دوشنبه ۷ مرداد ۱۳۹۸ - ۰۹:۳۸

نگاهی به سینمای مسعود کیمیایی به بهانه سالروز تولد او

مردمی و آرمان‌خواه

کیمیایی

مسعود کیمیایی، فیلم‌سازی مردمی و آرمان‌خواه است. او در طول پنج دهه فیلم‌سازی تلاش کرده تصویری عدالت‌خواهانه و جسورانه از جامعه ایران نشان بدهد و شاید بیش از هر فیلم‌ساز دیگری در نشان دادن شرایط اجتماعی و حوادث پیش و پس از انقلاب موفق بوده است.

فیلم «قیصر» نمایند دوران بیداری، «سفر سنگ» نماینده دوران انقلاب، «دندان مار» نماینده دوران جنگ تحمیلـی، «سلطان» نماینـده دوران سـازندگی، «اعتـراض» نماینـده دوران اصـلاحات و «قاتل اهلی» نماینده‌ای برای بازنمایی دوران حاضر است.

دوران اوج فیلم‌سازی کیمیایی یعنی از زمان ساخته شدن «قیصر» تا «سفر سنگ» در پیش از انقلاب علاوه بر شاخص بودن فیلم‌ها و وجه پیش‌گویانه و مردمی‌شان بازیگرانی دارد که به واسطه انتخاب کیمیایی به تاریخ سینمای ایران معرفی یا در آن ماندگار شده‌اند. روالی که در سال‌های بعد و در فیلم‌های خوب کیمیایی تکرار شد.

در سینمای ایران هیچ فیلم‌سازی مانند کیمیایی دست به خلق قهرمان یا ضدقهرمان مردانه نزده است. قهرمان‌های او اهل عمل هستند و داد خودشان را از بیداد زمانه می‌گیرند. تقریبا پیدا کردن فیلمی که در آن قهرمان وجود نداشته باشد، در آثار کیمیایی ممکن نیست. اگر «معرفت» و «رفاقت» و «عمل‌گرایی» را از فیلم‌های کیمیایی بگیرید، دیگر چیزی از آن‌ها باقی نمی‌ماند. اسطوره‌های رئال‌شده کیمیایی از قدرت‌های فراانسانی بی‌بهره‌اند. بنابراین گاه با این‌که می‌دانند یک‌تنه نمی‌توانند دنیای پیرامونشان را تغییر دهند، باز وارد کارزار می‌شوند و بهایش را هم می‌پردازند.

تکرار شخصیت‌های به‌جامانده از دورانی خاص باعث شده که کیمیایی به این متهم شود که دنیای تفکرش دنیای کوچکی است. دنیای کیمیایی دنیای قهرمان، عدالت و معرفت است و نمی‌شود برای فیلم‌ساز نسخه پیچید که این‌طور یا آن‌طور فیلم بساز. اما در عین حال نیز نمی‌توان از کیمیایی انتظار نداشت که فیلم خوب نسازد. او تاریخ زنده سینمای ایران و نماینده موج نو سینما و سازنده فیلم‌های مختلف و موفقی است که همه ما از آن خاطره تصویری مشترک داریم، اما درعین حال که به احترام او کلاه از سر برمی‌داریم، انتظار فیلم‌های منسجم و درحد استانداردهای کیمیایی داریم.