به گزارش مفدا شهرکرد، تا همین چند سال پیش آنچه درباره عالم می دانستیم محدود بود به منظومه شمسی و ستاره های کهکشان خودمان و تئوری هایی که از میان روابط ریاضی بیرون می آمد و می‌گفت کیهان بسیار وسیع‌تر از آن چیزی است که تا کنون دیده ایم.

سال ۱۹۹۵ وقتی تلسکوپ فضایی هابل تصویری از یک محدوده کوچک از فضا ثبت کرد حیرت زده شدیم! چرا که آن تصویر پر از نقاط روشنی بود که بر خلاف انتظار ما ستاره نبودند، بلکه هر کدام کهکشانی بودند کمی کوچکتر یا بزرگتر از کهکشان راه شیری.

کهکشان های پر تعدادی که فقط از یک بخش محدود از فضا در عکس ثبت شده بودند این حقیقت را برایمان آشکار کرد که کهکشان های زیادی در فواصل بسیار زیاد از ما قرار دارند که تا پیش از این آنها را ندیده بودیم.

در اواخر سال ۲۰۲۱ بالاخره تلاش محققان نتیجه داد و تلسکوپ فضایی جیمز وب به فضا پرتاب شد، تلسکوپی که انبوهی از تجهیزات و فناوری های مدرن را در خود جای داده و قرار است عالم را دقیقتر و با وضوح بیشتری نشانمان دهد. در عصر حاضر احتمالا پاسخ برخی از سوالات اخترفیزیک و کیهان شناسی به لطف جیمز وب پیدا خواهد شد.

این تلسکوپ پس از ۳۲ سال کار و تلاش بالاخره در شنبه ۴ دی ماه به فضا پرتاب شد. ابتدا تاریخ پرتاب وب در سال ۲۰۱۸ میلادی اعلام شده بود، اما به دلیل مشکلات فنی ایجاد شده در رصدخانه، پرتاب آن بارها و بارها به تعویق افتاد.

برای خیلی از افراد علاقه مند این پرسش را ایجاد کرد که چه طور ممکن است تاریخ رویدادی به این مهمی این قدر تغییر کند اما وقتی توضیحات پژوهشگران این پروژه عظیم را می‎شنویم به نظر قانع کننده می رسد که تیم های تحقیقاتی زیادی در حال بررسی تجهیزات مختلفی بودند که برخی از آن ابزارها برای اولین بار است که در یک ماموریت فضایی به کار می روند. ابزارهای نوینی برای این ماموریت طراحی و ابداع شدند و هرکدام بارها و بارها باید مورد آزمایش قرار بگیرند. نه تنها چالش‎های تحقیقاتی و اختراعات تازه در مسیر پرتاب جیمز وب تاخیر ایجاد کرد بلکه محدودیت های مالی هم گاهی باعث توقف ساخت تلسکوپ در سال ۲۰۱۱ شده بود.

از طرفی هماهنگی تیم های تحقیقاتی روباتیک، هوا و فضا، اخترفیزیکدان و کیهان شناس ها، برنامه نویس ها، زیست شناسان و شیمی دان ها و بسیاری از محققان رشته‎های دیگر از سازمان فضایی آمریکا، کانادا و اروپا فرآیند زمان بر و پیچیده ای بود که این پروژه را از دیگر پروژه های علمی تحقیقاتی متمایز می کرد.

تلسکوپ فضایی جیمز وب قرار است تا تمام داده‌های خود را در نور فروسرخ ثبت کند پس لازم است روکشی از جنس طلا داشته باشد تا بیشترین بازتاب گرمایی را داشته باشد. پرتاب هم چالش های بسیاری داشت وزن جیمز وب بسیار بالا بود و ابعاد بزرگی داشت بنابراین ارسالش به فضا نیازمند روش های متفاوتی بود. برای این منظور تلسکوپ به یکی از کشورهای استوایی منتقل شد تا هنگام پرتاب، سرعت اولیه مضاعفی به آن‌ وارد شود و در مسیر درستی قرار گیرد.

انتقال تلسکوپ به کشور گویان فرانسه (در امریکای جنوبی) هم دردسر دیگری بود که با حمل و نقل دریایی حل شد. این انتقال به شکل هوایی و یا زمینی می توانست خطراتی داشته باشد برای همین انتقال از مسیر دریایی انتخاب شد.

انتخاب مدار مناسب برای قرار گیری جیمز وب از دیگر مسائل مهم پیش رو بود که مدت زیادی مورد مطالعه دانشمندان قرار گرفت چرا که وب باید در نقطه ای از مدار زمین قرار میگرفت که همواره بتواند از انرژی خورشید برای ماموریت خود استفاده کند و در تاریکی سایه زمین و ماه نباشد.

حسگرها، دوربین ها و فناوری های مدرنی که در وب به کار رفته هرکدام سوژه مقالات علمی مفصلی است که محققان سالها روی آنها کار کردند و قرار است سیارات فراخورشیدی، کهکشان های دور دست و دیگر اجرامی که کمتر برایمان شناخته شده اند را شناسایی کند و از نحوه شکل گیری کیهان اطلاعات به دست آورد.

به قلم: محمد نظریان