به گزارش مفدا کرمان، به مناسبت روز روانشناس و مشاور به گفتگو با رئیس اداره مشاوره و سلامت روان دانشگاه علوم پزشکی کرمان پرداختیم.  

چرا در تقویم نهم اردیبهشت ماه روز روانشناس و مشاور نامگذاری شده است؟  
نهم اردیبهشت روز جهانی روانشناس است و در سراسر جهان مراسمات مختلفی در راستای معرفی هر چه بهتر این شاخه از علم برگزار می شود.

روانشناسی با دانش‌های فلسفه، جامعه شناسی، عصب شناسی و به طور کلی دانش‌هایی که مربوط به علوم انسانی هستند هم مرز است.

تاریخ روانشناسی به عنوان دانش مطالعه رفتار و ذهن انسان به یونان باستان باز می‌گردد.

روز روانشناس و مشاور باعث شد تا با این کار به اهمیت و نقش موثر روانشناسی در زندگی افراد بیش از پیش تاکید شود از این رو در ایران نیز، ۹ اردیبهشت(۲۸آوریل)، به عنوان روز روانشناس و مشاور درنظر گرفته شده است که یک روز جهانی می باشد.

نقش مشاور در بهبود زندگی فردی و اجتماعی افراد چگونه است؟  

افراد برای موفق بودن و خوب ظاهر شدن در زمینه‌های مختلف نیاز دارند تا به خودشناسی کامل برسند و سعی کنند تا نقاط ضعف و قوت خودشان را شناسایی کنند و در جهت بهتر شدن و رشد شخصی‌شان تلاش کنند. گاهی افراد نمی‌توانند در محیط‌های مختلف مانند خانواده، مدرسه، دانشگاه، جمع دوستان، محیط کاری، روابط دوستی و عاشقانه خود خوب ظاهر شوند و بعد از مدتی دچار مشکل می‌شوند.

علت این مشکل را می‌توان در زمینه‌های مختلفی مانند عدم اعتماد به‌ نفس، مشکل در ابراز وجود، ناتوانی در بیان احساسات، استرس، اضطراب، افسردگی، نداشتن مدیریت مالی، وسواس فکری – عملی، ناتوانی در نه گفتن، مهارت ارتباطی ضعیف، عدم بلوغ فکری – عاطفی، نداشتن استقلال مالی، پایین بودن عزت نفس، عدم ثبات و ناتوانی در تصمیم‌گیری و… ریشه‌یابی کرد. تا زمانی که این مسائل ریشه‌یابی نشود و برطرف نشوند مشکل حل نخواهد شد

روش و راه حل بهتر این است که از کسانی کمک بگیرید که از تخصص و مهارت لازم و کافی برای کمک کردن به شما برخوردار باشند. امروزه با توسعه‌ی علم روانشناسی و مشاوره، متخصصانی وجود دارند که می‌توانند به شما در زمینه‌های مختلف مانند خانواده، تحصیلی، شغلی، رشد فردی و… کمک کنند. وقتی شخص در مسائل و روابط شخصی دچار مشکل می‌شود و نزد مشاور می‌رود در مرحله‌ی اول سعی می‌شود تا مشکل ریشه‌یابی شود و شخص به شناخت و خودآگاهی برسد که در چه زمینه‌هایی نیاز به تغییر دارد. آگاهی پیدا کردن و بینش مراجع نسبت به مشکلش و دید واقع‌بینانه داشتن نسبت به شرایط یکی از مهم‌ترین مراحل درمان است.

مواردی مانند انتخاب رشته، انتخاب شغل، انتخاب همسر، استرس، اضطراب، بدبینی، منفی نگری، ناامیدی و صدها مورد دیگر که همه آنها، شخص را به تنهایی درگیر خود می کند. در این مواقع مشاوره فردی با مشاور روانشناس بهترین راهکار است. در برخی موارد مانند تصمیم گیری ها و مشاوره شاید یک یا دو جلسه کافی باشد اما مشکلات روحی و روانی باید طی یک دوره تحت نظر گرفته و درمان شوند. برای مثال مشکلاتی مانند استرس با یک یا دو جلسه مراجعه قابل رفع نیست و باید مراجعات بیشتری انجام شود.

چرا نگاه سنتی مناسبی به دریافت خدمات مشاوره ای و روانشناختی وجود ندارد؟   

هنوز بسیاری افراد وقتی بحث مراجعه به روانشناس و مشاوره به میان می‌آید واکنش خوبی را نشان نمی دهند، حتی اگر مراجعه هم داشته باشند معمولا دوست ندارند این مساله را مطرح کنند.
گرچه مدتی است که به سلامت روان بها داده شده و دیگر چون سابق افراد نسبت به آن موضع نمی‌گیرند، اما هنوز به‌طور کلی فقر سواد سلامت روان در جامعه برطرف نشده است. بر همین اساس حتی به شوخی هم شاهد انگ زدن به افرادی هستیم که به روانشناس و روانپزشک مراجعه می‌کنند.

هنوز این ذهنیت وجود دارد که افراد دیوانه به روانشناس و روانپزشک مراجعه می‌کنند، در حالی که بزرگ‌ترین برداشت ناصحیح همین است. در واقع همین چیزها باعث شده که افراد دچار ترس شوند و به روانشناس و روانپزشک مراجعه نکنند. بیشتر مردم از اینکه فردی به روانشناس مراجعه کند متاسف می‌شوند و پیش خود می‌گویند حتما مشکل روحی و روانی داشته که به روانشناس مراجعه کرده است.

یکی از مشکلات و معضلاتی که در بحث سلامت روان جامعه مطرح می‌شود، مساله انگ و برچسب بیماری‌های روانی روی افراد است. شاید در مورد بیماری‌های جسمانی به این شدت مساله انگ زدن وجود نداشته باشد، آن هم برای اینکه مردم آن را به عنوان مشکل جسمانی می‌دانند، اما وقتی مسئله به روان و ویژگی‌های شخصیت افراد برمی‌گردد می‌تواند بار منفی داشته باشد. به‌طور کلی اگر بخواهم بگویم انگ چیست؛ در واقع یک نوع ویژگی منفی و نامطلوب است که می‌تواند در فردی وجود داشته باشد، به نحوی که او را از دیگران متفاوت و متمایز می‌کند.

البته این انگ می‌تواند بار منفی شدیدتری هم داشته باشد که گاهی خطرناک است، یعنی به فرد کلماتی مانند جانی و دیوانه اطلاق شود. از سوی دیگر، بحث انگ را در زمینه‌های مختلف داریم. گاهی برخی معایب ظاهری، معلولیت ها، نواقص و مشکلات شخصیتی و اختلالات روانی برچسب می‌خورند. اگر توجه کنید حتی مسائل قومی و نژادی هم با انگ زدن مواجه هستند. از این رو این مسئله ریشه بسیار قدیمی دارد و ناشی از این است که ما اطلاعات و آگاهی بسیار کمی نسبت به مسائل اعصاب و روان و خصوصیات شخصیتی افراد داریم.

هم چنین در گذشته‌های دور برخی بیماری‌های روانی شناخته شده نبودند و زمانی که فرد در حالت شدید مشکل روانی قرار می‌گرفت دیگران فکر می‌کردند که او دیوانه و مجنون است و نمی‌تواند در جامعه با دیگران زندگی کند. این چنین بود که به مراکز مخصوص مانند دارالمجانین منتقل می‌شد، اما امروزه دید و آگاهی مردم تغییر کرده و علم پزشکی هم به پیشرفت رسیده است. از سوی دیگر، همه افراد نسبت به مشکلاتی که برایشان ایجاد می‌شود احساس متفاوتی دارند.

ما هم نسبت به سابق در این زمینه پیشرفت داشته ایم، ولی هنوز به آن حدی که لازم است دست نیافته‌ایم. همه ما در ایامی نیاز داریم که با فرد متخصص حرف بزنیم. برای مثال به لحاظ جسمانی به پزشک معالج مراجعه می‌کنیم و در صورت نیاز با کمک دارو، ام‌آرای، آزمایش و... بهبود می‌یابیم، اما وقتی جنبه روانی و ذهنیتی مطرح است بهتر است به مشاوره، روانشناس و روانپزشک مراجعه کنیم تا به کمک راهنمایی آنها به آرامش برسیم.

استقرار اداره های مشاوره با چه اهدافی صورت گرفته است؟

بی شک هدف اصلی ادارات مشاوره و سلامت روان دانشگاه های علوم پزشکی پیشگیری و ارتقاء سلامت روان دانشجویان است. جوانان و دانشجویان در هر جامعه ای موتور خلاقیت و تفکر به شمار می آیند که در صورت سلامت روان نقش های موثری ایفا می کنند. با توجه به شعار سازمان جهانی بهداشت «سلامت روان برای همه، سرمایه گذاری بیشتر، دسترسی بیشتر برای همه، همه جا» مستندات علمی نشان می دهد که هر گونه سرمایه گذاری در حوزه سلامت روان اعم از جذب نیروی انسانی متخصص، تخصیص اعتبار و در اختیار گذاشتن امکانات باعث می شود تا شاهد نتایج درخشانی در ارتقاء سلامت دانشجویان باشیم.

 این اداره ها چه خدماتی ارائه می کنند؟
انجام تست های غربالگری سلامت روان دانشجویان جدید الورود
مشاوره حضوری آنلاین و تلفنی
حضور روانشناس در محیط های خوابگاهی
ارائه خدمات روانشناختی به دانشجویان
مشاوره تحصیلی؛ فردی؛ خانواده؛ شغلی 
برگزاری جلسات و نشست های تخصصی در زمینه های مختلف جهت ارتقاء سطح سلامت روان دانشجویان و پیش‌برد اهداف در سطح کلان در حوزه ریاست دانشگاه و استفاده از نظرات ارزشمند نهاد رهبری
هم چنین برگزاری نشست های تخصصی و علمی برای دانشجویان و اساتید دانشگاه و اعضا هیئت علمی و کارکنان و... 

 خدمات مشاوره ای در ایام همه گیری کرونا چگونه ارائه می شود؟
اداره مشاوره معاونت فرهنگی و دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی کرمان در راستای ارتقای سلامت روان دانشجویان از سال گذشته با آغاز همه گیری کرونا رویکرد و برنامه های جدیدی برای دانشجویان در نظر گرفت، با توجه‌ به‌ عدم‌ حضور دانشجویان و لزوم مداخلات بیشتر و نزدیکی و تعامل با دانشجویان و روانشناسان اقدام به راه اندازی سیستم مشاوره آنلاین در دانشگاه علوم‌ پزشکی کرمان گردید، هم چنین جهت‌ سهولت و دسترسی بهتر دانشجویان به خدمات روانشناختی سیستم نوبت دهی آنلاین و بستر نوبت گیری سریع دانشجویان از اداره مشاوره فراهم گردید.

گفتنی است که با ابلاغ وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی در خصوص اجرای طرح غربالگری تلفنی دانشجویان سراسر کشور اداره مشاوره دانشجویی اقدام به برنامه ریزی در این خصوص را داشت و از دی ماه ۱۳۹۹ مداخله تلفنی و مشاوره روانشناختی در راستای هماهنگی های بیشتر و اقدامات اجرایی از طرف وزارت بهداشت انجام گرفت، در این راستا ضمن هماهنگی با روانشناسان در بازه زمانی خاص با کلیه دانشجویان ارتباط تلفنی صورت گرفت و مسائل خاص روانشناسی دانشجویان مورد بررسی روانشناسان قرار گرفت.

هم چنین همانند سال های گذشته غربالگری سلامت روان دانشجویان جدیدالورود آبان و بهمن ۱۳۹۹ با ابلاغ وزارت بهداشت به صورت آنلاین در حال برگزاری است و رصد شرایط روانی دانشجویان و ارتقاء سلامت روان آنان اهداف بلندمدت اداره مشاوره دانشجویی می باشد.  

دانشجویان چگونه می توانند با اداره مشاوره ارتباط بگیرند؟  

اداره مشاوره معاونت فرهنگی و دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی کرمان در راستای ارتقاء سلامت روان دانشجویان از سال گذشته با آغاز همه گیری کرونا رویکرد و برنامه های جدیدی برای دانشجویان در نظر گرفت. با توجه به عدم حضور دانشجویان و لزوم مداخلات بیشتر و نزدیکی و تعامل با دانشجویان و روانشناسان اقدام به راه اندازی سیستم مشاوره آنلاین در دانشگاه علوم پزشکی کرمان گردید. همچنین جهت سهولت و دسترسی بهتر دانشجویان به خدمات روانشناختی سیستم نوبت دهی آنلاین و بستر نوبت گیری سریع دانشجویان از اداره مشاوره فراهم گردید. دانشجویان عزیز از طریق این سامانه اقدام به دریافت نوبت کرده و در اسرع وقت روانشناسان اداره مشاوره با آنان تماس می گیرند.
با ابلاغ وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی در خصوص اجرای طرح غربالگری تلفنی دانشجویان سراسر کشور اداره مشاوره دانشجویی اقدام به برنامه ریزی در این خصوص را داشت و از دی ماه ۱۳۹۹ مداخله تلفنی و مشاوره روانشناختی در راستای هماهنگی های بیشتر و اقدامات اجرایی از طرف وزارت بهداشت انجام گرفت در این راستا ضمن هماهنگی با روانشناسان در بازه زمانی خاص باکلیه دانشجویان ارتباط تلفنی صورت گرفت و مسائل خاص روانشناسی دانشجویان مورد بررسی خاص روانشناسان قرار گرفت همچنین همانند سال‌های گذشته غربالگری سلامت روان دانشجویان جدیدالورود آبان و بهمن ۹۹ با ابلاغ وزارت بهداشت به صورت آنلاین در حال برگزاری است و رصد شرایط روانی دانشجویان و ارتقاء سلامت روان آنان اهداف بلندمدت اداره مشاوره دانشجویی می باشد در خصوص ارتقاء وضعیت تحصیلی  و مسائل خاص دانشجویان در خصوص بهبود در روش های مطالعه و  کاهش اضطراب دوره امتحانات و همچنین ارتقاء سطح علمی دانشجویان  روانشناسان تحصیلی در اداره مشاوره با حضور و هماهنگی اداره اقدام به ارائه خدمات به دانشجویان می نماید.

به منظور بهبود تعامل با دانشجویان و ترمیم نگاه سنتی به فرآیند مشاوره چه تصمیماتی را اتخاذ کرده اید؟

خوشبختانه تعامل سازنده و گسترده ای در حوزه های مختلف دانشگاه علوم پزشکی کرمان اعم از معاونت آموزشی اساتید مشاور و بخش های مختلف معاونت فرهنگی و دانشجویی و مدیران محترم برقرار شده است که منجر به اعتماد سازی بهتر در محیط و ارتباط دو سویه بین اداره مشاوره و دانشجویان شده است.
قطعاً در سال ۱۴۰۰ این روند ادامه خواهد داشت.

نقش همتایاران سلامت روان چیست؟

همتایاران دانشجویانی هستند که به عنوان همتایار سلامت روان در قالب کار دانشجویی پس ازگذراندن دوره های آموزشی مربوطه زیرنظر مرکز مشاوره دانشجویی وبا افزایش مهارت های خود مراقبتی و مشارکت جویی و  بر اساس توانمندی و علایق در حیطه های مختلف سلامت روان به ارائه خدمات یاورانه به سایر دانشجویان دانشگاه پرداخته و در ارتقای سطح کیفیت زندگی خود و افراد جامعه تاثیر گذار باشند.

خدمات یاورانه خدمات غیرپزشکی بهداشت روانی است که در چهار حوزه روانشناسی بالینی، مشاوره، خانواده درمانی و مددکاری اجتماعی تبیین می‌شود.

خدمات همتایاران دانشجو براساس آیین‌نامه به صورت خدمات نیمه‌حرفه‌ای تعریف شده است، این خدمات سطح ابتدایی و اول پیشگیری مشاوره را در بر می‌گیرد.

گفتنی است که اداره مشاوره معاونت فرهنگی  دانشجویی در راستای اهداف سلامت روان دانشجویان در سال آتی به دنبال راه اندازی کانون‌ همتایاران سلامت روان با مشارکت دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کرمان کرده است و هدف از برقراری کانون همتایاران سلامت روان فعالیت دانشجویان در این حوزه به صورت تخصصی و با محوریت شناسایی سریع تر افراد پرخطر در محیط های دانشجویی انجام شده است.

 مهم ترین چالش های روانشناختی مشاوره ای دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کرمان چه مواردی هستند؟
عمده مسائل برخی دانشجویان به دانشگاه که  باعث بروز مشکلات روانی متعددی می شود دوری از خانواده، ناآشنا بودن با نظام آموزش دانشگاهی، در مواردی علاقه نداشتن به رشته تحصیلی، ناسازگاری با افراد درمحیط زندگی، مسائلی که نیازمند توجه جدی برای رفع آن است  افت عملکرد و بی میلی به تحصیل را به دنبال خواهد داشت. از این جهت تامین سلامت روان آنان، در راستای یادگیری و افزایش آگاهی علمی اهمیت زیادی دارد. احداث مراکز مشاوره در دانشگاه ها تاکیدی بر موضوع سلامت روان است.

دانشجویان از جایگاه ویژه ای در جامعه برخوردار هستند. ورود به دانشگاه مقطعی بسیار حساس در زندگی نیروهای کارآمد فعال و جوان در هر کشوری است و غالبا با تغییرات زیادی در روابط اجتماعی و انسانی آنان همراه می باشد. قرار گرفتن در چنین وضعیتی اغلب با فشار و نگرانی همراه است.
با توجه به توضیحات مشاوران دانشگاه ها و این سخن امام علی (ع) که می فرماید: هر کس خود را از مشاوه بی نیاز بداند هلاک خواهد شد. به این نتیجه می رسیم که همه در زندگی نیاز به مشاوره داریم.

برخی از افراد با این باور اشتباه که مرکز مشاوره دانشجویی، مرکز روان درمانی و روانپزشکی است برای مراجعه به آن مقاومت می کنند. اما باید بدانیم این مراکز جایی برای یافتن مسیر موفقیت، شادتر بودن و سلامت روحی است که ما شاهد استقبال روز افزون دانشجویان از راهنمایی مشاوران در مشکلات مختلف هستیم.

از خاطرات و تجربیات مداخلات روانشناختی مشاورین خود در امور دانشجویان بگویید؟

هر زمان که دانشجویان مراجعه می کنند و با چند جلسه مداخله روانشناختی مشکلات آنان که در ابتدا از دیدگاه خودشان غیر قابل تحمل بود؛ حل می گردد
منجر به انگیزه برای ادامه مسیر و بهبود و پیشرفت خدمات مشاوره ای برای دانشجویان می گردد.

و سخن پایانی

در پایان روز روانشناس و مشاور را به همکاران بزرگوار شاغل در دانشگاه های سراسر کشور تبریک گفته و موفقیت روزافزون آنان را از خداوند متعال خواستاریم.  

انتهای پیام / سحر شجاعی