به گزارش مفدا بم، ارتودنسی دندان به معنای منظم کردن دندان‌ها، رفع ناهنجاری‌ها و تغییر موقعیت‌های غیرعادی فک و دندان است. این درمان هم در کودکی و هم در بزرگسالی انجام داده می‌شود. اما به تمام اقداماتی که به منظور پیشگیری از بروز نامنظمی دندان ها و درمان به موقع این مشکلات در کودکی انجام داده می شود به صورت اختصاصی و در مجموع ارتودنسی کودکان گفته می‌شود.

متخصص ارتودنسی می تواند برخی کودکان را با بهره‌ گیری از ارتودنسی پیشگیری (ارتودنسی اطفال) از نیاز به درمان‌های بسیار تهاجمی‌ تر بعدی نجات دهد، با توجه به اهمیت ارتودنسی در کودکان خبرنگار مفدا بم، مصاحبه‌ای با دکتر محبوبه دهقانی،  (دندانپزشک متخصص ارتودنسی و ارتوپدی فک و صورت، دارای بورد تخصصی - عضو بنیاد ملی نخبگان- عضو انجمن متخصصین ارتودنتیست ایران و ایتالیا (SIDO) – عضو سابق هیئت  علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و یزد)  ترتیب داده است،  که در ادامه میخوانیم؛

ارتودنسی کودکان به چه معناست و با چه هدفی انجام می‌گیرد؟

ارتودنسی کودکان عمدتا شامل درمان های ارتوپدی فک می باشد و در درجاتی می‌تواند شامل درمان های ارتودنسی لوکال یا محدود در چند دندان هم انجام شود، هدف از اعمال ارتودنسی در کودکان این است که، فضا را برای رویش دندان‌های دائمی آماده کنیم تا دندان ها بتوانند در بهترین شرایط خود و بهترین موقعیت رویش پیدا کنند. همچنین هدف دیگر این است که اگر مشکلاتی در رشد فک های بچه ها موجود است، در ابعاد عمودی یا عرضی، در سنین کودکی با درمان های نسبتا ساده، مشکلات را بر طرف کنیم تا از جراحی های سنگین آینده پیشگیری کنیم.

از کجا متوجه شویم که کودک به درمان ارتودنسی نیاز دارد؟

بهترین راه تشخیص نیاز به ارتودنسی در کودک، این می باشد که در سنین ۷ الی ۸ سال، یک بار کودک را نزد متخصص ارتودنسی ببریم تا ویزیت اولیه انجام گیرد، خوشبختانه فقط در تعداد کمی از کودکان، پس از ویزیت، مشخص می‌شود که نیاز به درمان دارند که عمدتا در مراحل اولیه مشکلات برطرف می‌گردد. اما اگر یک راه ساده  برای تشخیص مشکلات دندانی بخواهیم، باید هنگامی که فرزندمان دندان های خود را بر روی یکدیگر قرار میدهد، همزمان آب دهان خود را قورت دهد، در این حالت لب  کودک را کنار بزنیم، اگر دیدیم که دندان های فک پایین حدود ۱ تا ۲ میلی متر پشت دندان های فک بالا قرار دارند و در بعد عمودی هم حدود ۲ میلی متر از دندان های پایین توسط دندان های بالا پوشیده باشد، رابطه دندانها طبیعی است. اما اگر فاصله عمودی زیاد بین دندان های بالا و پایین یا فاصله قدامی-خلفی وجود دارد، نشان از وجود مشکل می‌باشد که نیاز به اصلاح دارد. به طور کلی فک بالا چه از نمای روبرو و چه از نمای عرضی و طرفی باید یک مقداری بیرون و روی دندان های فک پایین باشند و اگر نوک به نوک با دندان های پایین باشند یا اگر دندان های بالا به سمت داخل دندان های پایین قرار گرفته باشند، این می‌تواند نشان دهنده وجود مشکل باشد.

فواید و مزایای ارتودنسی دندان کدامند؟

ارتودنسی کمک می‌کند تا دندان ها در موقعیت مناسب بر روی فک قرار گیرند، و  به رفع نامنظمی دندان ها کمک می‌کند. در واقع این تفسیر لغت ارتودنسی می باشد اما ارتودنسی محدود به جابجا کردن دندان ها نیست، بلکه یک حیطه مهم در آن، ارتوپدی فک می باشد و کمک می کند تا دندان های دو قوس با رابطه درست روی هم قرار گیرند، همچنین فک بالا و پایین هم نسبت به یکدیگر رابطه درستی داشته باشند و در واقع آنچه که ما از ارتوپدی فک یاد می‌کنیم توسط درمان‌های ارتودنسی انجام می‌گیرد و درمان ارتودنسی کمک می‌کند که فرد صورت و دندان متوازن داشته باشد.

بهترین سن شروع ارتودنسی کودکان چه سنی است؟

بهترین سن شروع ارتودنسی در کودکان ۷ الی ۸ سال می باشد، تعداد محدودی از کودکانی که مشکلات فکی دارند معمولا بین ۸ الی ۱۱ سال و نهایتا تا ۱۲ سال، تحت درمان های ارتوپدی فک قرار می‌گیرند و این بستگی به نوع و  شدت مشکل و میزان رشد کودک دارد، گاهی مشکل وسیع تر می‌باشد و تشخیص می دهیم تا درمان هرچه سریع تر از همان سن ۸ سالگی آغاز گردد اما در مشکلات خفیف تا ۹-۱۰ سال درمان را به تعویق می‌اندازیم. اما اگر منظور از ارتودنسی، ارتودنسی ثابت باشد، معمولا در زمانی که همه ی دندان های شیری با دندان های دائمی جایگزین شده باشند، انجام می‌گیرد و حدودا از سن ۱۰.۵ سال تا ۱۲.۵ سال در کودکان مختلف متفاوت می باشد.

چه مشکلاتی با استفاده از ارتودنسی کودکان حل می شود؟

یکی از مشکلات اصلی که با ارتودنسی کودکان رفع می‌گردد مشکل روابط بین فکی می باشد، وقتی که فک بالا و پایین نسبت به یکدیگر روابط صحیحی ندارند (فاصله زیاد بین دندانی- عقب و یا جلو بودن فک ها نسبت به یکدیگر – فاصله عمودی زیاد بین فکین و ...) از مشکلات عمده ای است که با ارتودنسی رفع می‌گردد. همچنین در مواردی که کمبود  شدید فضا داریم و نیاز است که برای دندان های باقی مانده فضا ایجاد کنیم با استفاده از ارتودنسی، با یا بدون کشیدن دندان، فضا برای رویش ایجاد می کنیم. یک قسمت دیگر در درمان ارتودنسی فضا نگه دار هایی است که برای کودکانی  استفاده میشود که در جای دندان های شیری که زود هنگام کشیده اند فضا نگه دار قرار میدهیم تا فضا برای دندان خالی بماند تا زمانی که دندان دائمی در محل مناسب خود، رویش پیدا کند. کاربرد دیگر در کودکانی است که عاداتی نظیر مکیدن انگشت دارند که ابتدا در روش های مختلف تمریناتی جهت ترک عادت داده میشود و در صورتی که پاسخ نگرفتیم عوارض ناشی از مکیدن بر روی فک را به کمک ارتودنسی رفع میکنیم.

مدت زمان اتمام ارتودنسی را بیان کنید و هزینه آن در کودکان چقدر است؟

مدت زمان درمان ارتودنسی چه در کودکان و چه در بالغین، کاملا متفاوت می باشد و بسته به نوع درمان، زمان های مختلفی را در نظر می‌گیرند، مشکلات رشدی نیز در فک کودک وجود دارد تا پایان سن رشد دوره درمان فعال داریم و گاها تا ۱۲-۱۳ سالگی ادامه دارد و هزینه درمان بر حسب میزان طول درمان و مقدار مشکل متفاوت خواهد بود.

و به عنوان سخن پایانی:

به عنوان یک متخصص ارتودنسی به والدین توصیه میکنم که، شاید یک ویزیت ساده در سنین ۷ سالگی هزینه چندانی برای ما نداشته باشد، اما اگر این مشکلات در صورت وجود، به موقع تشخیص داده شود، و با پلاک های ارتودنسی قابل درمان باشد کمک بزرگی به فرزند خود کرده ایم تا با مراجعه به موقع و استفاده از پلاک و همکاری والدین و بیمار، صورت قشنگ تری برای کودک ایجاد کنیم و اگر این درمان انجام نشود و از سن رشد بگذرد، به میزان کمتری بهبودی می‌یابد و یا باید وضعیت نامناسب صورت پذیرفته  شود، یا تا سن ۱۸ سالگی صبر کنیم تا جراحی فک  در اتاق عمل و با هزینه بالاتر در کنار درمان ارتودنسی صورت گیرد.

خبرنگار مفدا بم: معصومه سدری زاده