به گزارش مفدا – گناباد، شیخ فریدالدین محمد بن ابراهیم نیشابوری مشهور به عطار، شاعر و عارف نام‌آور ایرانی در قرن ششم و آغاز قرن هفتم هجری است.

بنا بر آنچه که تاریخ‌نویسان گفته‌اند بعضی از آن‌ها سال ولادت او را ۵۱۳ و بعضی سال ولادتش را ۵۳۷ هجری قمری می‌دانند. او در قریه کدکن یا شادیاخ که در آن زمان از توابع شهر نیشابور بوده به دنیا آمد. از دوران کودکی او اطلاعی در دست نیست جز اینکه پدرش در شهر شادیاخ به شغل عطاری که همان دارو فروشی بود مشغول بوده و بعد از وفات پدر، فریدالدین کار پدر را ادامه می‌دهد و به شغل عطاری مشغول می‌شود و در این هنگام نیز طبابت می‌کرده است تا زمانی که آن انقلاب روحی در وی به وجود آمد.پس از تغییر حال، در سِلک صوفیان و عارفان درآمد.

وی عاقبت پس از سفرهای متعدد، در زادگاه خود رحل اقامت افکند. در مورد وفات او نیز گفته‌های مختلفی بیان شده، ولی بنا بر تحقیقاتی که انجام گرفته بیشتر محققان سال وفات او را ۶۲۷ هجری قمری دانسته اند.

عطار به حق از شاعران بزرگ متصوفه بوده که کلام ساده و گیرنده او با عشق و شوقی سوزان همراه ‏است. زبان نرم و گفتار دل انگیزش که از دلی سوخته و عاشق و شیدا بر می‏‌آید، حقایق عرفانی را به نحوی خاص در دل‏‌ها جایگزین می‏‌سازد.

غیر از دیوان مفصل عطار، مثنوی‏‌های متعدد او مانند اسرارنامه، الهی‌‏نامه، مصیبت‏‌نامه، خسرونامه و لسان‏‌الغیب و... مشهورند و معروف ترین مثنوی‏‌های عطار، منطق‏‌الطیر نام دارد و کتاب تذکرة الاولیاء در بیان مقامات عرفا نیز از آثار مشهور منثور اوست.

از میان این مثنوی‌های عرفانی دل انگیز از همه، مهم‌تر و شیواتر کـه باید آن را تاج مثنوی‌های عطار دانست، منطق الطیر اسـت؛ منظومه‌ای رمزیست بالغ بر ۴۶۰۰ بیت کـه موضوع آن، بحث طیور در مورد یک پرنده داستانی بـه نام سیمرغ اسـت. مراد از طیور در این جا سالکان راه حق و مراد از سیمرغ وجود حق اسـت.

از میان انواع طیور کـه اجتماع کرده بودند هدهد سمت راهنمایی آنان را پذیرفت «پیر مرشد» و آنان را کـه هر یک بـه عذری متوسل می شدند «تعریض بـه دلبستگی ها و علایق انسان بـه جهان کـه هر یک بـه نحوی مانع سفر او بـه سوی حق می شود»؛ با ذکر دشواری های راه و تمثل بـه داستان شیخ صنعان، در طلب سیمرغ بـه حرکت در آورد و بعد از طی هفت وادی صعب کـه اشاره اسـت بـه هفت مرحله از مراحل سلوک« یعنی : طلب، عشق، معرفت، استغناء، توحید، حیرت، فقر و فنا»؛ تعداد زیادی از آنان بـه علل گوناگون از پای در آمدند و از  میان آن مرغان،تنها سی مرغ بی بال و پر و رنجور باقی ماندند کـه بـه حضرت سیمرغ راه یافتند ودر آنجا غرق حیرت و انکسار و معترف بـه عجز و ناتوانی و حقارت خود شدند و بـه فنا و نیستی خود در برابر سیمرغ توانا آگهی یافتند تا بسیار سال برین بگذشت و بعد از فنا زیور بقا پوشیدند و مقبول درگاه سلطان گردیدند.

این منظومه عالی کم نظیر کـه حاکی از قدرت ابتکار و تخیل شاعر در بـه کار بردن رمزهای عرفانی و بیان مراتب سیر و سلوک و تعلیم سالکان اسـت، از جمله شاهکارهای جاویدان زبان پارسی اسـت.

نویسنده: یگانه باقرزاده، عضو سرویس فرهنگی مفدا گناباد