به گزارش مفدا مازندران؛ دکتر "سید محمدباقر هاشمی" متخصص ژنتیک پزشکی از دانشگاه شفلید انگلستان، عضو هیات علمی گروه بیوشیمی و ژنتیک و استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی مازندران به مناسبت روز "ذخایر ژنتیکی و زیستی" در یادداشتی به بررسی "ضرورت حفظ منابع و ذخایر ژنتیکی "پرداخته است. در ادامه این یادداشت را می‌خوانید:

روز ۱۵ فروردین به عنوان روز "ذخایر ژنتیکی و زیستی" نامگذاری شده است این مطلب اهمیت و جایگاه ذخایر زیستی و ژنتیکی را نشان می‌دهد. میلیون‌ها گونه جانوری و گیاهی و نیز میکروارگانیسم بر روی این کره خاکی زندگی می‌کنند اما در طی تحول و تکامل از ابتدای آفرینش تاکنون حیات شاهد تغییرات زیادی بوده است و حاصل آن انقراض هزاران گونه و بوجود آمدن گونه‌های جدید بر روی زمین می‌باشد. در هر شرایط اقلیمی البته موجودات زنده مربوط به آن سرزمین با وضعیت آب و هوایی سازگار گشته و این اطلاعات را از طریق محتویات ژنتیکی خود به نسل‌های بعد منتقل می‌کنند.

امروزه با رشد زیاد جمعیت بشر، زندگی و حیات بسیاری از این گونه‌ها در معرض خطر قرار گرفته است لذا هم از دیدگاه حفظ حیات و طبیعت و هم از دیدگاه اقتصادی، حفظ منابع و ذخایر ژنتیکی به عنوان یک ضرورت و نیاز می‌باشد. در همین راستا در اغلب کشورها و از جمله در کشور عزیزمان ایران، سازمانی به این منظور ایجاد شده است سازمان "مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران" با هدف گردآوری و ثبت و نگهداری و تکثیر انواع میکروارگانیسم‌ها و سلولهای قابل کشت و تجدید پذیر در اسفندماه ۱۳۸۶ توسط جهاد دانشگاهی تأسیس گردید. مأموریت این سازمان، گردآوری، شناسایی، تعیین هویت، کنترل کیفی، طبقه‌بندی، ثبت، نگهداری، تکثیر، توزیع و بهره‌برداری از انواع میکروارگانیسم‌ها اعم از باکتری، قارچ، ویروس، دانه‌ها و سلول‌های گیاهی و حیوانی و DNA ژنومی و فرآورده‌های نوکلئوتیدی می‌باشد.

همچنین این مرکز بر آن است تا اهداف زیر را پیگیری و محقق نماید:

• ایجاد شبکه اطلاعات علمی (شبکه ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی کشور)

• تدوین و ارایه دستورالعمل‌ها و استانداردهای لازم

• آموزش و تربیت نیروی انسانی متخصص

لذا با توجه به اهمیت منابع و ذخایر ژنتیکی و زیستی کشور به عنوان سرمایه ملی و اهمیت آن درتحقیقات و پژوهش‌ها در حوزه های مختلف بیولوژی و بیوتکنولوژی و نیاز به بهره برداری از این ثروت در زمینه‌های امنیت سلامت، امنیت غذایی و امنیت اقتصادی در تقویم کشور، روز ۱۵ فروردین به نام روز "ذخایر ژنتیکی و زیستی" نامگذاری شده است. در ایران با توجه به شرایط آب و هوایی مختلف، تنوع زیستی بسیار غنی( گیاهی، جانوری، میکرو ارگانیسم و....) جود دارد و شناسایی، ثبت، حفاظت، ذخیره سازی جهت بهره برداری علمی، پژوهشی و اقتصادی از ضرورت های استراتژیک جامعه به شمار می آید. همچنین با توجه به افزایش جمعیت و نیاز کشور جهت افزایش بهره وری، استفاده از این ذخایر و تنوع زیستی بالای کشور زمانی میسر است که روند شناسایی، دسته بندی و حفظ و نگهداری این ذخایر به درستی انجام پذیرفته باشد. لذا با برخورداری از این تنوع زیستی گسترده که برخی از آن‌ها ممکن است در هیج جای دیگری یافت نشوند ما باید تلاش کنیم تا از این ذخایر محافظت نموده و با در اختیار قرار دادن این منابع به مراکز علمی و پژوهشی، زمینه استفاده بهینه از آن‌ها را فراهم آوریم.

دکتر سید محمدباقر هاشمی

عضو هیات علمی گروه بیوشیمی و ژنتیک دانشگاه علوم پزشکی مازندران