دکتر عباس نیک‌روش یکی از دلایل اهمیت دانشگاه را «نقطه کانونی بودن دانشگاه برای پیشرفت جوامع» دانست.
وی که به مناسبت آغاز سال تحصیلی جدید و در میان مسئولین، اساتید و دانشجویان جدیدالورود دانشکده علوم پزشکی ساوه سخن می‌گفت، با طرح این سؤال که «چرا دانشگاه‌ها اهمیت دارند؟» و «چرا باید سال‌ها برنامه‌ریزی و کوشش نمود تا پس از گذر کردن از مراحل مختلفی به دانشگاه رسید؟»، به تشریح پاسخ این سوال پرداخته و به «دلایل اهمیت دانشگاه» اشاره نمودند.
وی در پاسخ به این پرسش کلیدی، یکی از دلایل اهمیت دانشگاه را «نقطه کانونی بودن دانشگاه برای پیشرفت جوامع» دانست.
خلاصه سخنان دکتر نیک‌روش به شرح ذیل می‌باشد:
پیشرفت جامعه در گرو داشتن دانشگاه پیشرفته
جوامعی پیشرفته هستند که دارای دانشگاه‌های پیشرفته هستند و پیشرفت همه آنها از مسیر دانشگاه بوده است. به طور مشخص و به عنوان مثال، در طول ۴۶ سال، یعنی از سال ۱۹۶۰ تا سال ۲۰۰۶ در کل دنیا تعداد دانشجویان جهان ۱۰ برابر شده است. یعنی از ۱۳/۶ میلیون نفر به حدود ۱۴۰ میلیون نفر رسیده است. پس توسعه دانشگاه‌ها یک امر فراگیر جهانی است و محدود به کشور خاصی نیست.
کارکرد اقتصادی دانشگاه
از دلایل اهمیت دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کارکرد آنها هست و یکی از مهمترین کارکردهای دانشگاه، منافع اقتصادی دانشگاه برای جامعه می‌باشد.
دانایی (Knowledge) و آگاهی در کنار سایر مؤلفه‌های تولید ثروت، همچون کار و سرمایه، موتور محرکه تولید ثروت است.
در کشورهای در حال توسعه در کنار سایر مراکز علمی و تحقیقاتی، دانشگاه‌ها مهمترین پایگاه رشد علم هستند. لذا دانشگاه‌ها اصلی‌ترین مؤسساتی هستند که با توانمندسازی نیروی کار می‌توانند باعث رشد اقتصادی و افزایش قدرت تولید برای نیروی کار و بهبود بهره‌وری از ابزار و ماشین‌آلات کار شوند.
پس آموزش عالی پایه اصلی اقتصاد هست و مثال‌های متعددی برای آن قابل بیان می‌باشد. مثلاً وجود یک برند خاص در یک کشور، می‌تواند بسیاری کمبودهای معدنی و زیرزمینی آن کشور را تحت‌الشعاع خود قرار دهد.
الان به خاطر وجود برندی مثل سامسونگ که در دست خیلی از ماها هست، کشور کره جنوبی اعلام کرده که تورم کشورش به صفر رسیده، در حالی که این کشور در چهل پنجاه سال پیش اصلاً چنین وضعیتی نداشته است.
یا مثلاً برند نوکیا در مقطعی اقتصاد فنلاند را متحول کرد و این «نتیجه توجه این کشورها به برونداد دانشگاه‌های خود» می‌باشد.
کارکرد عدالتی دانشگاه‌ها
از کارکردهای دیگر دانشگاه این هست که منافع عدالتی به همراه دارد. عدالت یکی از اصلی‌ترین اهداف هر جامعه است. همانگونه که یکی از اهداف پیامبران الهی هم اجرای عدالت برای همه جوامع می‌باشد. دانش مردمی‌ترین قدرتی است که می‌تواند در اختیار همگان قرار بگیرد و از این طریق باعث اجرای عدالت بشود.
آموزش عالی به مثابه آسانسوری هست که کمک می‌کند هر کس در جایگاه اجتماعی خودش قرار بگیرد.
«ارزیابی جامعه» از کارکردهای دانشگاه می‌باشد
کارکرد دیگر دانشگاه ارزیابی جامعه است. جامعه پویا نیاز دارد در حوزه های مختلف اقتصادی، اجتماعی، آسیب‌های اجتماعی، فرهنگی و غیره به صورت مرتب خودش را ارزیابی نماید و همه این امور را دانشگاهیان آن جامعه می‌توانند انجام بدهند.
به عبارت دیگر، در کنار رسالت‌های اصلی دانشگاه انتظارات دیگری هم از دانشگاه هست. انتظار هست دانشگاه جامعه را بسازد و به توسعه کشور کمک کند. انتظار هست دانشگاه در سازندگی و پیشرفت جامعه نقش موثر داشته باشد. برای اینکه دانشگاه بتواند این نیازهای به حق را پاسخ دهد باید ارزیابی مستمر از امور جامعه در حوزه‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی داشته باشد. این ارزیابی‌ها باید از طریق دانشگاه می‌تواند انجام بگیرد. و دانشگاه باید با کارهای پژوهشی مختلف هم عملکرد خود و هم عملکرد جامعه را رصد کند.
به تعبیر رهبر معظم انقلاب دانشگاه باید مؤذن جامعه باشد و هر کجا که احساس می‌کند در اجرای برنامه‌ها غفلتی بوجود آمده باید بازخورد بدهد و جلوی آن را بگیرد.
کارکردهای اجتماعی دانشگاه
از منافع دیگر دانشگاه‌ها، منافع اجتماعی است. مثلاً باعث کاهش میزان بیکاری می‌شود. یعنی دانشگاه‌ها با توانمندسازی دانشجویان باعث می‌شوند که آنها موقعیت شغلی بهتری داشته باشند. همچنین دانشگاه، باعث «افزایش سطح سلامتی در جامعه» می‌شود.
سایر کارکردهای دانشگاه
«کاهش میزان جرائم»، «افزایش همکاری اجتماعی» و «افزایش بازگشت مالیات» از سایر منافع دانشگاه است.
و در نهایت افزایش دانش‌آموختگان دانشگاهی با بروندادی که به دنبال خواهند داشت، باعث «کاهش هزینه‌های اجتماعی» و «افزایش سرمایه اجتماعی» می‌شوند.
در کنار همه کارکردها و منافع اجتماعی دانشگاه‌ها، منافع فردی هم وجود دارد که راه رسیدن به آنها تحصیلات دانشگاهی می‌باشد.
خبرنگار مفدا ساوه: سمیرا نظیری