برای بسیاری از افراد کار کردن تنها منبعی برای کسب درآمد نیست، بلکه داشتن فعالیت شغلی علاوه بر درآمدزایی، احساس کارآمدی و اثرگذاری ایجاد می‌کند و در طولانی مدت باعث می‌شود که افراد هویت خود را تا حد زیادی با شغلشان تعریف نمایند. در این شرایط بازنشسته شدن می‌تواند خلأ عمیقی را در وجود فرد ایجاد کند. به طوری که بسیاری از افراد پس از بازنشستگی احساس می‌کنند زندگی آن‌ها معنایی ندارد. همچنین جدا شدن یک‌باره آن‌ها از محیط کاری، نوعی احساس جداشدگی از محیط‌های اجتماعی و صمیمیت ‌های فردی را برای آن‌ها در پی دارد. احساس پوچی و بی‌هدفی، اضطراب، افسردگی از نگرانی‌هایی است که پس از بازنشستگی، افراد به اشکال مختلف تجربه می‌کنند.

راه‌های معنا بخشیدن به دوران بازنشستگی

ابتدای بازنشستگی دوران حساسی برای بسیاری از افراد است و کنار آمدن با شرایط جدید سخت می‌شود. بازنشستگان معمولاً دچار تغییراتی در خلق و خو می‌شوند و بنابراین لازم است که با احتیاط با آن‌ها رفتار کرد. اگر شما هم فردی بازنشسته هستید یا در خانه با فردی بازنشسته زندگی می‌کنید، آگاهی از تغییرات این دوره از زندگی و راه‌هایی برای گذراندن بهتر آن، کمک زیادی به شما خواهد کرد.

برای معنا بخشیدن به دوران بازنشستگی و لذت بردن از آن، راه‌های متعددی وجود دارند که اکثر این راه‌ها دو وجه اشتراک دارند: داشتن روابط رضایت‌بخش و انجام کارهای رضایت‌بخش.

۱. داشتن روابط رضایت‌بخش

ممکن است افراد بازنشسته در طی چند سال اول پس از بازنشستگی، به حمایت هیجانی و عاطفی زیادی نیاز داشته باشند تا احساس کنند هنوز ارزشمند هستند. این حمایت‌ها به فرد کمک می‌کند تا با تغییرات زندگی خود کنار بیایند. حمایت اجتماعی و روابط رضایت‌بخش با اعضای خانواده و دوستان، استرس‌های مرتبط با بازنشستگی را کاهش می‌دهد. افراد بعد از بازنشستگی معمولاً وقت بیشتری برای ارتباط با خانواده و دوستان و نگهداری از نوه‌هایشان در اختیار دارند. فعالیت‌های ساده‌ و کم‌هزینه‌ای که حول محور خانواده، خانه و دوستان متمرکز هستند، مثل گفتگو، تماشای فیلم و تلویزیون با یکدیگر، دید و بازدید با اقوام، مسافرت و فعالیت‌های سرگرم‌کننده می‌توانند به برخی افراد بازنشسته کمک کنند تا رضایت بیشتری از این دوران داشته باشند.

۲. انجام کارهای رضایت‌بخش

اغلب افراد وقتی بازنشسته می‌شوند، در مقایسه با گذشته وقت بیشتری را برای اوقات فراغت و فعالیت‌های داوطلبانه دارند. اشتغال به فعالیت‌های اوقات فراغت با سلامت جسمانی و روانی بازنشستگان ارتباط دارد. می‌توان افراد بازنشسته را ترغیب کرد تا فعالیت‌های اوقات فراغتی را انتخاب کنند که به آن‌ها احساس کارایی و ابراز وجود دهد یا موجب تعامل اجتماعی فرد با دیگران شود.

بعضی افراد نیز در دوران بازنشستگی سعی می‌کنند در یک فن یا حرفه مهارتی ابتدایی کسب کنند یا علایق خود را دنبال کنند؛ برای مثال به نجاری بپردازند، باغبانی کنند و گل و گیاه پرورش دهند، کارهای هنری و خلاقانه انجام دهند و ... .

همچنین بازنشستگان از طریق کار داوطلبانه در مراکز خیریه‌، بیمارستان‌ها، مدارس و موقعیت‌های اجتماعی دیگر می‌توانند خدمت مهمی به جامعه بکنند. همچنین انجام کارهای داوطلبانه پیوند تنگاتنگی با سلامت روانی در دوران بازنشستگی دارد و احتمالاً به فرد کمک می‌کند سرمایۀ اجتماعی را که با خروج از بازار کار از دست داده است، جبران کند.