به گزارش مفدا، در حالی که بحث‌های علمی و اجتماعی پیرامون سلامت روان دانشجویان عمدتاً بر مدیریت اضطراب و افسردگی متمرکز است، دکتر زینب نصیری مشاور وزیر بهداشت در امور اجتماعی با نگاهی فراتر، ریشه‌های این چالش‌ها را در «شکاف‌های اجتماعی» و «احساس نابرابری» جستجو می‌کند. وی معتقد است تا زمانی که دانشجو نتواند خود را «شریک راهبردی» دانشگاه بداند و حس «مالکیت اجتماعی» بر برنامه‌ها نداشته باشد، مداخلات روانی صرفاً با عرضه‌ها مبارزه می‌کنند، نه با ریشه‌ها.
نابرابری؛ عامل اصلی اضطراب فراگیر
دکتر نصیری در تحلیل وضعیت موجود، نابرابری را اصلی‌ترین چالش سلامت روان معرفی کرد. وی تاکید کرد: «ما با دو لایه نابرابری روبرو هستیم؛ نابرابری واقعی که با شاخص‌ها سنجیده می‌شود و احساس نابرابری که درک فردی است. هر دو لایه، از طریق تضعیف عزت‌نفس، منجر به بروز پدیده‌هایی همچون اضطراب فراگیر، غم و اندوه و نگرانی از آینده می‌شوند.»
وی افزود که برای مقابله با این پدیده، تنها مداخلات پزشکی کافی نیست، بلکه باید به دنبال بهبود ایجاد اعتماد از طریق شفافیت در فرآیندها بود تا دانشجو بتواند در مسیر اصلاحات اجتماعی، نقش ایفا کند.
بازتوزیع قدرت؛ از ساختار عمودی به افقی
یکی از نکات کلیدی این گفتگو، ضرورت تغییر در ساختار قدرت و مشارکت دانشجویی بود. دکتر نصیری با اشاره به مفهوم «بازتوزیع قدرت»، خاطرنشان کرد:
« در مدل‌های سنتی، نگاه بالا به پایین (عمودی) باعث ایجاد احساس بی‌قدرتی در دانشجویان می‌شود. ما نیازمند حرکت به سمت سطوح افقی هستیم؛ جایی که دانشجو در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با زندگی خود، مشارکت داشته باشد، نظرش شنیده شود و بازخوردش اثرگذار باشد. این یعنی تبدیل شدن از یک مخاطب منفعل به یک شریک راهبردی.»
پایان عصر «اتاق‌های مشاوره سنتی»؛ نیاز به تیم‌های چندتخصصی
دکتر نصیری در بخش دیگری از این گفتگو به رویکرد فعلی مراکز مشاوره دانشگاهی اشاره کرد و گفت: «رویکرد فعلی، منتظر ماندن برای مراجعه دانشجو با یک مشکل مشخص (مانند افسردگی) است. این یعنی ما فقط با مشکلات کار می‌کنیم، نه با انسان‌ها.»
وی پیشنهاد داد که برای رسیدن به نگاه پیشگیرانه، باید از «رویکرد فردمحور» به سمت «رویکرد جامعه‌محور» حرکت کرد. این تحول مستلزم تشکیل تیم‌های چندتخصصی متشکل از روان‌شناس، مشاور و مددکار اجتماعی است تا بتوان با «بافت زندگی» دانشجو (از جمله چالش‌های اقتصادی و اجتماعی) برخورد کرد.
وی در پایان، این موضوع را یک «پروژه مشترک» میان معاونت فرهنگی دانشجویی و حوزه مشاور اجتماعی وزیر بهداشت دانست و تاکید کرد:
«ما باید مراکز مشاوره را از حالت اتاق‌های سنتی درمان خارج کرده و آن‌ها را به مراکز ارتقای سلامت و کیفیت زندگی تبدیل کنیم؛ مکان‌هایی که دانشجو برای یادگیری مهارت‌های زندگی و رشد اجتماعی به آن مراجعه می‌کند، نه فقط برای درمان.»
نقش رسانه‌های دانشجویی و «پایگاه خبری و اطلاع‌رسانی مفدا» در ساختار جدید
مشاور وزیر بهداشت در بخش پایانی گفتگو، بر نقش حیاتی رسانه‌های دانشجویی به عنوان بازوی اجرایی «مشارکت افقی» تأکید کردند. ایشان با اشاره به « پایگاه خبری و اطلاع‌رسانی مفدا»، این رسانه را نه صرفاً یک ابزار اطلاع‌رسانی، بلکه بستری برای تبدیل شدن دانشجویان از مصرف‌کنندگان محتوا به تولیدکنندگان معنا و پیام‌های اجتماعی دانستند. از نظر ایشان، توسعه این شبکه‌ها و تقویت ظرفیت‌های رسانه‌ای دانشجویی، گامی کلیدی در جهت تحقق همان «مالکیت اجتماعی» و «بازتوزیع قدرت» است که پیش‌تر مطرح شد؛ چرا که رسانه دانشجویی می‌تواند صدای خواسته‌های ساختاری دانشجویان را به گوش سیاست‌گذاران برساند و فضای گفتگو را از حالت یک‌طرفه به حالت تعاملی و جامعه‌محور تغییر دهد.
خبرنگار: مسعود باقری
ارسال نظر