به گزارش مفدا، ایده اولیه رتبه‌بندی دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی جهان توسط دانشگاه«شانگهای جیاتانگ» در سال ۱۹۹۸ پایه‌گذاری گردید. طرح این ایده در پاسخ به دغدغه رئیس جمهور وقت چین بود که تأکید داشت تعدادی از دانشگاه‌های چین بایستی در سطح بین‌المللی فعال باشند و در شمار دانشگاه‌های برتر جهان محسوب شوند؛ بنابراین در راستای دستیابی به هدف فوق، سیاست‌گذاران چینی تصمیم گرفتند ابتدا مدلی برای رتبه بندی دانشگاه‌های جهان طراحی نمایند و سپس با بهره‌گیری از نتایج آن؛ نخست جایگاه دانشگاه‌های چین در مقایسه با سایر دانشگاه‌های جهان مشخص شود، دوم نقاط قوت و ضعف دانشگاه‌های چین براساس نتایج حاصل شناسایی شود و در نهایت برای بهبود وضعیت و ارتقاء جایگاه دانشگاه‌های چین در رتبه‌بندی جهانی اقدام‌های لازم تدوین گردد.
از این رو طی پروژه‌ای، دانشگاه شانگهای جیاتانگ مأموریت یافت تا دانشگاه‌های جهان را رتبه بندی کند و جایگاه دانشگاه‌های چینی را در سطح جهانی مشخص نماید. در واقع هدف این رتبه بندی اندازه‌گیری فاصله و شکاف دانشگاه‌های چین و دانشگاه‌های برتر دنیا و همچنین برنامه‌ریزی در جهت کاهش فاصله و بهبود کیفیت دانشگاه‌های چینی و ارتقاء جایگاه آنها در سطح بین‌المللی بود.
نتایج رتبه بندی دانشگاه‌های جهان توسط نظام رتبه بندی دانشگاه شانگهای که به رتبه بندی علمی دانشگاه‌های جهان شهرت یافت، برای اولین بار در سال ۲۰۰۳، در سطح بین‌المللی منتشر شد و از آن سال به بعد به طور سالانه به روز می‌شود.
رتبه‌بندی موضوعی «شانگهای» مؤسسه‌ها را در ۵۲ حوزۀ موضوعی (شش موضوع در علوم طبیعی، چهار موضوع در علوم زیستی، ۲۲ موضوع در مهندسی، شش موضوع در علوم پزشکی، و ۱۴ موضوع در علوم اجتماعی) بر پایۀ پنج سنجۀ گوناگون ارزیابی می‌کند.
نظام رتبه بندی علمی دانشگاه‌های جهان بر مبنای این فرض که نمی‌توان همه دانشگاه‌های جهان را با هم مقایسه کرد، تمرکز و جامعه هدف خود را بر دانشگاه‌های تحقیقاتی برتر دنیا قرار داده است. به طور کلی دانشگاه‌های که دارای جایزه نوبل، پژوهشگران دارای استناد بالا یا مقاله‌های منتشر شده در مجله هایnature و science هستند در این رتبه بندی مورد بررسی قرار می‌گیرند. علاوه بر این دانشگاه‌هایی که دارای تعداد زیادی مقاله‌های نمایه شده در نمایه گسترده استنادی علوم و نمایه استنادی علوم اجتماعی هستند نیز توسط این نظام رتبه بندی، مورد ارزیابی قرار می‌گیرند؛ بنابراین از بین دانشگاه فعال جهان حدود ۱۰۰۰ دانشگاه در این رتبه بندی بررسی می‌شوند و در نهایت در جدول رتبه بندی لیست ۵۰۰ دانشگاه برتر دنیا منتشر می‌شود.
مولفه‌ها
نظام رتبه بندی دانشگاه شانگهای به منظور انجام ارزیابی دقیق تر از عملکرد دانشگاه و ارائه رتبه بندی جامع از جایگاه دانشگاه در سطح جهانی، معیارهای زیر را مد نظر قرار می دهد:
۱- تعداد دانش آموختگان دانشگاه که موفق به دریافت جایزه نوبل یا نشان های مهم علمی شده اند(۱۰ درصد)
۲- اعضای هیات علمی دانشگاه که موفق به کسب جایزه نوبل شده اند(۲۰ درصد)
۳- محققان با میزان ارجاع زیاد در ۲۱ گروه موضوعی بر اساس بانک ISI (۲۰ درصد)
۴- تعداد مقالات منتشر شده در «مجلات نیچر» و «ساینس»(۲۰ درصد)
۵- تعداد مقالات منتشر شده در بانک اطلاعاتی SCI(۲۰ درصد)
۶- عملکرد آموزشی دانشگاه با توجه به تعداد دانشجویان و اعضای هیات علمی دانشگاه(۱۰ درصد)
به عبارت دیگر در این نظام، دانشگاه‌ها براساس میزان موفقیت در هر یک از معیارهای شش‌گانه رتبه‌بندی می‌شوند و با توجه به اینکه معیارهای چهارگانه فوق کلی هستند،از این رو نظام رتبه بندی شانگهای برای هر یک از معیارهای فوق چند شاخص ارائه کرده است.
رتبه‌بندی سال ۲۰۱۷
در رتبه بندی سال ۲۰۱۷ این نظام رتبه بندی، روی‌هم‌رفته نام بیش از ۱۴۰۰ دانشگاه از ۸۰ کشور با ۱۴هزار و ۴۰۰ تکرار در موضوع‌های گوناگون در این فهرست آمده‌است که در این میان نام دانشگاه‌های آمریکا با ۳ هزار ۸۵۷ بار تکرار در جایگاه نخست آمده و دانشگاه «هاروارد» این کشور با برتری در ۱۵ موضوع، بهترین عملکرد را داشته است.
دانشگاه‌های ایران در رتبه‌بندی شانگهای
بر پایه این گزارش، این نظام رتبه بندی جهانی در سال ۲۰۱۷ نام ۱۲ دانشگاه ایرانی را در فهرست دانشگاه های برتر منتشر کرده است، که دانشگاه آزاد ۲۰ بار، دانشگاه تهران ۱۶ بار، دانشگاه‌های صنعتی امیرکبیر و صنعتی شریف هر یک ۱۱ بار، دانشگاه علم و صنعت ۱۰ بار، دانشگاه تربیت مدرس ۹ بار، دانشگاه صنعتی اصفهان هشت بار، دانشگاه‌های فردوسی مشهد، تبریز، و علوم پزشکی تهران هر یک چهار بار، دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل دو بار و دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی یک بار در فهرست مؤسسه‌های برتر در ۵۲ موضوع آمده‌اند.
گفتنی است، مؤسسه‌هایی در این نظام ارزیابی شده‌اند که شمار انتشارات آنها از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ در پایگاه «اینسایت» که تحلیلگر داده‌های نمایه‌نامه «وب آو ساینس» است، از ۲۵ تا ۲۰۰ مقاله بسته به موضوع‌های گوناگون باشد.
ارسال نظر