جواد موگویی، نویسنده، محقق، تهیه‌کننده و مستندساز ایرانی، در مراسم «شب ایران مقاوم» که دوشنبه ۲۳ شهریورماه در حاشیه چهاردهمین جشنواره سراسری رسانه و نشریات دانشجویی «تیتر ۱۴» برگزار شد، با مقایسه شرایط جنگ ایران و عراق در سال ۱۳۵۹ با جنگ‌های اخیر، بر ضرورت ثبت و روایت دقیق و حرفه‌ای تجربه‌های جنگ تأکید کرد.
وی با اشاره به گذشت ۴۶ سال از آغاز جنگ ایران و عراق گفت: شهریور ۱۴۰۵ هستیم و ۴۶ سال پیش جنگ آغاز شد و حالا بعد از این سال‌ها، یک جنگ دیگر نیز به این تجربه اضافه شده است. امروز می‌توانیم جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه را در کنار هم ببینیم و بررسی کنیم که در چه وضعیتی قرار داریم.
موگویی با اشاره به شرایط نظامی ایران در آغاز جنگ تحمیلی اظهار کرد: در سال ۱۳۵۹ صدام تصور می‌کرد می‌تواند سه‌روزه خوزستان را بگیرد. ارتش ما تقریباً از هم پاشیده بود و پس از کودتای نوژه و فرار برخی فرماندهان، ارتشی نیم‌بند داشتیم و سپاه نیز به شکل امروز وجود نداشت. البته نیروی هوایی و دریایی ما وضعیت خوبی داشتند، اما قوای نظامی کشور از هم پاشیده بود. ۳۴ روز بعد خرمشهر اشغال شد و بخشی از آبادان و چند شهر دیگر نیز به اشغال درآمدند و برخی استان‌ها زیر حملات موشکی قرار گرفتند.
این مستندساز با اشاره به تفاوت شرایط امروز با سال‌های ابتدایی جنگ گفت: در آن زمان ما برتری نسبی نسبت به عراق داشتیم، اما هرچه جنگ پیش رفت، برتری هوایی خود را نیز از دست دادیم؛ چرا که کشوری حاضر نبود به ما هواپیما و سلاح بدهد.
موگویی افزود: امروز اما یکی دو ساعت پس از حمله اسرائیل، ایران پاسخ می‌دهد. آمریکا نیز تاکنون با هیچ کشوری به این شکل وارد جنگ نشده و امروز درگیر جنگ با ماست؛ چرا که نتوانسته با قدرت موشکی ایران مقابله کند.
وی با بیان اینکه قدرت موشکی ایران در جریان جنگ اخیر از بین نرفته است، اظهار کرد: بله، آسمان ما باز است، اما آسمان اسرائیل، اردن، بحرین و امارات نیز باز است. اسرائیل یکی از قوی‌ترین سامانه‌های پدافندی را دارد و کشورهای مختلف در این حوزه به آن کمک می‌کنند، اما با این حال موشک‌های ایران از این پدافند عبور می‌کنند. ما این ظرفیت‌ها را دست‌کم گرفته‌ایم. کشورهای عربی نیز به دلیل همین میراث دفاعی که طی ۴۶ سال ساخته شده، حاضر نیستند به ایران حمله کنند.
این نویسنده و مستندساز در ادامه به اهمیت رسانه و سینما در جنگ اشاره کرد و گفت: ما امروز با کشوری می‌جنگیم که سینما و رسانه قدرتمندی دارد. درباره خلبان اف-۳۵ که سقوط کرده، فیلم هالیوودی ساخته می‌شود. این موضوع نشان می‌دهد که آنها روی روایت رسانه‌ای و سینمایی جنگ کار می‌کنند.
وی افزود: در هشت سال دفاع مقدس، عراق برتری رسانه‌ای نداشت و همین مسئله به ما فرصت داد ادبیات و سینمای جنگ تولید کنیم، اما امروز آنها رسانه و سینما دارند و روی روایت جنگ کار می‌کنند.
جنگ را فارغ از نگاه سیاسی روایت کنید
موگویی در بخش دیگری از سخنان خود خطاب به فعالان رسانه‌ای و دانشجویان گفت: جنایت جنگی یک مسئله انسانی است و به نگاه سیاسی و مذهبی شما ارتباطی ندارد.
وی با اشاره به ضرورت ثبت وقایع و آسیب‌های انسانی جنگ گفت: شهرهای شما پر از جنایت جنگی است و این موضوع فقط به یک شهر محدود نمی‌شود. در یک بلوک، ۲۵ کودک کشته شده‌اند، اما این موضوع در میان اخبار گم شده است. کار شماست که این مسائل را ثبت و روایت کنید.
موگویی با انتقاد از کمبود آثار تولیدشده درباره شهدای حوزه علوم پزشکی گفت: تاکنون کار چندانی درباره شهدای حوزه پزشکی تولید نشده است، در حالی که باید این روایت‌ها ثبت شوند.
وی با اشاره به تجربه کشورهای دیگر در حفظ خاطرات جنگ گفت: صد سال از جنگ جهانی گذشته است، اما ژاپن همچنان برای قربانیان و بازماندگان آن مراسم برگزار می‌کند. ما در کشورمان گاهی فراموشکاریم و نباید اجازه دهیم روایت‌های جنگ فراموش شوند.
این مستندساز خطاب به فعالان رسانه‌ای استان‌ها گفت: برای جنگ کار کنید؛ استان‌های مختلف پر از قصه و سوژه هستند. جنگ پر از سوژه است. حرفه‌ای نگاه کنید؛ نگاه کاری و حرفه‌ای داشته باشید و نگذارید این روایت‌ها فراموش شوند.
تأکید بر روایت‌های اجتماعی جنگ
موگویی در ادامه بر ضرورت توجه جشنواره‌های رسانه‌ای به روایت‌های اجتماعی جنگ تأکید کرد و گفت: با یک گوشی می‌توانید روایت استان خود را به دست بگیرید و آن را ثبت کنید.
وی با اشاره به تجربه فعالیت رسانه‌ای خود در دوران دانشجویی اظهار کرد: زمانی در دانشگاه علوم پزشکی تهران نشریه داشتیم و بعد به سمت تولید کلیپ و فیلم رفتیم. از جمع ۱۰، ۱۲ نفره ما، هفت نفر امروز در رسانه فعالیت می‌کنند.
این نویسنده و مستندساز پیشنهاد کرد در دوره‌های آینده جشنواره تیتر، تولیدات دانشجویی به سمت روایت‌های اجتماعی جنگ نیز حرکت کند و افزود: در جشنواره بعدی، تولیدات به سمت جنگ و روایت‌های اجتماعی از جنگ برود. برای مثال، سریال «وضعیت سفید» به این دلیل برای مردم دلنشین بود که یک روایت اجتماعی از سال ۱۳۶۷ ارائه کرد و به خاطرات و جزئیات زندگی مردم پرداخت.
وی با بیان اینکه یکی از خلأهای تاریخ‌نگاری جنگ، کمبود روایت‌های اجتماعی است، گفت: خسران ما در تاریخ‌نگاری جنگ هشت‌ساله این است که روایت اجتماعی نداریم. نمی‌دانیم مردم بعد از فتح خرمشهر چه می‌کردند، نمی‌دانیم بعد از قطعنامه چه احساسی داشتند و چگونه زندگی می‌کردند.
موگویی تأکید کرد: امروز نیز باید ترس و خوشحالی مردم از شلیک موشک، زندگی روزمره آنها و تجربه‌ای را که در دل جنگ دارند، ثبت کنیم. اینها روایت‌های اجتماعی هستند.
وی در پایان با توصیه به ثبت روزنوشت‌های شخصی گفت: روزنوشت داشته باشید؛ بنویسید امروز اخبار چه چیزی را گفت، همسایه بغلی چه کرد، چه اتفاقی افتاد و مردم چه حسی داشتند. روزنوشت‌ها بسیار ارزشمند هستند و بعدها می‌توانند منتشر شوند. در هیروشیما هنوز روزنوشت یک کودک ۹ ساله که از بمباران اتمی جان سالم به در برده، منتشر می‌شود.
موگویی در پایان تأکید کرد: آنچه امروز ثبت می‌کنیم، می‌تواند بخشی از حافظه تاریخی فردای ایران باشد؛ بنابراین باید از همین امروز روایت کردن را آغاز کنیم.
ارسال نظر