بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت ۹۹ درصد از مرگ و میر مادران در کشورهای در حال توسعه رخ می‌دهد و احتمال زنده ماندن یک زن در دوران زایمان با وضعیت اقتصادی اجتماعی وی، دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی و جایی که او از لحاظ جغرافیایی و هنجارهای فرهنگی زندگی می‌کند، ارتباط نزدیکی دارد.

بر اساس استانداردهای سلامت، سن بارداری مناسب برای بانوان ۲۰ تا۴۰ سالگی است. البته امکان بارداری در سنین بالاتر وجود دارد و در مورد بارداری‌های بعد از ۳۵ سالگی نیاز به مراقبت ویژه‌ای است و یکسری بررسی‌ها، غربالگری‌ها و مراقبت‌های ویژه قبل از بارداری و در زمان آن برای بارداری‌های بالای ۳۵ سال باید انجام شود.

به باور برخی پزشکان، بهداشت باروری ، سلامت کامل جسمی، روانی و اجتماعی و حق برخورداری از خدمات مراقبتی بهداشتی مناسب است که زنان را قادر به داشتن حاملگی و زایمان ایمن می‌سازد. زایمان ایمن، برنامه تنظیم خانواده، روش‌های پیشگیری از بارداری، تغذیه با شیر مادر، نازایی و تنظیم خانواده یک رکن اساسی جهت دستیابی به سلامت باروری، حفظ و ارتقاء سلامت مادر و کودک است.

مراقبت‌های پیش از بارداری چیست و چرا اهمیت دارد؟

مراقبت های پیش ازبارداری می‌تواند به افزایش آگاهی زنان برای محافظت از نوزاد خود و کسب اطمینان از بارداری سالم کمک کند و معاینات پیش از بارداری می‌تواند به زنان کمک کند تا پیش از باردار شدن، به سمت یک بارداری سالم بروند.همچنین با مراقبت‌های منظم در طول دوران بارداری می توان خطرات احتمالی در این دوران را کاهش داد.

تغذیه مناسب در دوران بارداری:

مصرف روزانه اسید فولیک (یکی از ویتامین‌های گروه B) که در اسفناج ، بروکلی ، زرده تخم مرغ، گوجه و موز موجود است، خطر نقص لوله عصبی را تا ۷۰ درصد کاهش می دهد. بیشتر ویتامین های تجویز شده برای دوران بارداری حاوی اسید فولیک و همچنین ویتامین های دیگری هستند که زنان باردار و جنین در حال رشد به آن ها احتیاج دارند.

مصرف آهن که در گوشت ، فلفل سیاه ، دارچین، جعفری ، لوبیا ، نخود ، عدس ، کنجد ، ذرت و خشکبار یافت می شود.

مصرف غذاهای حاوی ید و همچنین مصرف کلسیم که در شیر ، محصولات لبنی ، کلم ، گل کلم و تره فرنگی یافت می شود.

کنترل دیابت و فشار خون بالا و سایر شرایط پزشکی:

کنترل عوارضی مانند فشار خون بالا و دیابت، در زنان باردار بسیار حائز اهمیت است.

پرهیز از سیگار کشیدن، نوشیدن الکل و استفاده از مواد مخدر:

مصرف سیگار و الکل در دوران بارداری باعث افزایش خطر مرگ ناگهانی در نوزادان می شود. مصرف الکل همچنین می‌تواند سبب بروز مشکلاتی از قبیل : چهره غیر طبیعی، سر کوچک، هماهنگی ضعیف بدن، حافظه ضعیف، ناتوانی ذهنی،مشکلات قلبی،کلیه و استخوانی شود. طبق مطالعات NIH ، کلیه اختلالات نام برده ، حتی با مصرف پایین الکل نیز اتفاق می‌افتد.

کنترل وزن سالم در دوران بارداری:

جمله « در دوران بارداری باید به جای دو نفر غذا خورد » اشتباه است! بسیار مهم تر ازآن ، تغذیه متعادل با ویتامین و مواد معدنی است.

تحقیق کردن در مورد سابقه سلامت خانواده و شریک زندگی.

مواد غذایی مضر در دوران بارداری:

در دوران بارداری ، تمامی بدن دچار تغییر می شود. سیستم ایمنی، قدرت دفاعی، ضعیف می شود. از این رو عفونت در این زمان اغلب پیچیده تر از زمان های دیگر روی می دهد و می تواند سلامت مادر و فرزند متولد نشده را به خطر اندازد. از این رو، آماده سازی و بسته بندی و نگهداری مواد غذایی با احتیاط زیاد و با رعایت بهداشت باید انجام پذیرد.

از جمله مواد غذایی مضر عبارتند از : شیر خام( چوشانده نشده)، محصولات لبنی خام، ماهی های پر چرب مانند ماهی تن، ماهی هالیبوت، اره ماهی ( این ماهی ها اغلب آلوده به فلزات سنگین هستند)، ماهی و غذاهای دریایی خام و نیمه خام همچنین سوشی، صدف و موارد مشابه، مصرف ماهی دودی شده و در ترشی خوابانده شده مانند ماهی آزاد دودی ، سوسیس و تخم مرغی که خام و یا نپخته است ، ژامبون خام، گوشت دودی، بیکن، ، غذاها با تخم مرغ خام، مانند تیرامیسو خانگی و موارد مشابه.

همچنین نوشیدن حداکثر ۲-۳ فنجان قهوه و یا ۴ فنجان چای سبز و یا سیاه در روز مجاز است و بهتر است از آب میوه های تازه و حرارت ندیده استفاده شود.

تحرک و ورزش در طی دوران بارداری

پیروی از رژیم غذایی سالم، ورزش منظم طبق توصیه پزشک، اجتناب از قرار گرفتن در معرض مواد مضر مانند سرب و تشعشعات می‌تواند به کاهش خطر مشکلات در طول دوران بارداری و ارتقای سلامت و رشد جنین کمک کند. کسی که سالم است باید و حتما در دوران بارداری تحرک داشته باشد. این امر سلامتی مادر و کودک را تضمین می کند. بهتر است هر روز حدود ۳۰ دقیقه پیاده روی، شنا و یا ورزش ایروبیک سبک انجام شود. از انجام ورزش هایی با خطر پرتاب شدن زیاد برای مثال اسب سواری، ورزش های سنگین که با ضربه همراه می باشند، ورزش هایی با تماس مستقیم با حریف برای مثال ورزش بسکتبال و موارد مشابه همچنین غواصی که خطر آسیب به دلیل فشار زیاد و یا رهایی سریع از فشار وجود دارد جدا خودداری شود.

داروها

برخی داروها برای افراد باردار و جنین شان خطرناک می باشند. در صورتی که باید دارویی را به طور منظم استفاده کنند حتما به پزشک اطلاع دهند که باردار هستند. باید اطمینان حاصل شود که دارو هایی که زنان باردار استفاده می کنند بی خطر هستند. آنها نباید از دارو های خاصی از جمله برخی از دارو های آکنه، مکمل های غذایی و گیاهی استفاده کنند. زیرا این امر می تواند به جنین آسیب برساند.

گردآورنده: فاطمه عزیزآبادی

گرافیست: مریم خالقی‌نیا