به گزارش مفدا، دکتر مسعود حبیبی معاون فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت چندی پیش در اجلاس روسای دانشگاه‌های علوم پزشکی با تأکید بر مسئولیت‌پذیری وزارت بهداشت در خصوص سلامت روان دانشجویان به ارائه‌ی گزارشی از اقدامات گسترده برای کاهش آسیب‌های روانی در میان دانشجویان علوم پزشکی پرداخت. در این گزارش به کلیدی‌ترین اقدامات اداره کل دانشجویی و مرکز مشاوره و سلامت روان وزارت بهداشت اشاره شد.
دکتر عبدالرضا دیانی مدیر کل دانشجویی وزارت بهداشت در تشریح اقدامات انجام شده در این وزارتخانه گفت: وزارت بهداشت با رویکردی پیشگیرانه و مسئولانه، اقداماتی برای کاهش آسیب‌های روانی، پیشگیری و درمان رفتارهای خودآسیب‌رسان و خودکشی در میان دانشجویان علوم پزشکی در سطح دانشگاه‌های علوم پزشکی و وزارت بهداشت انجام داده است که از جمله مهمترین این اقدامات برنامه‌های آموزشی و توانمندسازی روانشناختی، ارائه خدمات مشاوره و سلامت روان، اجرای طرح غربالگری و پایش سلامت روان، اجرای طرح ملی پنجره نو و اجرای طرح منتورشیب هستند.
آموزش و توانمندسازی راهبردی پیشگیرانه
با توجه به اهمیت سلامت روان دانشجویان و دستیاران، در وزارت بهداشت و در پی ابلاغ ماده ۳۶ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، ادارات مشاوره دانشگاه‌ها ارتقای جایگاه سازمانی پیدا کردند و علاوه بر سلامت روان، موضوعاتی نظیر سبک زندگی دانشجویی، ارتباط با خانواده، پیوند و ازدواج به حوزه فعالیت این ادارات اضافه شده است.
دیانی در توضیح این موضوع درباره برنامه‌های آموزشی و توانمندسازی روانشناختی مراکز مشاوره دانشگاه‌ها اظهار داشت: برنامه‌های آموزشی شامل برگزاری دوره‌های تخصصی پیشگیری و مداخله در خودکشی و آموزش مهارت‌های زندگی است که با رویکردهای اثربخش در کنترل و پیشگیری رفتارهای خودآسیب‌رسان در دانشگاه‌های علوم پزشکی و وزارت بهداشت برگزار می‌شوند.
وی با اشاره به حضور فعال روانشناسان و مددکاران اجتماعی در کلیه خوابگاه‌های دانشجویی، افزود: از دیگر فعالیت‌های جدی در این حوزه ارائه خدمات مشاوره و سلامت روان به صورت در دسترس و به هنگام، راه اندازی خطوط کمک و مشاوره تلفنی قابل دسترس در محیط‌های دانشجویی، خوابگاه، پاویون و منزل شخصی دانشجویان و دستیاران است. به علاوه این که وضعیت روانشناختی دانشجویان آسیب دیده یا در معرض آسیب نیز به صورت روزانه و هفتگی رصد می‌شود.
مداخله با ابزارهای علمی
اجرای طرح پایش و غربالگری سلامت روان با ابزار ccsm-I&II برای کلیه دانشجویان و دستیاران از دیگر فعالیت‌های انجام شده در دانشگاه‌های علوم پزشکی است. هدف از اجرای این طرح شناسایی مشکلات و اختلالات روانشناختی و انجام مداخلات رواندرمانی و دارویی ذکر شده است.
به گفته مدیر کل دانشجویی وزارت بهداشت برنامه غربالگری سلامت روان در دو فاز پرسشنامه و مصاحبه بالینی توسط روانشناسان و روانپزشکان انجام می‌شود.
به واسطه اهمیت این طرح نشستی تخصصی به منظور بررسی بازنگری نقطه برش ابزار غربالگری تست CC-SMI&II در روزهای پایانی اردیبهشت ماه در اداره کل دانشجویی وزارت بهداشت برگزار شد. طبق اعلام دکتر افسانه صادقی معاون مدیر کل دانشجویی وزارت بهداشت برگزاری این نشست در راستای ارتقای دقت و اثربخشی برنامه‌های غربالگری سلامت روان و توسعه فردی دانشجویان و دستیاران دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی سراسر کشور بود.
به گفته صادقی غربالگری سلامت روان دانشجویان نه تنها به نفع خود افراد است، بلکه بر کیفیت آموزشی، بهره‌وری تحصیلی و حتی شاخص‌های اجتماعی-اقتصادی در بلندمدت تأثیر مثبت می‌گذارد. اتخاذ این رویکرد در کشور می‌تواند گام مهمی در راستای توسعه سلامت روان عمومی و ارتقای تاب‌آوری اجتماعی باشد.
پنجره‌ای نو به سلامت روان دانشجویان
مدیر کل دانشجویی وزارت بهداشت همچنین به دو طرح دیگر از برنامه‌های پیشگیرانه وزارت بهداشت اشاره کرد و گفت: اجرای طرح ملی پنجره نو و طرح منتورشیپ دو برنامه دیگر وزارت بهداشت در راستای پیشگیری از خودکشی و رفتارهای خودآسیب‌رسان بوده است. طرح "منتورشیپ روانشناختی" نیز در دانشگاه‌های علوم پزشکی به‌عنوان یک راهکار مؤثر برای پیشگیری از خودکشی و ارتقای سلامت روان دانشجویان و دستیاران پزشکی در حال اجراست. این طرح با هدف ایجاد شبکه‌ای حمایتی و افزایش تاب‌آوری روانی در میان دانشجویان طراحی شده است.
در نشست تخصصی پیشگیری از رفتارهای خود آسیب رسان که اوایل اردیبهشت ماه در اداره کل دانشجویی وزارت بهداشت برگزار شد، مقرر گردید که طرح "پنجره نو" به شکل آزمایشی با محوریت مراکز مشاوره مبتنی بر سبک زندگی اسلامی دانشگاه‌های علوم پزشکی تبریز، اردبیل و کرمانشاه در دو محور آموزشی و روانشناختی به صورت کشوری برگزار شود.
اقدامات حمایتی راهی برای پیشگیری
معاونت فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت در کنار برنامه‌های مشاوره‌ای، آموزشی و غربالگری، مجموعه‌ای از اقدامات حمایتی ویژه دستیاران و خانواده‌های آنان نیز اجرا کرده است. از جمله این اقدامات می‌توان به برگزاری ۹ دوره آموزشی، تفریحی برای دستیاران و خانواده‌های آنها در مجتمع فرهنگی‌ـ‌رفاهی خزرآباد ساری اشاره کرد. دیانی در تشریح این دوره‌ها توضیح داد: در هر دوره ۱۸۱ نفر از دستیاران همراه با چهار نفر از اعضای خانواده خود، در مجموع ۷۲۴ نفر شرکت کردند. موضوعات این دوره‌ها بر محور تاب‌آوری، سرسختی روانی، امید و امیدآفرینی طراحی شده است.
احیای شوراهای صنفی دستیاران دانشکده‌ها و دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور به‌منظور پیگیری مطالبات این گروه از جامعه دانشگاهی از دیگر اقدامات مؤثر وزارت بهداشت بوده است. به گفته مدیر کل دانشجویی چنین اقداماتی که بستر مشارکت دانشجویان و دستیاران را در فعالیت‌های اجتماعی فراهم می‌کند، یکی از راهکارهای کاهش و پیشگیری از بروز آسیب‌های اجتماعی در جمعیت دانشجویی خواهد بود.
وی با اشاره به تاثیر مشارکت دانشجویان در فعالیت‌های اجتماعی بر سلامت روان آنان، بیان داشت: تقویت حس تعلق، افزایش ارتباطات بین‌فردی و فعال‌سازی ظرفیت‌های دانشجویان می‌تواند نقش مهمی در ارتقای تاب‌آوری اجتماعی و کاهش رفتارهای آسیب‌زا داشته باشد.
لزوم همسویی و همدلی در مسائل حساس
در شرایطی که سلامت روان دانشجویان به دغدغه‌ای جدی تبدیل شده، ضروری است که روایت رسانه‌ها از واقعیت‌ها با دقت، تعهد و نگاه مسئولانه همراه باشد. وزارت بهداشت تلاش کرده با رویکردی علمی و دغدغه‌مند ضمن پایش مداوم وضعیت روانی دانشجویان، اقداماتی اثربخش در زمینه پیشگیری و مداخله انجام دهد. اما تداوم این مسیر، نیازمند همراهی همه نهادهای تأثیرگذار، به‌ویژه رسانه‌هاست.
بی‌توجهی به حساسیت موضوعاتی چون خودکشی و سلامت روان، و انتشار اطلاعات ناقص یا اغراق‌آمیز، می‌تواند به‌جای درمان، خود به بخشی از بحران بدل شود. بنابراین انتظار می‌رود رسانه‌ها با درک نقش کلیدی خود، در کنار نقد سازنده، به بازنمایی واقع‌بینانه و امیدآفرین از اقدامات انجام شده بپردازند.
ارسال نظر