بیشتر ایرانیان با تاریخچه دامپزشکی در ایران ناآشنا هستند. سرویس آموزشی، پژوهشی مفدا مازندران روز دامپزشک را بهانه‌ی خوبی قرار داد تا کمی با این رشته و سوابق آن آشنا شویم.
تاریخچه دامپزشکی
علم دامپزشکی با عبور انسان نخستین از حالت شکارچی به کشاورز متولد شد. همزمان با رواج اهلی کردن حیوانات , دامپزشکی اهمیت بیشتری یافت. دامپزشکان نیز همانند پزشکان از زمان‌های بسیار طولانی مورد احترام مردم قرار داشتند. در لوح حمورابی (۲۲۰۰ سال قبل از میلاد) ارزش کار فردی که به معالجه گاو و سایر حیوانات می‌پرداخته تعیین شده است. در سفرنامه فیثاغورث، در مورد زرتشت (پیامبر ایرانیان که زمان ظهور آن حدود ۶۰۰ سال قبل از میلاد مسیح است) و آئین او نکته جالبی وجود دارد و آن نکته این است که زرتشت از فن دامپزشکی و درمان حیوانات اطلاع داشته است و در کتاب اوستا می‌توان نکات متعددی درباره پرورش حیوانات و روش درمان بیماری‌های دام مشاهده کرد. در این کتاب برای اولین بار به طبقه بندی حیوانات برمی‌خوریم. دامپزشکی نوین در ایران به سال ۱۲۹۰ هجری شمسی برمی‌گردد که دولت ایران تصمیم گرفت تشکیلات ژاندارمری نوینی را پایه گذاری نماید و از دولت سوئد عده‌ای کارشناس نظامی برای تاسیس ژاندارمری استخدام نمود. به همراه افسران سوئدی دو نفر دکتر دامپزشک نیز بودند. این دو نفر افسر دامپزشک به اقدام به تاسیس مدرسه دامپزشکی برای تربیت کادر مورد احتیاج ارتش نمودند.
در سال ۱۳۱۱ بنای دانشکده دامپزشکی ابتدا به صورت مدرسه و بعدا دانشکده گذارده شد. در ابتدای امر این دانشکده زیر نظر وزارت کشاورزی بود ولی بعد با اعزام تعداد قابل ملاحظه ای دانشجو به کشور فرانسه و مراجعت ایشان از وزارت کشاورزی منتزع گردید و ضمیمه دانشگاه تهران شد . در سال ۱۳۰۴ پس از همه گیری طاعون گاوی و ایجاد خسارات زیاد، در وزارت کشاورزی اداره‌ای به نام سازمان دفع آفات حیوانی (که بعدا به صورت سازمان دامپزشکی درآمد) تاسیس گردید. این شعبه تحت نظارت موسسه پاستور ( وابسته به وزارت فوائدعامه) با ۲۲ نفر پرسنل شامل ۱۴ نفرکادر فنی و ۸ نفر کادر خدماتی تشکیل و مسئولیت آن به عهده مرحوم دکتر عبدالله حامدی گذاشته شد.
وظایف و بازار شغلی یک دامپزشک
_ دامپزشک حیوان را چکاب می‌کند و بیماریش را تشخیص می‌دهد و بیماری‌های حیوانات را مانند بیماری‌های عفونی، حرکتی و تغذیه‌ای و... را درمان می‌کند.
_ دردی که حیوان از دچار شدن به بیماری دارد معالجه می‌کند.
_ شکستگی‌ها را درمان کرده و در صورت نیاز با استفاده ازتکنیک‌های جراحی حیوان را جراحی می‌کند.
_ به صاحب حیوان درمورد تغذیه ونگهداری مشاوره می‌دهد.
_ به صاحب حیوان روش‌های پیشگیری از بیماری‌های مشترک با انسان را مانند هاری، بروسلوز، مشمشه و... را می‌آموزد.
_ برای تشخیص بیماری‌ها نمونه گرفته و به آزمایشگاه دامپزشکی ارسال و نتایج را تحلیل می‌کند.
_ آزمایش‌های مانند نوار قلب (ECG) ، ادار و مدفوع، سونو گرافی و... را انجام می‌دهد.
_ کمک به بهبود زندگی انسان و دام می‌کند.
_ انجام معاینات منظم برای بررسی سلامت حیوانات، آزمایش و واکسیناسیون آنها برای مقابله با بیماری ها را انجام می‌دهد.
_ برای حیوانات بیمار دارو تجویز می‌کند.
_ پیشگیری از بروز و شیوع بیماری های قابل انتقال بین انسان و حیوان می‌کند.
_ توانایی کار در ساعات طولانی و نامنظم، زیرا گاهی ممکن است برای معالجه بیماری یک گاوداری یا مرغداری یا هر مرکز دیگر نگهداری حیوانات ناچار باشد ساعات طولانی بدون وقفه کار کند.
شما گاهی مسئول بررسی بهداشت و رعایت استانداردها در باغ وحش ها، مغازه های فروش حیوانات خانگی، اصطبل ها، بازارهای فروش حیوانات و... خواهید بود. دامپزشک در بخش های مختلف می تواند کار کند. برخی از آنها که در حوزه سلامت عمومی فعالیت دارند، مسئول پیشگیری و کنترل بیماری های دام هستند. برخی دیگر که در صنعت هستند، مسئول آزمایش و نظارت بر تولید دارو، محصولات شیمیایی و بیولوژیکی مربوط به حیوانات هستند.
همچنین یک دامپزشک می‌تواند با موافقت مراجع دولتی نسبت به تاسیس مطب، داروخانه دامپزشکی، آزمایشگاه دامپزشکی و یا مرکز واکسیناسیون دام و طیور اقدام نمایند.
مشکلات شغل دامپزشکی:
یک دامپزشک با مشکلات و خطرات زیادی از جمله کار در محیط های روستایی و عشایری بویژه در مناطق صعب العبور، فعالیت در کشتارگاه‌های دام و طیور، ضرب خوردگی از حیوانات در هنگام واکسیناسیون و... روبرو است که متاسفانه از سوی مسئولین توجه ویژه‌ای صورت نمی‌گیرد.
علیرغم بسیار مهم و با ارزش بودن این شغل، در ایران به اندازه پزشکی و دندانپزشکی به آن اهمیت داده نمی‌شود. درآمد دامپزشکان در مقایسه با درآمد این دو گروه، کمتر می‌باشد.
در سال‌های اخیر با افزایش شمار فارغالتحصیلان دامپزشکی در بخش دولتی وضعیت بازار کار در این حوزه کاملاً اشباع شده است و فارغالتحصیلان برای اشتغال در این بخش با مشکلات زیادی روبرو هستند؛ اما کار در بخش خصوصی خیلی گسترده است و جای کار بیشتری وجود دارد و کشور نیز باید به سمت تعریف مشاغل جدید در این بخش حرکت کند. البته به این نکته هم باید اشاره کرد که هر چقدر از پایتخت دورتر میشویم کمتر بخش خصوصی سرمایهگذاری کرده است و این میزان در شهرهای مختلف تفاوت دارد. در بعضی از شهرها ما دامپزشک بیکار نداریم و برعکس در شهر دیگری به شدت با نیروی دامپزشک بیکار مواجهیم.
در سال‌های اخیر همچون سایر رشته‌ها و مشاغل نسبت ورود دختران به این حرفه بسیار افزایش پیدا کرده است، اما در دامپزشکی با توجه به گوناگونی فعالیت، زمینه کار زنان متفاوت است.
بخش دام‌های کوچک قسمتی از کارهای دامپزشکان را تشکیل می‌دهد. بسیاری از زنان دامپزشک فعال این حرفه در قسمت علوم آزمایشگاهی و دارویی مشغول به کار هستند.
گردآوری کننده: فاطمه عزیزآبادی
گرافیست: شایان ثابتی
ارسال نظر