به گزارش مفدا بم، اختلال کم‌توجّهی/ بیش‌فعالی (ADHD) نوعی اختلال رفتاری است که علائمی مانند بی توجهی، بیش فعالی و تحریک پذیری را در بر می گیرد. علائم ADHD در سنین پایین مشاهده می شود و ممکن است با وقوع تغییراتی در شرایط کودک - مانند رسیدن به سن مدرسه رفتن او - آشکار گردد.

بیشتر موارد ابتلا به این اختلال وقتی تشخیص داده می شود که کودک ۶ تا ۱۲ ساله باشد. علائم ADHD معمولاً با افزایش سن بهبود می یابد، اما بسیاری از بزرگسالان که ابتلای آنها به این اختلال در سنین خیلی کم تشخیص داده شده، همچنان مشکلاتی را تجربه می کنند. مبتلایان به ADHD ممکن است مشکلات اضافی دیگری از جمله اختلال خواب و اضطراب نیز داشته باشند.

بسیاری از کودکان که به این اختلال مبتلا نیستند نیز مراحلی شامل بی قراری یا بی توجهی را از سر می گذرانند. این حالات معمولاً کاملاً طبیعی است و لزوماً به معنای ابتلا به این بیماری نیست.

دکتر حدیث کامیاب – روانپزشک، برد تخصصی اعصاب و روان، در این باره توضیح می‌دهد:

چه عواملی باعث بروز اختلال کم‌توجّهی - بیش‌فعالی (ADHD) می شوند؟

کلا در بیماران اعصاب و روانیک عامل را دخیل نمی‌دانند و همیشه چندین عامل با یکدیگر اثر تقویتی دارند و باعث بروز بیماری می شوند.

یکی از مهمترین عامل ها برای این اختلال ژن می باشد ۰/۶ تا ۰/۹ درصد، اگر یکی از افراد درجه یک خانواده فرد این بیماری را داشته باشد احتمال بروز این اختلال در کودک ۲۵ درصد می شود و اگر یکی از والدین بیش فعال باشد این بچه ۵۰ درصد احتمال دارد بیش فعال شود.

در مورد آناتومی مغز، دیده شده که در افرادی که بیش فعال هستند اختلالاتی در سلول های درون مغز در قشر پیشانی مشاهده شده، عوامل محیطی نظیر مادری که در دوران بارداری با سرب در ارتباط باشد یا مواد مخدر مصرف کند و یا دارو های خاصی را مصرف کند نیز، باعث بروز این اختلال در کودک می شود.

زندگی با اختلال کم‌توجّهی - بیش‌فعالی چگونه است؟

در اساس شدتی که این بیماری در فرد دارد مشکلات مختلفی دارد و شدت و شعف این علائم متفاوت است، این بیماری باعث افت عملکرد است و بچه در مراحلی از زندگی خود مانند تحصیل از زندگی عقب می ماند، خانواده ها در نگهداری این کودکان عاجز می شوند و قابلیت کنترل آن را ندارند و حتی مهمانی رفتن خانواده ی دارای بچه بیش فعال سخت می شود و احساس درماندگی در خانواده و احساس سرخوردگی در بچه را درصورت عدم درمان به همراه دارد.

علائم این اختلال را نام ببرید.

این بیماری همانطور که از اسمش مشخص است بیش فعالی و کم توجهی را به صورت نشانه به همراه دارد، به این معنا که بچه نمی‌تواند یک جا بنشیند و آرام باشد، به اصطلاح همیشه از در و دیوار بالا می‌رود و توانایی تمرکز ندارد. تحمل و صبر برای ماندن در یک مکان ندارد، هنگام صحبت با وی قبل از تمام شدن پاسخ میخواهد جواب بدهد، در مورد امور آموزشی از کارایی مغز خود در یادگیری نمی‌تواند استفاده کند و تمرکز پایدار ندارد و هرچیز کوچکی تمرکزش را به هم می‌زند و ارتباط با همسن و سالان خود را ندارد و درک آن ها از بقیه همسن و سالان آنان کم است، وسایل خود را جا میگذارد و فراموش میکند وسیله مربوط به خود را بردارد.

آیا تشخیص علائم اختلال کم توجهی-بیش فعالی برای خانواده و اطرافیان فرد آسان است؟

این بچه ها در مطب ما که داخل می‌آیند مشخص می‌گردد که بیش فعال‌اند، اما در فضای خانواده ممکن است یک کودک بیش فعال را عادی به حساب آورند و یا حتی کودکی که سالم است را به خاطر تحرک زیاد و حساس بودن زیاد خانواده، بیش فعال بشمارند، این بیماری در هر دو جنس به یک اندازه شایع است، معلمین پیش دبستانی و کلاس اول به علت در ارتباط بودن با تعداد زیاد کودک همسن و مشاهده رفتار آن ها اصولا بیشترین کسانی هستند که این اختلال را تشخیص می‌دهند.

در مورد تشخیص یک نکته مهم است که خیلی از والدین در این شرایط به پزشکان مغز و اعصاب مراجعه می‌کنند، در این موارد این کار اشتباه است که به سمت تجویز نوار مغز، نقشه برداری مغز و... می رود که وسیله تشخیصی مناسبی نیست و هزینه بالایی دارد، این موارد باید با یک روانشناس و یا یک روانپزشک مطرح گردد.

پزشک چگونه اختلال کم توجهی-بیش فعالی را تشخیص می‌دهد؟

مهم ترین وسیله تشخیصی در پزشکی شرح گرفتن است و در روانپزشکی بهترین روش برای تشخیص این امر، معاینه روانشناختی می باشد البته گاهی ممکن است که پزشک به اختلال دیگری مانند مشکلات مغزی یا مثلا مشکلات غده تیروئید شک کند که برای اطمینان انجام آزمایشات ممکن است توصیه شود.

انواع روش های درمان این اختلال چگونه است؟

در حال حاضر بهترین روش شناخته شده در کل دنیا درمان دارویی می باشد، داروهای محرک اسم این گروه از داروهاست که بر خلاف نامشان تحرک بچه را کاهش می‌دهند، تمرکز را بیشتر می‌کنند، در حقیقت این دارو ها محرک مغز هستند برای بالا بردن تمرکز و درک محرک های محیطی، در کنار دارو درمانی بر اساس علائم کودک یک سری درمان مربوط اضافه می شود، آموزش روش های فرزند پروری برای والدین نیز روشی موثر در رشد کودک است.

نوروفیدبک روشی است که تمرکز کودک را بالا می برد و بدون دارو درمانی جواب نمی دهد. کودکانی هستند که همراه با اختلال بیش فعالی، اختلال در تکلم هم دارند که گفتار درمانی توصیه می شود.

چه توصیه ای برای خانواده های دارای فرزند بیش فعال دارید؟

اگر فرزندتان به این اختلال روانی مبتلا است، تحقیق و یادگیری بیشتر در مورد این اختلال نیز می تواند در مبارزه با آن نقش بسیار مهمی داشته باشد. توجه داشته باشید که علیرغم مشکلاتی که این اختلال برای افراد ایجاد می کند، بسیاری از افرادی که به اختلال کم توجهی-بیش فعالی مبتلا هستند زندگی شاد و طبیعی داشته و بسیاری حتی از این اختلال خود سود می برند.

این کودکان را درک کنیم و از سرکوب و تحقیر آنان پرهیز کنیم و با اقدام به موقع برای درمان و مراجعه به روانپزشک از سرخوردگی و افسردگی احتمالی برای آنان در آینده جلوگیری کنیم. انتهای پیام/

خبرنگار مفدا بم: معصومه سدری زاده