ابتدا لطفا خودتان را معرفی کنید.
فاطمه خسروی، کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث هستم. از سال ۱۳۹۶، با تشکیل اداره توسعه فعالیتهای قرآنی در دانشگاه علوم پزشکی مازندران، به عنوان مسئول این اداره انجام وظیفه می کنم.
مهم‌ترین اولویت تشکیل اداره توسعه فعالیت های قرآنی چه بوده است؟
با تشکیل اداره توسعه فعالیتهای قرآنی، فرصت یافتیم تا به صورت تخصصی و ویژه به فعالیتهای مدنظر بپردازیم. پیش‌تر فعالیت‌ها تحت عنوان اداره فرهنگی انجام می‌شد، اما با شکل‌گیری اداره توسعه فعالیتهای قرآنی، هویت مستقلی پیدا کردیم و توانستیم به طور تخصصی‌تر وارد عرصه شویم. همان‌طور که می‌دانیم قرآن «هدی للناس» و «شفا و رحمت» برای مؤمنین است. در این مسیر تلاش داریم تا خودمان و مخاطبانمان با بهره گیری از کلام الهی و سیره معصومین علیهم السلام سبک زندگی اسلامی قرآنی را داشته باشیم. در راستای تغییر و ایجاد سبک زندگی قرآنی و اسلامی، بحث آموزش و ترویج قرآن بسیار مهم و تاثیرگذار است که در برنامه‌های ما قرار دارد.
فکر می‌کنید چقدر در رسیدن به این اهداف موفق بوده‌اید؟
موفقیت نسبی است؛ اما در مجموع روند فعالیت‌ها رو به افزایش بوده است. حضور و تثبیت مخاطبان در برنامه‌های اداره قرآنی نشان می‌دهد که توانسته‌ایم تا حد زیادی آنان را حفظ کنیم. این روند به لطف خداوند رو به رشد بوده و توفیق الهی شامل حال ما شده است.
راه‌ها و روش‌های شما برای رسیدن به این اهداف چه بوده است؟
سعی کرده‌ایم هر مکان و فرصتی را برای اثرگذاری مغتنم بشماریم. در بیمارستان‌ها، خوابگاه‌های متأهلی و دانشجویی، کلاس‌های آموزشی و محوطه‌های دانشگاهی، پیام‌های قرآنی را در قالب تابلوهای هنری و گرافیکی ارائه کرده‌ایم.
برنامه‌هایی مانند «زندگی با آیه‌ها»، محافل انس با قرآن، کرسی‌های تلاوت، جشنواره قرآن و عترت، کلاس‌های تدبر، حفظ و تفسیر قرآن، فعالیتهای کانون‌های قرآن و عترت، مهدویت، هیئت دانشجویی و کانون نماز، همه در راستای اثرگذاری بر مخاطبان اجرا شده‌اند.
آیا اقبال به قرآن در میان مخاطبان مشاهده می‌کنید؟
بله، خوشبختانه بازخوردهای خوبی از اساتید، کارکنان و دانشجویان داشته‌ایم. دانشجویانی که وارد این فضا شدند، خودشان به سفیران قرآنی تبدیل شدند و نمونه‌های زیادی از این دست داریم. روند مشارکت و کسب رتبه‌های خوب توسط مخاطبان نشانگر توجه و علاقه آنان است. حتی در دوره‌هایی که فعالیت‌ها کاهش یافته، افراد با تماس و پیگیری، علاقه خود را نشان داده‌اند.
چه کارهایی همچنان مغفول مانده یا شرایط اجرای آن فراهم نشده است؟
زیرساخت‌ها بسیار مهم هستند. چند سالی است که ساخت مجتمع فرهنگی قرآنی در مجتمع پیامبر اعظم آغاز شد اما نیمه‌کاره ماند. امیدواریم با حمایت وزارتخانه و مدیریت دانشگاه، این پروژه به سرانجام برسد. از سوی دیگر، بودجه‌های قرآنی و فرهنگی گاه قربانی بودجه‌های صنفی می‌شوند و این مسئله کیفیت و کمیت فعالیت‌ها را آسیب‌پذیر کرده است. همچنین در استان بزرگ ما با بیش از ۵۰ مرکز درمانی و بهداشتی، همکاران متعهد در کنار وظایف اصلی خود فعالیتهای قرآنی را پوشش می‌دهند، اما حمایت شایسته‌ای از آنان نشده است. آرزو داریم روزی افراد متخصص به طور مستقل در مراکز برای فعالیتهای قرآنی و فرهنگی به کار گرفته شوند.
یکی دو نمونه از اتفاقات خاطره‌انگیز فعالیت‌ها را بیان کنید.
یکی از خاطرات شیرین مربوط به کسب رتبه برتر دانشگاه علوم پزشکی مازندران در فعالیتهای ماه مبارک رمضان سال ۱۴۰۳ بود. طبق روال، باید جداول کاری آماده می‌شد، گزارش‌ها از سراسر استان رصد و جمع‌آوری می‌گردید و سپس برای وزارتخانه ارسال می‌شد. برای این موضوع وقت و انرژی زیادی صرف شد و پس از ثبت گزارش‌ها، سه ماه بعد در مراسم اختتامیه بیست و نهمین جشنواره قرآن در زنجان، نام دانشگاه علوم پزشکی مازندران به عنوان دانشگاه برتر در امر نماز اعلام شد. من آن روز در زنجان حضور نداشتم و از طریق تلوبیون برنامه را دنبال می‌کردم؛ شنیدن نام دانشگاه ما در میان برترین‌ها، تجربه‌ای بسیار شیرین و هیجان‌انگیز بود و آیه مبارکه« لیس للانسان الا ما سعی» برایم تداعی شد.
خاطره دیگر مربوط به یکی از همکاران توانمند در بخش خوشنویسی و نقاشی است. ایشان مدتی احساس سرخوردگی داشتند و از جشنواره‌ها فاصله گرفته بودند. با ارتباط و هدایت شکل‌گرفته، توانستیم امید تازه‌ای در ایشان ایجاد کنیم و زمینه حضورشان را فراهم سازیم. نتیجه این تلاش، کسب رتبه اول کشوری در رشته خط نقاشی جشنواره آن سال و حضور ایشان در برنامه های کشوری که آخرینش در شیراز به مناسبت کنگره جهانی«محمد(ص)، پیامبر رحمت» در آیینه ادب و هنر بود.
البته نمونه‌های موفق و خاطره‌انگیز از این دست بسیارند، اما این دو مورد برای من برجسته‌تر و به‌یادماندنی‌تر هستند.
جایگاه دانشگاه علوم پزشکی مازندران در سطح کشور چگونه است؟
دانشگاه علوم پزشکی مازندران یکی از ده دانشگاه برتر علوم پزشکی کشور است. در جشنواره‌های قرآنی، روند صعودی داشته‌ایم؛ در سال‌های گذشته رتبه حدود ۴۰ داشتیم، به لطف خدا با مدیریت و حمایت‌ها، به مرور در جشنواره رتبه های بهتری کسب شد و در بیست و هشتمین جشنواره رتبه پنجم را در میان دانشگاه‌های بالای ۲۰ هزار نفر کسب کردیم.
از ابداعات و نوآوری‌های اداره برای اثرگذاری و جذب مخاطبان به سمت قرآن بگویید.
ذائقه‌شناسی و به‌روز بودن، از عناصر مهم در تأثیرگذاری بر مخاطبان هستند. ما تلاش کرده‌ایم تیم فعال، خلاق و توانمندی که در اداره توسعه فعالیتهای قرآنی دانشگاه علوم پزشکی مازندران حضور دارند، همواره به‌روز، اهل مطالعه و پویا باشند. در این مسیر، گروه‌های مشورتی و مطالعاتی متشکل از دانشجویان، اساتید و کارکنان نیز ما را همراهی می‌کنند.
اگر بخواهم به برخی از این ابداعات و نوآوری ها اشاره کنم، یک مورد، رساله حقوق حضرت امام سجاد علیه‌السلام یکی از آثار ارزشمند اسلامی است که با طراحی تابلوهای زیبا، محتوای آن را در معرض دید دانشجویان و مخاطبان قرار دادیم. این تابلوها در فضاهای دانشجویی نصب شد و در نمایشگاه‌های متعدد نیز مورد استفاده قرار گرفت. همچنین تابلوهای «راز ماه مبارک رمضان» توسط همکاران ما با خلاقیت ویژه طراحی شد و در نمایشگاه بین‌المللی قرآن تهران و سایر مراکز به اجرا درآمد. بازخوردهای مثبت این طرح در رسانه‌های دانشگاهی، از جمله مفدا، منتشر شد و حتی برخی دانشگاه‌ها خواستار دریافت فایل‌های آن شدند.
یکی دیگر از برنامه‌های ابتکاری ما، برگزاری سلسله نشست‌های «گفت‌وگو با خدا در صحیفه سجادیه» بود که طی دو ترم اجرا شد و تجربه‌ای بسیار شیرین و اثرگذار بود. همچنین نشست‌های «سیری در نهج‌البلاغه» تا پیش از دوران کرونا برگزار می‌شد که آن هم با استقبال خوبی همراه بود.
برنامه «زندگی با آیه‌ها» نیز در کلاس‌های دانشجویان اجرا شد؛ در این طرح، آیات منتخب قرآن کریم به‌عنوان محور زندگی روزمره معرفی و در قالب تابلوها در فضاهای آموزشی نصب گردید. این اقدام در تمامی دانشکده‌ها انجام شد.
در زمینه فضاسازی محیطی نیز هر بار تلاش کردیم با گزینه‌های متفاوت، برگرفته از اشعار شاعران بزرگ، توصیه‌های اخلاقی نهج‌البلاغه و محتوای تصویری مخاطب‌پسند، محیط دانشگاه را غنی‌تر کنیم.
آیا با سایر واحدهای دانشگاهی همکاری مشترک دارید؟
تقریباً دو سال است که طرح «دبیران کلان مناطق قرآنی» از سوی مرکز قرآن و عترت وزارت به همت جناب آقای دکتر باقری و همکارانشان اجرا شده و دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور به ده قطب تقسیم شده‌اند. ما در قطب شمال و منطقه ۱ قرار داریم که شامل دانشگاه‌های علوم پزشکی شاهرود، سمنان، بابل، گیلان، مازندران و گلستان است.
در این مدت، بنده به عنوان دبیر کلان منطقه خدمت کرده‌ام و در کنار روسای ادارات قرآنی دانشگاه های کلان منطقه یک تلاش کرده‌ایم با هم‌افزایی، هم‌اندیشی و تبادل تجربیات، فعالیتهای مشترک را پیش ببریم. جلسات حضوری و مجازی به طور متوسط ماهانه برگزار می‌شود و علاوه بر آن، گروه‌های فعال مجازی و ارتباطات مستمر نیز داریم. یکی از اثربخش‌ترین برنامه‌ها همین فعالیتهای کلان مناطق بوده که زمینه همکاری و هم‌افزایی میان دانشگاه‌ها را فراهم کرده است.
توقع و انتظارات شما از مسئولین بالادستی چیست؟
رسالت اصلی ما ارتباط مؤثر، تولید برنامه‌های خلاقانه و اثرگذاری مستقیم بر مخاطبان مان است. به قول حضرت حافظ « حضورِ خلوتِ اُنس است و دوستان جمعند وَ اِنْ یَکاد بخوانید و در فَراز کنید». از مسئولین همیشه انتظار توجه و حمایت وجود دارد و البته به لطف خدا این توجه و حمایت بوده و تداوم داشته است. بعضی برنامه ها از سطح وزارت تحت عنوان «راهبری»، «عملیاتی»، «فرابر» وجود دارند که گاهی اوقات فعالیت هایشان موازی کاری است.
اما مشکل عمده این برنامه ها فاصله بین برنامه‌ریزان و مجریان است. تعداد این برنامه ها زیاد است و وقت کارشناسان و ادارات را به شدت درگیر می‌کند. اگر قرار است برنامه‌ای به عنوان راهبری برای کارشناسان تعریف شود، پیش از تصویب حتماً قبل از اجرا با کارشناسان مشورت شود و نظر آنان لحاظ گردد.
بسیاری از این فعالیت‌ها در واقع ارتباط مستقیمی با اداره قرآنی ندارند، اما ما را درگیر می‌کنند؛ کارهایی که بسترشان در معاونت های دیگر تعریف شده، به اداره قرآنی سپرده می‌شود و این ناهماهنگی و بار اضافی برای ما آسیب‌زا است. چنین برنامه‌هایی در عمل «خلاقیت‌کش» هستند؛ ایده‌ها را از افراد می‌گیرند و مجالی برای فعالیتهای فاخر باقی نمی‌گذارند.
توصیه می‌کنم برنامه‌های راهبری اگر برای اداره قرآنی تعریف می‌شوند، تعدادشان محدود باشد و حتماً با نظر کارشناسانی که قرار است آن‌ها را اجرا کنند تدوین شوند. نباید فعالیت‌ها به کارشناسان دیکته شود یا در حد تحمیل و فشار از آنان خواسته شود که محتوا تولید کنند؛ زیرا این رویکرد درست نیست و به کیفیت کار آسیب می‌زند.
سخن پایانی؟
«و آخر دعوانا أن الحمد لله رب العالمین» از اعضای محترم شورای فرهنگی، معاونت محترم فرهنگی و دانشجویی، مدیریت محترم فرهنگی فوق برنامه و توسعه فعالیتهای قرآنی و همکاران ارجمند اداره توسعه فعالیتهای قرآنی و اعضای معزز کانون‌های دانشجویی و همه عزیزانی که به هر نوعی با اداره قرآنی از سراسر استان همکاری دارند، تشکر می‌کنم. همچنین قدردان همکاران پرتلاش و خادمان قرآن مراکز آموزشی، بهداشتی و درمانی هستیم که به عنوان نمایندگان فرهنگی و قرآنی، همکاری شایسته ای دارند، . برای همه آنان آرزوی خیر، برکت و سلامتی داریم.
ارسال نظر