به گزارش مفدا بهشتی – در فاصله حدود ۱۴۰ کیلومتری مدینه دهکده‏ ای به نام فدک قرار داشت. قسمتی از آن باغستان های خرما با چشمه‏ های زاینده و بقیه زمین های حاصلخیز بود.(معجم البلدان، (ف. د. ک) که مجموع عایداتش در سال گاه به ۷۰ هزار دینار طلا نقل شده است.

پس از پیروزی مسلمین در منطقه خیبر، یهودیان ساکن قلعه خیبر اموال خود را وانهاده، به طرف شام کوچ کردند.

«اوست خدایی که کافران اهل کتاب را (یعنی یهود بنی نضیر را که به مکر، قصد قتل پیغمبر(ص) کردند) برای اولین بار همگی را از دیارشان بیرون کرد و هرگز شما مسلمین گمان نمی‌کردید که آنها از دیار خود بیرون روند و آنها هم حصارهای محکم خود را نگهبان خود از (قهر و انتقام) خدا می‌پنداشتند تا آنکه (عذاب) خدا از آنجا که گمان نمی‌بردند بدانها فرا رسید و در دلشان (از سپاه اسلام) ترس افکند تا به دست خود و به دست مؤمنان خانه‌هاشان را ویران می‌کردند، پس ای هوشیاران عالم پند و عبرت گیرید.(۲) و اگر خدا بر آنها حکم جلاء وطن نمی‌کرد (سخت‌تر از آن) در دنیا (به قتل و اسارت مانند کفار بدر) معذّبشان می‌کرد و (به هر حال) عذاب آتش در آخرت بر آنها خواهد بود.(۳) این (جلاء وطن و آوارگی آنها) برای این بود که آنان با خدا و رسول او سخت دشمنی و مخالفت کردند و هر که با خدا (و رسولش) دشمنی آغازد عقاب خدا بسیار سخت است.(۴) آنچه از درختان خرما را (که در دیار بنی نضیر) بریدید و آنچه را بر پا گذاشتید همه به امر خدا (و صلاح اسلام) و برای خواری و سرکوبی جهودان فاسق نابکار بود.(۵) و آنچه را که خدا از (مال) آنها به رسم غنیمت به رسول خود باز داد (متعلق به رسول است، زیرا) شما سپاهیان اسلام بر آن هیچ اسب و شتری نتاختید و لیکن خدا رسولانش را بر هر که خواهد مسلّط می‌گرداند و خدا بر هر چیز تواناست. (۶) آنچه را که خدا از اموال کافران دیار به رسول خود غنیمت داد آن متعلق به خدا و رسول و (ائمه) خویشاوندان رسول و یتیمان و فقیران و در راه ماندگان (ایشان) است. این حکم برای آن است که غنایم، دولت توانگران را نیفزاید (بلکه به مبلغان دین و فقیران اسلام تخصیص یابد) و شما آنچه رسول حق دستور دهد (و منع یا عطا کند) بگیرید و هر چه نهی کند واگذارید و از خدا بترسید که عقاب خدا بسیار سخت است. (۷)»سوره حشر

یهودیان فدک که سراسیمه و هراسان شده بودند با پیامبر اکرم(ص) قرارداد بستند که نصف اراضی و باغستان های فدک را به حضرت واگذار کنند به این شرط که حق کشت و کار و برداشت در تمام اراضی با مباشرت ایشان باشد و آنها نیمی از کل محصول یا قیمت آن را به حضرت بپردازند و هرگاه رسول خدا(ص) صلاح دانست، آنها به کلی از منطقه کوچ کنند و پیامبر(ص) معادل املاک آنها در همه جا که بخواهد، به ایشان ملک دیگری بدهد.
طبق گفته سمهودی، تمامی فدک، ملک شخصی یهودی به نام مخیریق بود که وی شخصا به پیامبر(ص) بخشید و در جنگ احد کشته شد و برخی معتقدند که به مرگ طبیعی از دنیا رفته اما پیش از مرگ وصیت نموده که پیامبر اسلام مختار است هر گونه که خواست در فدک تصرف نماید.۱

سه سال قبل از شهادت پیامبر(ص) فدک به پیامبر(ص) تعلق گرفت. همان سال جبرئیل نازل شد و آیه ۲۶ سوره اسراء را خبر آورد که حق خویشان را بده.

رسول خدا(ص) فرمود: «این خویشان کیانند؟»

جبرئیل عرض کرد: «دخترت فاطمه زهراست. حوائط [باغ های] فدک [یعنی تمامی آن] را به فاطمه(س) تفویض بنما و حق خود را به او واگذار، چه خداوند متعال حق خویش را نیز به فاطمه(س) واگذار فرموده.»

رسول خدا(ص) فاطمه(س) را طلبید و آیه مذکور را بر او قرائت فرمود و اموالی که از فدک بهره رسول خدا(ص) شده بود، همه را به فاطمه(س) تسلیم داد و باغ‏های فدک را تفویض فاطمه(س) فرمود.
آن مخدره عرض کرد: «یا رسول الله آنچه به فرمان خدا بهره من شده است، همه را به شما واگذار کردم.»
رسول خدا(ص) فرمود: «ای نور دیده تمامی فدک مخصوص تو است، آن را برای خود و فرزندان خود نگاه دار و دانسته باش که بعد از من با تو از در دشمنی و عناد بیرون شوند و حیله ها بسازند و خصومت ها بیاغازند تا فدک را از دست تو بیرون کنند.»
آنگاه رسول خدا(ص) فرمان کرد تا بزرگان اقوام و معارف اصحاب حاضر شدند و در حضور ایشان حوائط فدک را با هر ملک و مال که از آن اراضی ماخوذ داشته بود، به تسلیم فاطمه(س) مقرر فرمود، سپس وثیقه‏ ای نگاشت که فدک با تمامت منافع آن مختص فاطمه(س) و فرزندان او حسن(ع) و حسین(ع) است. این وقت فاطمه(س) دست تصرف فرا داشت و آن اموال و اثقال که تعلق به او داشت، بر مسلمانان پخش کرد و هر سال به اندازه قوت خویش از فدک ماخوذ می‏داشت و آنچه فاضل بود، بر مسلمانان قسمت می‏ فرمود و کارگزاران آن مخدره ضبط فدک می ‏نمودند تا رسول خدا(ص) رحلت نمود.۲

بسیاری از علما و بزرگان اهل سنّت اقرار دارند که فدک در زمان حیات رسول خدا(ص)، مِلک فاطمه(س) بوده و به عنوان عطیّه ‏ای از سوی رسول خدا(ص) به فاطمه زهرا(س) شناخته می‏‌شده است.

پی نوشت ها:

۱) وفاء الوفاء، ص‏۱۵۳

۲) ریاحین الشریعة، ج‏۱، ص‏۳۰۶

انتهای پیام

کد خبرنگار: ۱۱۰۲۱۷