به گزارش مفدا بم، یکی از سؤالاتی که در مورد انجام ارتودنسی بسیار مطرح می شود این است که آیا ارتودنسی تنها در صورت این که تمام دندان ها نامرتب باشد امکان پذیر است و یا در مورد چند دندان و به صورت ارتودنسی تیکه ای نیز قابل انجام است؟

برخی بیماران به دلیل این که ناهنجاری‌های دندانشان شدتش زیاد نیست می خواهند تنها چند دندان خود را ارتودنسی کنند که در این جا بحث ارتودنسی تیکه ای یا چند دندان مطرح می‌ شود.

دکتر ابوالقاسم بهادر، دندانپزشک متخصص ارتودنسی ( رتبه تک رقمی آزمون تخصص دندانپزشکی و فارغ التحصیل دانشگاه تهران) در این گفتگو قصد دارد شما را با ارتودنسی تیکه ای یا چند دندان آشنا کند.

در صورت وجود چه ناهنجاری ها و مشکلات دندانی و فک حتما باید درمان ارتودنسی دندان انجام شود؟

ارتودنسی ، درمان اصلاح ناهنجاری های فک و بی نظمی دندانهاست. ناهنجاری های فک ، مثل کوچکی و بزرگی فک ها نسبت به هم، حتما باید درمان شوند. بی نظمی دندانها ، اکثرا از نظر زیبایی و مقبولیت اجتماعی و سلامت لثه و استخوان درمان می شوند. امروز چون بهم ریختگی دندانها ، نسبت به نسل های قبل بیشتر شده است، نیاز به ارتودنسی بیشتر است. پیشنهاد می شود، معاینات دوره ای ارتودنسی از ۶ سالگی انجام شود.

مزایا و معایب ارتودنسی تیکه ای در مقایسه با ارتودنسی کامل چیست؟

در کل موارد تجویز ارتودنسی تکه ای بسیار محدود هستند. در نوجوانان و جوانانی که همه دندانها را دارند یا حداکثر یکی دو دندان کشیده اند، درمان اصلی ارتودنسی دو فک هست. چون که در درمان یک فک، دندانها یک فک تغییر می کنند و ما کنترلی روی دندانهای فک دیگر نداریم و نمی توانیم روابط دندانها و موقعیت آنها نسبت به هم ، را اصلاح کنیم . این روابط دندانها نسبت بهم ، هم از نظر پزشک و هم بیمار از نظر زیبایی به اندازه منظم بودن دندانها ، مهم هستند. مورد تجویز ارتودنسی تکه ای، اکثرا برای افراد بزرگسالی که به دنبال جایگزینی دندانها با روکش و ایمپلنت هستند مثلا می خواهند ایمپلنت انجام دهند و فضای کافی برای ایمپلت مناسب آن دندان نیست یا یک دندان به علت شکستگی زیاد، نیاز به افزایش طول تاج با ارتودنسی به منظور روکش بهتر دارد.

گاهی بیماران به علت مشکلات مالی خواهان ارتودنسی تکه ای هستند، که اکثرا ایده آل و مطلوب نیست. حتی با ارتودنسی تک فک هم ایجاد روابط مناسب دندانها با هم، کار مشکلی است.

البته در یک فرد نوجوان اگر مشکل منحصر به چند دندان خاص باشد، می توان درمان ارتودنسی تکه ای رو انجام داد. البته بر خلاف نظر بیمار ،خیلی از مواقع با معاینه بیشتر توسط پزشک مشخص می شود که نیاز به درمان جامع تری مثل ارتودنسی تک فک یا دو فک وجود دارد.

مزایای ارتودنسی تکه ای این نکته می تواند باشد که چون براکت و سیم کمتری در دهان قرار می گیرد، احتمال تجمع پلاک و پوسیدگی کمتر است. البته در ارتودنسی دو فک تا زمانی که بهداشت کافی باشد ، به هیچ وجه پوسیدگی دندانی رخ نمی دهد.

ارتودنسی تیکه ای چه مشکلاتی را رفع می کند ؟

در صورت وجود برخی از ناهنجاری ها و مشکلات دندانی و فک حتما باید درمان ارتودنسی دندان انجام شود. برخی از این مشکلات خاص که ارتودنسی چند دندان ممکن است بهبود دهد، عبارتند از:

دندان های با فاصله:

در این حالت، دندان های فرد نسبت به حالت طبیعی خود بیرون زدگی دارد که ممکن است با بی نظمی دندان ها همراه باشد یا خیر. اگر فردی دچار چنین ناهنجاری باشد با مراجعه به ارتودنتیست و انجام ارتودنسی این مشکل نیز رفع می شود.

رایج ترین ناهنجاری ارتودنسی کراودینگ است که نامرتبی و شلوغی دندان هاست. در این حالت وجود دندان های نامرتب علاوه بر ظاهر نازیبا باعث بروز مشکلاتی مانند تجمع باقیمانده غذا و در نتیجه جذب جرم و افزایش احتمال پوسیدگی شود و گاهی مشکل در تکلم می شود.

پروتروژن دندانی:

در این ناهنجاری دندان های جلو فک بالا یا دندان های عقب فک بالا نسبت به دندان های فک پایین داخل تر قرار دارند که بر خلاف حالت طبیعی است؛ چرا که در وضعیت نرمال باید دندان های قوس بالا نسبت به دندان های قوس پایین بیرون تر قرار بگیرند.

کراودینگ:

این ناهنجاری به شکلی از بدفرمی (مال اکلوژن) دندان و فک گفته می شود که در آن فاصله میان دندان های فک بالا و فک پایین به قدری است که دندان ها جفت نمی شوند و به هم نمی رسند. این ناهنجاری که از زیبایی صورت نیز می کاهد باعث بروز مشکل در جویدن غذا نیز می شود و در صورت وجود مشکلات حاد، در ادای برخی از اصوات و تکلم هم اختلال ایجاد می کند.

کراس بایت:

دیپ بایت در اصطلاح به حالتی گفته می شود که دندان های جلویی فک بالا بیشتر از حد معمول روی دندان های جلویی فک پایین قرار بگیرند و در این صورت دندان های پایینی کمتر دیده شوند؛ چرا که در شرایط نرمال دندان های جلویی بالا تنها باید ۲تا ۳ میلی متر از دندان های جلویی پایین را پوشش دهند. در صورت وجود این ناهنجاری نیز، انجام ارتودنسی لازم است.

اپن بایت:

در برخی موارد غیبت یک یا دو دندان که ممکن است به صورت مادرزادی باشد یا در اثر اتفاقی دندان افتاده باشد نیز باعث به وجود آمدن فاصله بین دندان ها می شود که به درمان ارتودنسی نیاز است.

دیپ بایت:

گاهی اوقات دندان ها به صورت طبیعی و ژنتیکی فاصله دار هستند. نامتناسب بودن اندازه فک و دندان ها نسبت به هم باعث به وجود آمدن فاصله بین دندان های جلویی فک بالا می شود.

مراقبت های بعد از ارتودنسی تیکه ای را بیان کنید.

رعایت نکات مراقبتی که میتوانم توصیه کنم عبارتند از اینکه به غذاهایی مناسب که مشکلی برای بریس ایجاد نمی‌کنند، پایبند باشید و از غذاهایی که مناسب نیستند اجتناب کنید. از مایعات تیره یا اسیدی که می‌توانند بریس‌ها را لکه‌دار کنند، خودداری کنید.

با زاویه ۴۵ درجه مسواک بزنید تا فشار مستقیم روی بریس‌ها به حداقل برسد. پشت بریس‌ها را نخ دندان بکشید.اگر شکستگی رخ داد، به دندانپزشک مراجعه کنید.

در انتها توصیه میکنم قبل از تصمیم گیری در مورد درمان ارتودنسی تیکه‌ای، با دندانپزشک متخصص ارتودنسی مشورت کنید. مهم است که همه عوامل اعم از شرایط و مشکلات دندانی را بررسی کنید، سپس این نوع درمان را انجام دهید.

خبرنگار مفدا بم: معصومه سدری زاده