مواجهه با بحران کرونا در سطح دنیا سبب افزایش آگاهی نسبت به ضرورت یک مشارکت همگانی برای دستیابی به مقوله مهم سلامت می‌باشد و باعث افزایش آگاهی عمومی و ایجاد یک دیدگاه جامع نسبت به چند بعدی بودن مفهوم سلامت را در میان تمامی فعالان حوزه سلامت و سران کشورها شد.
سلامت امروزه نه تنها ابعاد مختلف فردی و اجتماعی را در بر می‌گیرد بلکه تبدیل به یک اصل و فرآیند جهانی شده است. از آنجا که سلامت مفهومی چند بعدی و نیازمند نگاهی جامع است که حفظ و ارتقای آن، تنها با مشارکت همگانی ممکن می‌شود. لذا دستیابی به این مهم، نیازمند برنامه ریزی‌های کارشناسانه، همبستگی بیشتر کشورها در زمینه تحقق برنامه‌ها و رشد دانش و آگاهی مردم در این زمینه است تا نسل‌های آینده ما از امکان زندگی سالم برخوردار باشند. بی تردید سلامت به معنای واقعی زیر بنای رشد و تعالی ملت هاست.

بحران آب و هوا بزرگ‌ترین تهدید برای سلامت بشر است که باید جدی گرفته شود.

در حال حاضر و با وجود شیوع  بیماری کرونا و بیماری‌های سخت دیگر، در سال ۲۰۲۲  سازمان جهانی بهداشت، توجه جهان  را بر اقداماتی در  خصوص  برقراری و حفظ سلامت کره زمین، همه انسان‌ها متمرکز کرده است.

WHO تخمین می‌زند عوامل محیطی مختلف سالانه بیش از ۱۳ میلیون مرگ را در سراسر جهان را باعث می‌شوند. در این میان، بحران آب و هوا بزرگ‌ترین تهدید برای سلامت بشر است که باید جدی گرفته شود.

یکی از مهم‌ترین عوامل در حفظ سلامت انسان، تغذیه و برخوردار بودن از رژیم غذایی سالم و مغذی است.  تغذیه سالم  انواع  میوه‌ها و سبزیجات را شامل می‌شود  و فواید زیادی برای سلامت دارد. اما کمتر کسی است که در عمل، چنین تغذیه‌ای را به غذاهای ناسالم و انواع فست فود ترجیح دهد. همان‌گونه که همه از فواید ورزش و لزوم داشتن فعالیت‌های فیزیکی خبر دارند. ولی اغلب انجام آن را به آینده موکول می‌کنند.  بنابراین برخوردار شدن کره زمین از سلامت باید فراتر از شعار و حرف باشد.

دغدغه های مهم سلامت بشر

اغلب کشورهای دنیا سازمانی تحت عنوان سازمان حفاظت محیط‌زیست دارند. این سازمان دو وظیفه متقابل یا متعامل دارد؛ یکی حفاظت محیط‌زیست از مداخله‌ انسان‌ها و دیگری  حفاظت از سلامت انسان‌ها در برابر مخاطرات زیست‌محیطی؛ به عبارت دیگر همیشه  دو دغدغه  مهم برای سلامت بشر وجود دارد؛ نخست آنکه  افراد  برای بهره‌مندی و رفاه خود آن‌قدر در محیط‌زیست دخالت و  دستکاری نکنند که تعادلش  را از دست بدهد و نتواند خود را بازیابی کند. این موضوع در واقع  همان تأثیراتی را شامل می‌شود که محیط از انسان دریافت می‌کند یا متحمل می‌شود.

و دیگر آنکه  در محیط‌زیست ما آلودگی‌هایی اعم از آلودگی‌های شیمیایی و فلزات سنگین که به‌طور طبیعی در زمین وجود دارند موجود است و  بسیاری از سموم دیگر مانند آلفا توکسین و  آلودگی‌هایی که ممکن است در گدازه‌های آتش‌فشانی وجود داشته باشد. به علاوه آلودگی‌های میکروبی که به شکل طبیعی در محیط زیست وجود دارند.

کل منابع آب در جهان ثابت است. یعنی مقدار بارندگی در دنیا ثابت است. چون منبع بارش باران تبخیرآب دریاست که دوباره باید  به زمین برگردد. اما دخالت‌ها و دستکاری‌هایی که بشر در طبیعت کرده منجر به توزیع متفاوت آن خواهد شد؛ یعنی وقتی در جایی بیش از حد باران داشته باشیم؛ در جایی دیگر  خشکسالی خواهیم داشت.

عوامل  فیزیکی مانند گرما و تشعشعاتی که  به شکل طبیعی در سیاره ما وجود دارند از جمله عوامل آسیب‌زا برای سلامت بشر به حساب می آیند.

حفاظت سلامت انسان در برابر این عوامل هم بخش دیگری از وظایف انسان‌ها  را تشکیل می دهد.  بنابراین اصولا ما در یک تعامل با پیرامون خود هستیم. یعنی طبیعی است هر کدام از این اجزا اگر به خوبی رعایت نشوند،  طرف مقابل هم متاثر از آن خواهد شد.

یعنی  اگر انسان ها آن قدر در طبیعت دست‌کاری کند که طبیعت نتواند آن  را جبران کند و در واقع تعادل خودش را به دست آورد؛ درنهایت نسل‌های بعدی ما آسیب خواهند دید.
یعنی انسان‌ها تا حدودی حق دارند از منابع طبیعی بهره‌مند شوند؛ اما تا حدی که نسل‌های بعدی ما هم بتوانند از منابع طبیعی برخوردار باشند. در صورتی که اگر ما اصلا  از منابع طبیعی استفاده نکنیم  و انسان را از بهره مند شدن از مواهب آن محروم  کنیم به ‌ نسل حاضر ظلم کرده‌ایم. چون همه انسان‌ها حق دارند به اندازه خود  از آن بهره‌مند  شوند. اما استفاده همه باید به گونه‌ای باشد که بتوان دوباره آن را بازیابی کرد و نسل‌های بعدی هم  از آن  محروم نشوند.

سایر موضوعات از قبیل انرژی پاک، تولیدات پاک، آب و هوا، حوادث و بلایای طبیعی، همه و همه چاره اندیشی های جهانی می خواهد و کشورها هر کدام باید به سهم خود نقش موثری را در تامین سلامت ایفا نمایند.

برای سالم بودن و سالم ماندن و سالم زیستن باید سیاره ای سالم داشت. مادامی که محیط زندگی سالم نباشد، سلامت انسان‌ها و سایر موجودات نیز در معرض خطر قرار خواهد گرفت. یکی از عوامل تهدید کننده سلامت محیط  و سلامت انسان و سایر موجودات، انواع زباله هایی است که انسان تولید کرده بدون مدیریت در محیط زندگی رها می سازد. تولید انبوه زباله و دفن غیر اصولی آن  به معضلی برای سلامت محیط زیست تبدیل شده و انجام اقدام اساسی در ساماندهی و مهار آن امری ضروری بشمار می رود. رهاسازی زباله ها در محیط های پیرامون شهرها و روستاها به جز آلوده کردن محیط زیست زندگی انسان ها بخش وسیعی از زیستگاه های حیات وحش استان را نیز آلوده کرده و ادامه زندگی حیوانات وحشی را در معرض خطر قرار داده است.

رسالت ما بالا بردن آگاهی عموم مردم جهان در ارتباط با بحث سلامت و بهداشت است.

هفته سلامت با شعار "سلامت ما، سلامت سیار ما"  فرصت خوبی برای تغییر دیدگاه عمومی نسبت به  این موضوع حساس است و اینکه هر کس به سهم خود در حفظ محیط، طبیعت و زیست گاه و در مجموع سیاره خود چه وظیفه و نقش مهم و ارزشمندی دارد.

دستیابی به سلامت فراگیر جز با همکاری ارگان ها و سازمان‌های مختلف و تعاملی همه جانبه به دست نمی‌آید. همه باید برای تحقق دوباره وجود روزهایی پاک و برخوردار شدن  از آب و غذای سالم برای همگان تلاش کنیم تا کره زمین محیط امنی برای همه ساکنان خود باشد. از این رو سلامت انسان در گرو سلامت زمین خواهد بود.

رسالت ما بالا بردن آگاهی عموم مردم جهان در ارتباط با بحث سلامت و بهداشت است. شعار هفته سلامت بر پیوند بین سلامت سیاره ما و سلامت انسان‌ها، هوای سالم، غذای سالم و آب سالم متمرکز است تا با برنامه ریزی اصولی دولت‌ها در خصوص عوامل محیطی، هوای پاک، آب و غذا در دسترس همه مردم کره زمین قرار گیرد و با حفظ سلامت انسان‌ها و کره زمین و ایجاد محیط رفاهی سالم و عادلانه بتوانیم جهانی عاری از مشکلات اولیه بهداشتی ایجاد نماییم.

گردآورنده: سیده مریم خادمی

گرافیست: شایان ثابتی