مقدمه:
مدارک و شواهد علمی نشان داده است که استعمال دخانیات عمده ترین مشکل قابل پیشگیری بیماریها در جهان است که تاثیر مخربی بر سلامت افراد و بهداشت عمومی دارد.
اعتیاد به سیگار شایعترین، سخت ترین و بدترین نوع اعتیاد است که بسیاری از بیماریها را به همراه خود دارد و ترک آن باعث بازگشت سلامتی فرد خواهد شد. استعمال دخانیات مهمترین عامل مرگهای قابل پیشگیری است.
چرا بسیاری از افراد سیگار می کشند:
۱) عدم آگاهی در مورد مضرات سیگار
۲) نداشتن اعتماد به نفس کافی
۳) خودنمایی
۴) احساس آرامش و خوشایندی کاذب
۵) جو خانوادگی نامطلوب
۶) نداشتن مهارتهای لازم برای زندگی
۷) فقر
۸) بیکاری
۹) نبود نظارت خانواده به خصوص در دوران نوجوانی
۱۰) رفتارهای ضداجتماع
تعریف اعتیاد:
هر کار یا عملی که وابستگی به وجود آورد، حال این عمل هر چه که باشد سیگار نیز یکی از مواد اعتیادآور است که کشیدن آن به سرعت باعث وابستگی به آن و دروازه ورود به دنیای اعتیاد است.به عبارت دیگر اعتیاد عبارتست از یک تمایل غیر طبیعی نسبت به یک ماده مخدر که فرد نسبت به آن وابستگی جسمی و روحی پیدا می کند
اثرات زیست محیطی سیگار
۱- اغلب فیلترهای سیگار زیست فروپاش (تجزیه پذیر در طبیعت) نبوده و درواقع ۹۵ درصد آنها از جنس پلاستیک سلولزاستات می باشند، که سالها طول میکشد تا در طبیعت تجزیه و به چرخه محیط زیست بازگردند.
۲- در ته سیگارها بیش از ۱۶۵ ماده شیمیایی وجود دارد که حیوانات کوچک و پرندگان ممکن است آنها را با غذا اشتباه گرفته و ببلعند.بلعیدن ته سیگار منجر به سوء تغذیه، بی اشتهایی و یا مصرف نکردن غذا در حیوان و یا پرنده می شود. چراکه ته سیگار میتواند مجاری گوارشی را مسدود و از هضم غذا جلوگیری کند. و یا با گیر کردن و انباشته شدن در مجاری گوارشی حیوان احساس سیری و پری کاذب کرده و از غذا دست بکشد.
۳ - ته سیگارها برای تجزیه شدن در طبیعت حداقل به ۵ سال زمان نیازدارند.
۴ - فرآیند خشک کردن برگهای تنباکو و یا تهیه کاغذ برای کاغذ سیگار یکی از عوامل جنگل زدایی به ویژه در جوامع توسعه نیافته میباشد.
مواد شیمیایی خطرناک موجود در سیگار:
سیگار حاوی ۴۰۰۰ ماده شیمیایی میباشد. تنباکو حاوی بیش از ۶۰ ماده سرطانزا و بیش از ۷۰۰ ماده افزودنی (نگهدارنده ها، طعم دهنده ها) است.
دود سیگار شامل دو بخش است:
۱:بخش گازی
بخش گازی ۸۵درصد دود سیگار را شامل می شود و اکثرا از اکسیژن، نیتروژن و اکسیدکربن تشکیل می گردد.
۲-بخش ذره ای
بخش ذره ای ۱۵ درصد دود سیگار را شامل می شود. این ذرات به اندازه۰.۵ میکرون هستند و در هرمیلیمتر مربع حدود سه میلیارد ذره وجود دارد که تا بخشهای انتهایی ریه می رسند.مهمترین مواد بخش ذره ای شامل نیکوتین و قطران است.
|
ماده |
اثر |
|
مونوکسیدکربن |
کاهش انتقال اکسیژن |
|
مونوکسیدکربن |
سموم مژکی |
|
اسید هیدروسیانید |
سموم مژکی |
|
آکرولین |
سموم مژکی |
|
فرمالدئید |
سموم مژکی |
|
اکسیدنیتروژن |
سموم مژکی |
|
هیدرازین |
سرطانزا |
|
ونیلکلراید |
سرطانزا |
|
نیروزامین |
سرطانزا |
|
ماده |
اثر |
|
قطران |
سرطانزا |
|
هیدروکربن حلقوی |
سرطانزا |
|
نیکوتین |
اعتیادآور-محرک |
|
فنل |
سرطانزا |
|
کرزول |
سرطانزا |
|
بنزوپیرن |
سرطانزا |
|
ایندول |
سرطانزا |
|
کاتکول |
سرطانزا |
|
نیکل-ارسنیک |
سرطانزا |
تهیه و تنظیم : مهندس حسین جوانپور، کارشناس بهداشت محیط معاونت دانشجویی و فرهنگی دانشگاه علوم پزشکی تبریز