماعی و هوش اجتماعی داشتن بسیار مهم است واگر دانشجویان بتوانند آن را کسب کنند قطعا آینده بهتری خواهند داشت.

من فکر می‌کنم دانشجویان در مقطع لیسانس باید در رشته خودشان عالم شوند یعنی درس‌هایشان را به خوبی بخوانند (خصوصا دروس تخصصی چون معادلشان در جامعه و صنعت است) در مقطع فوق لیسانس دانشجو باید علاوه بر کار آموزشی با کار تحقیقاتی هم آشنا شود و در مقطع دکترا محقق شود.

فرصت ها محدود هستند و دانشجو باید از همه فرصت هایی که برایش پیش می آید کمال استفاده را داشته باشد.

خبرنگار مفدا: به نظر شما چه بسترهایی برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی باید فراهم شود ؟

بایستی هم از دانشجو و هم از فعالیت‌های پژوهشی که انجام می‌دهد حمایت شود. بایستی سازوکار مناسبی برای تامین تسهیلات مورد نیاز جهت انجام کارهای پژوهشی فراهم شود.

ممکن است خیلی از سازوکارها وجود داشته باشند اما درگیر بروکراسی اداری بشه یا نیاز به اطلاع‌رسانی و آموزش داشته باشه. با تمام این توصیفات باید بگم که در واقع باید راه حمایت از دانشجو را با (( روشهای مناسب)) بلد باشیم . تشویق مادی، معنوی و ... می‌تواند از جمله این حمایت‌ها باشد.

خبرنگار مفدا: و در سخن پایانی می‌خواهم چگونگی پیوند بین دانشجو و استاد را از شما بپرسم؟؟!

استاد خوب باید بتواند با دانشجویان ارتباط خوب و صحیح برقرار کند؛ در واقع رابطه دوستانه بین استاد و دانشجو متقابل است و این استاد است که می‌تواند یک درس را برای دانشجو شیرین و یا تلخ کند.

یک استاد باید فراتر از معلومات خودش باشد و توان این را داشته باشد تا بتواند دانشجو را در رابطه با موضوع اشباع کند.

دانشجویی که در رشته‌های علوم پزشکی و دانشگاه‌های ملی ورود پیدا می‌کند، دانشجوی خلاق و متفکر است و باید قدر خودش را بداند.

اگر بسترها فراهم باشد و پژوهش در جامعه نمود داشته و پژوهشگر جایگاه داشته باشد و نتایج پژوهش صحیح سرلوحه امور قرار گیرد مطمئنا دانشجو به انجام پژوهش ترغیب خواهد شد.

خبرنگار مفدا: با تشکر از شما آقای دکتر حسین زاده  و از وقتی که در اختیار انجمن دانشجویی مفدا قرار دادید و همچنین موفقیت‌های بیشتری را برای شما آرزومندیم.

خبرنگار مفدا ساوه: شقایق یباره زاده