به گزارش مفدا - گناباد، با بررسی آثار مکتوب حضرت امام روشن میشود که ایشان در طول حیات پربرکت خویش به تناسب موقعیتهای شخصی، سیاسی و اجتماعی، چندین وصیتنامه نگاشته اند که وصیتنامه‌های موجود هشت فقره است. البته وصیتنامه ‏های پسین، حاکم بر وصایای پیشین است. به ویژه آخرین وصیتنامه الهی ـ سیاسی که پس از رحلت در مجلس شورای اسلامی قرائت شد.

وصیتنامه های موجود از سال ۱۳۳۱ ش تا ۱۳۶۸ ش، نگاشته شده‌اند و ممکن است وصیتنامه های دیگری نیز نوشته باشند که مفقود شده و الآن در دسترس نیست. به ویژه سالهای پیش از ۱۳۳۱ ش. قطعاً وصیتنامه‌های نوشته‌اند، ازجمله در سال ۱۳۱۲ ش که نخستین و آخرین سفر حج را در پیش داشتند، پیش از سفر همچون دیگر مسلمین اقدام به نگارش وصیتنامه کرده اند.

به هر حال وصیت نامه های موجود امام خمینی هشت فقره است که در دوره‌های زمانی مختلف نوشته شده است. البته اگر تجدیدنظر و بازنویسی و اصلاح وصیت نامه‌های پیشین را هم در نظر بگیریم، روی‌هم رفته می‌شوند ۱۲ فقره که برخی از آنها وصیت شرعی، اعم از وصیت شخصی و حقوقی و یا درباره وجوه شرعیه است؛ و شماری هم وصیت اخلاقی و سیاسی است، مثل وصیتنامه الهی ـ سیاسی. ایشان در وصیتنامه های شرعی نیز مسائل اخلاقی را توصیه میکنند؛ گاه در چندین سطر، و گاه در چند صفحه. از بین تمام وصیتنامه ها، دو وصیتنامه به لحاظ محتوایی و موضوعی مهم بوده و درسهای بسیاری میتوان از آن دو گرفت. یکی نخستین وصیتنامه ی موجود از حضرت امام، بهمن ۱۳۳۱ ش، و دیگری آخرین وصیتنامه (سیاسی ـ الهی)، بهمن ۱۳۶۱ش. که در سال ۱۳۶۸ بازگشایی و خوانده شد.

فهرستی از تمام وصیتنامه‌های موجود امام خمینی

الف ـ وصیتنامههای پیش از پیروزی انقلاب اسلامی نوشته‌اند:

۱. وصیتنامهی شرعی (شخصی ـ حقوقی)، بهمن ۱۳۳۱ش.

۲. تفویض وکالت و وصایت به حاج آقا مصطفی خمینی؛ ۱۹ آبان ۱۳۴۳ش.

۳. تأکید بر وصیت سال ۳۱ و تکمیل آن؛ ۲۳ آبان ۱۳۴۳ش.

۴. وصیتنامه در امور وجوه شرعیه در نجف، پس از شهادت فرزند؛ ۱۸ آذر ۱۳۵۶ش.

۵. وصیتنامه در امور شخصی و حقوقی بعداز شهادت فرزند؛ ۱۵ دی ماه ۱۳۵۶ش.

۶. وصیتنامه در امور وجوه شرعیه در ایران،پس از شهادت فرزند؛ ۱۶ دی ۱۳۵۶ش.

ب ـ وصیتنامه هایی پس از پیروزی انقلاب اسلامی نوشته و یا اصلاح کرده‌اند:

۱. لغو وصیتنامه های قبلی و تعیین وصی مطلق؛ دی ماه ۱۳۵۸ش.

۲. وصیتنامه در امور شخصیه خطاب به آقای سید احمد خمینی و بستگان؛ آبان ۱۳۶۱ش.

۳. وصیتنامه الهی ـ سیاسی؛ سال ۱۳۶۱ش.

۴. تعویض و تجدید نظر در وصیتنامه الهی ـ سیاسی؛ آذر ۱۳۶۶ش.

۵. متن بیانات حضرت امام هنگام تعویض وصیتنامه؛ آذر ۱۳۶۶ش.

۶. متن آخرین وصیت نامه امام؛ وصیت نامه الهی ـ سیاسی؛ خرداد ۱۳۶۸ش.

وصیتنامۀ سوم آبان ۱۳۶۱؛ در امور شخصیه خطاب به آقای حاج سید احمد آقا خمینی و بستگان

حضرت امام نزدیک به چهار سال پس پیروزی انقلاب و استقرار نظام جمهوری اسلامی، وصیت نامۀ جدیدی در امور شخصیه خطاب به فرزندش حاج سید احمد خمینی و بستگان نوشت. این وصیت نامه بعداز تسبیح خدا و درود بر پیامبر و ائمۀ معصومین با جملۀ «آمنت بکلّ ما جاء به النبی الخاتم- صلی اللَّه علیه و آله و سلم.» آغاز می‌شود. سپس «توصیه به ورثه و نزدیکان خود به تقوا و صبر و ثبات در جمیع امور و معاشرت محبت‏آمیز بین خود به نحو شایسته و عشرت به معروف با بندگان خداوند تعالی و اعراض از زخارف دنیا و توجه به خداوند متعال، فرزند خود احمد خمینی- ایّده اللَّه تعالی- را وصی در امور شخصیه قرار» می‌دهد.

در ادامه تأکید می‌کنند:

۱- من شخصاً در هیچ بانکی یا مؤسسه یا شرکتی یا غیر اینها وجهی ندارم، و آنچه در بانکها یا بعض مؤسسات و غیرهما است، وجوه شرعیه است و هیچ یک از ورثه من در آنها حقی ندارند، و امر آنها پس از من با جناب حجت الاسلام و المسلمین آقای حاج شیخ حسینعلی منتظری- دامت برکاته- است و تحت نظر ایشان باید به مصارف شرعی برسد، و اگر خدای نخواسته برای ایشان حادثه‏ای رخ دهد، امر وجوه شرعیه با رهبر یا رهبرانی است که مجلس خبرگان تعیین می‏نمایند. [البته به موجب وصیت بعدی امام خمینی، امر مربوط به وجوه شرعی به شورای مدیریت حوزه علمیه محول گردید.]

۲- کلیه اثاث منزل که در قم و یا تهران دارم، متعلق به مادر محترمه فرزندان من است...

ممکن است در خمین ملک مختصری داشته باشم که حضرت حجت الاسلام آقای پسندیده مطلع هستند. آن هم پس از من از ورثه است. [البته امام خمینی، بعداً ملک مختصر و موروثی خویش در خمین را طی فرمانی به فقرا هبه کردند.]

۳- منزل معروف که در قم دارم، مال شخصی است که پس از من به ورثه می‏رسد. و وصیت من آن است که منافع آن مادامی که مادر فرزندانم حیات دارند از ایشان است و امید است فرزندان من و ایشان این وصیت را اجازه دهند که این مخدّره محترمه به همه ما حقوق بسیار دارند. خداوند تعالی جبران فرماید و به ایشان عوض دهد.

۴- احتیاطاً پنج سال نماز و روزه به وسیله شخص موثقی قضا شود. تا حال تحریر از کسی طلبی ندارم و به کسی بدهکار نیستم. یک دانگ از خانه قم را به مادر فرزندانم بدهند در ازای مهر ایشان.

۵- از احمد- وفّقه اللَّه تعالی- می‏خواهم که کوشش خود را صرف نماید در خدمت به جمهوری اسلامی، و اگر پس از من از طرف متصدیان کاری که به شایستگی می‏تواند انجام دهد از او خواستند برای خدمت به اسلام و مسلمین، نه برای مقام و جهات دنیوی، رد نکند و از خدمت رو برنگرداند که در حال حاضر خدمت به این جمهوری اسلامی بر عهده همه است.

۶- از همه فرزندانم خصوصاً احمد می‏خواهم که با مادرشان به طور شایسته عمل کنند و از خدمت به او هر چه می‏توانند سر باز نزنند... با خویشاوندان و بستگان خود رفتار اسلامی نماید و از خدمت به آنان کوتاهی ننماید. و به حسین [فرزند شهید مصطفی خمینی] و مادر [خانم معصومه حائری، همسر شهید مصطفی خمینی] و خواهرش [خانم مریم خمینی، دختر شهید مصطفی خمینی‏] محبت بیشتر نماید، و در صورت احتیاج در صورت امکان رفع آن نماید. و امیدوارم که فرزندم حسین از اشتغال به علم و تهذیب نفس غفلت نکند و استعداد خدایی را هدر ندهد. و از فرزندم مریم- وفقها اللَّه تعالی- می‏خواهم در حفظ اخلاق اسلامی و محبت به خویشاوندان غفلت ننماید. و از همه خویشاوندان و بستگان و دیگران امید عفو و طلب رحمت دارم.» (صحیفه امام، ج‏۱۷، ص: ۶۸)(محمد رجائی نژاد)