به گزارش مفدا، جهانبخش فرجی مدرس و قاری بین‌المللی قرآن در گفت‌وگو با ایکنا به ارائه توضیحاتی درخصوص ترتیل، مفهوم ترتیل، مؤلفه‌های یک ترتیل استاندارد، نقش رسانه در بالندگی و شکوفایی ترتیل و صاحب سبک شدن در این زمینه پرداخت و درباره ترتیل‌های موسوم به خلیجی نیز تحلیلی ارائه کرد.
وی در ابتدا بیان کرد: اساتید، بزرگان و مفسران قرآن پیرامون ترتیل بحث‌های فراوانی انجام داده‌اند، اما آنچه مسلم است، اینگونه است که ترتیل به کار رفته در قرآن، اشاره به تلاوت در نیمه شب دارد و با توجه به این که خداوند در نیمه شب این مسأله را از پیامبر(ص) خواسته، در نتیجه احساس می‌کنم معنایش با شیوه ترتیلی که امروزه مرسوم است، تفاوت دارد.
فرجی تصریح کرد: اینکه منظور از ترتیل به کار رفته در آیه «وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِیلًا» تلاوت همراه با صوت و لحن باشد کمی بعید به نظر می‌رسد و شاید منظور از ترتیل قرآن در دل شب مرور آیات نورانی قرآن و رسیدن به آرامش است. خداوند متعال به پیامبر(ص) می‌فرماید که در نیمه‌ شب برخیزد و آیات الهی را با تأنی و آرام و شمرده شمرده مرور نماید.
سرعت تلاوت قرآن یک سرعت معتدلی است
مدرس بین‌المللی قرآن در ادامه بیان کرد: اما در مورد خواندن قرآن باید گفت سرعت تلاوت قرآن یک سرعت معتدلی است همانطور که خداوند می‌فرماید «وَ کَذَلِکَ جَعَلْنَاکُمْ أُمَّةً وَسَطًا»، یعنی خود قرآن به یک تعادلی می‌رسد که شما نمی‌توانید سرعت آن را کم یا زیاد کنید و بهترین حالت تلاوت نیز روش تحقیق است که از یک سرعت متوازن برخوردار است و نمی‌تواند کم و یا زیاد شود.
فرجی تصریح کرد: بنابراین اصل مطلب و معیار در تلاوت قرآن شیوه تحقیق است و اگر یک مقدار سرعت را کم کنید آن حالت تعادل در خواندن از بین می‌رود، مانند نرم‌افزارهایی که سرعت را پایین می‌آورند که در این صورت، تلاوت حالت رباتیک، با کشش‌های ترسناک پیدا می‌کند، اما باید توجه داشت که با سرعت تندتر از این هم می‌توان بدون خارج شدن از تعادل تلاوت کرد که مصطلح است به تدویر و یا ترتیل است.
مدرس بین‌المللی قرآن گفت: همچنین با تاکید بر تاثیر سرعت بر محتوای معنوی و تذکری تلاوت بنظر می‌رسد که تلاوت به روش تحدیر نمی‌تواند سرعت متعادلی برای تلاوت قرآن محسوب شود؛ چراکه خود قرآن تعادل را از ما می‌خواهد. هر چند روش تحدیر برای خواندن شخصی و دوره کردن‌های سریع به جهت کسب ثواب توجیه داشته باشد.
وی در ادامه بیان کرد: علاوه بر این وقتی سرعت تلاوت بالا می‌رود زیبایی‌های هنر معنوی تلاوت پایین می‌آید و این در تمام سبک‌های آوازی شرقی هم صدق می‌کند. شما هرچقدر سرعت ریتم را در موسیقی بالا ببرید آن موسیقی هیجانی و یا کُمیک می‌شود. در واقع می‌توان با بالا بردن بیش از حد سرعت، زیباترین کارها را بی ارزش نموده و از چشم مردم انداخت.
فرجی گفت: بنابر این سرعت بسیار مهم است، ضمن این که تحقیق و تدویر و ترتیل نیز در یک فضای با سرعت استاندارد قرار دارند و فقط سرعت آنها در این محدوده استاندارد، کم و یا زیاد می‌شود. ارزش هنری تلاوت به تعادل در سرعت تلاوت و توازن تجویدی آیات وابسته است.
قاری بین‌المللی کشورمان تصریح کرد: در آیه «وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِیلًا» نیز آرامش مطرح است، یعنی قرآن باید با آرامش خوانده شود تا تک تک کلماتش در وجود قاری نقش ببندد که البته در این معیار قرآنی برای نحوه تلاوت، تند خواندن و رسیدن به آخر قرآن جایگاهی ندارد، همچنین سرعت بهینه و استاندارد را می‌توانیم تحقیق قرار دهیم و ترتیل و تدویر را هم زیر مجموعه آن محسوب کنیم.
فرجی در ادامه با اشاره به سرعت در تلاوت اظهار داشت: شما وقتی سرعت تلاوت را بیشتر می‌کنید طبیعتا قدرت مانور هم کمتر می‌شود در نتیجه یک مقدار محدودیت به وجود می‌آید اما اگر کسی پیدا شود و ترتیلی بخواند که آن ترتیل با انعطاف صدای خیلی بالا باشد و تمام استانداردهای ترتیل در آن رعایت شده باشد و مستمع را به یاد تحقیق نیز نیندازد اشکالی ندارد.
مدرس بین‌المللی قرآن بیان کرد: اما وقتی برای خواندن ترتیل مصطلح امروزی، اساتید مصری، یک استاندارد زمانی تعیین کرده‌اند، به این معنا که گفته‌اند با روش ترتیل باید کل قرآن در این چند ساعت تمام شود، محدودیت زمانی را مطرح کرده‌اند که  قاریان پیرو باید در این محدوده، کل قرآن را تمام کنند. از طرفی با این سرعت، مرتلان، کمتر می‌توانند تحریر بزنند و امکان اجرای کارهای لحنی نیز کمتر وجود دارد.
اگر توازن در خواندن قرآن نباشد، تلاوتی وجود ندارد
وی در ادامه افزود: آن چیزی که مصری‌ها برای ترتیل مطرح کردند نیز بیشتر مد نظرشان سرعت بوده و مقید بوده‌اند که سرعت تحت هر شرایطی حفظ شود، وگرنه از قاریان مصری در پردازش صوت و لحن قوی‌تر نداریم اما می‌بینیم که ترتیل این اساتید خیلی با طمأنینه، سنگین و با سرعت مشخص جلو می‌رود.
فرجی با اشاره به یکی از مهم‌ترین عناصر در هنر تلاوت قرآن گفت: چیزی که در هنر تلاوت مهم است و در متون دیگر نیز کمتر وجود دارد بحث توازن است، یعنی اگر توازن در خواندن قرآن نباشد، تلاوتی وجود ندارد، به همین  دلیل است که مثلا اگر در تلاوت به روش تحقیق یک «مَد» به اندازه چند ضرب کشیده می‌شود و در ترتیل رایج‌ باید این کشش سریع‌تر باشد باید تا آخر قرآن این توازن رعایت شود، پس در واقع توازن قرآن خودش را به نوع خواندن تحمیل می‌کند و روی سرعت نیز تأثیر می‌گذارد. بنابر این پایه ابداع یک روش در تلاوت نیز توازن قرآن است.
قاری و مدرس بین‌المللی قرآن در ادامه به مؤلفه‌های یک ترتیل استاندارد اشاره و بیان کرد: ترتیلی استاندارد است که توازن در آن رعایت شود، همچنین این ترتیل باید طوری باشد که شنونده بتواند با آن ارتباط برقرار کند و بعد از استماع آن به آرامش برسد، همچنین ترتیل استاندارد می‌تواند تدویر باشد که سرعت کمتری نسبت به ترتیل دارد و اگر ترویج شود، بهتر خواهد بود.