به گزارش مفدا، ۴۹ سال پیش و بعد از تأسیس موزه آرمیتاژ در سنپترزبورگ روسیه کمیته جهانی موزهها که ۲۰ سال پیش از آن ایجاد شده بود، ۱۸ ماه می برابر با ۲۸ اردیبهشتماه را روز جهانی موزه تعیین کرد و قرار شد از آن به بعد برای هر سال، مفهومی خاص را بهعنوان شعاری بینالمللی قرار دهد تا همه موزهها و نگارخانهها در جهان براساس این شعار، در آن سال فعالیت کنند. ایران نیز از ۲۲ سال پیش و با فعالیت دوباره کمیته ملی ایکوم، روز جهانی موزه را در تقویم رسمی سال ۱۳۷۷ ثبت کرد.
گسترش موزههای دنیا و همکاری همهجانبه علمی، فرهنگی و صنعتی، در جهت دستیابی به اهداف فرهنگی از طریق هماهنگ ساختن اقدامات بینالمللی و تدوین برنامههایی مؤثر است که دارای خطوط اساسی همکاری مشترک و دوجانبه بین مردم و موزهها در سطح جهانی باشد.
براساس تعریفی که "ایکوم" از موزه ارائه میدهد ، موزه عبارت است از مکان گردآوری، نگهداری، مطالعه، بررسی کردن و به نمایش گذاشتن نعمتهای فرهنگی یا طبیعی بهمنظور آموزش، پژوهش و ارزش دادن به این مجموعهها و لذت بردن از آنها.
موزهها چنانچه دکتر مارتین هینز، رئیس ایکوم اشاره میکند "بخشی از نیروی پیشبرنده فرهنگی برای رشد پایدار جهان هستند" و از اینرو اغراق نیست اگر بگوییم توسعه و ایجاد موزه در عرصهها و حرفههای گوناگون نه تنها به رشد آن حرفه و صنعت یاری میرساند، بلکه ارتباط حوزههای مختلف را با یکدیگر تعمیق و استحکام میبخشد.
شورای بینالمللی موزهها (ایکوم) روز جهانی موزه را در سال ۱۹۷۷ با توجه به افزایش آگاهی عمومی نسبت به نقش و اهمیت موزهها در توسعه جامعه، بنا نهاد و از آن پس این مناسبت بهطور مداوم هر ساله، شایستهتر از گذشته گرامی داشته میشود.
روز جهانی موزه، فرصتی بسیار عالی برای ملاقات فعالان حرفهای در زمینه موزهها با عموم مردم علاقهمند به این حوزه است.
این مسئله زمانی بیشتر اهمیت پیدا میکند که میبینیم بسیاری از کشورهایی که پیشینهای بسیار کمتر از ما در این صنعت دارند، سالها است که موزهای را با این عنوان تاسیس کرده و حتی در کشوری مانند مالزی آن را به یکی از پرجاذبهترین مکانهای توریستی خود تبدیل کردهاند.
سال گذشته (۲۰۱۴) روز جهانی موزه شاهد مشارکت بیسابقه با بیش از ۳۵ هزار موزه بود که برنامههایی را در ۱۴۰ کشور جهان برای بزرگداشت این روز برپا داشتند. این برنامهها معمولا یک روز یا روزهای پایانی هفته یا تمام هفته را شامل میشد.
امروزه در کشورهای مختلف جهان موزههای متعدد آثار باستانی، مردمشناسی، طبیعی، حیوانات ، وحوش و...، مجموعه تاریخی آن کشورها را بازگو میکند. فرهنگ و تمدن هر قوم و ملتی از طریق اشیاء و وسایلی که در موزهها جمعآوری شده ، شناخته میشود. یکی از راههای شناخت اقوام گذشته و آشنایی با نحوه زندگی آنها، از طریق موزهها به دانشآموزان و دانشجویان آموزش داده میشود.
از مشهورترین موزههای جهان میتوان به موزه "لوور" در فرانسه، موزه "بریتانیا" در لندن ، موزه "بررا" در میلان، موزه "متروپولتین" در آمریکا، موزه "لنینگراد" در روسیه ، موزه "ایتالیا" در رم و "ایران باستان" در تهران اشاره کرد. موزه آستان قدس مشهد، موزه مردمشناسی تهران و موزه پارس شیراز نیز مشهورترین موزههای ایرانی هستند.