امام زین العابدین، امام چهارم شیعیان جهان در  روز پنجشنبه، پنجم شعبان المعظم سال ۳۸ هجری قمری در شهر مدینه  دیده به جهان گشوده است.

کنیه و القاب

برای امام زین العابدین علیه السلام، این کنیه ها یاد شده است :

ابوالحسن، ابومحمد، ابوبکر، ابوالحسین، ابوعبدالله و ابوالقاسم.

در این میان، مشهورترین کنیه آن حضرت نخست ابوالحسن و سپس ابو محمد است.

و اما القاب آن گرامی چنین است :

زین العابدین، سید العابدین، سجاد، ذوالثفنات، قدوه الزاهدین، سید المتقین، امام المومنین، زین الصالحین، منار القانتین، الزکی، الامین، و سید المجتهدین.

مشهورترین القاب آن حضرت، سجاد و زین العابدین می باشد.

پدر و مادر

پدر ارجمند امام سجاد علیه السلام : امام حسین بن علی علیه السلام سید الشهداء علیه السلام می باشد. برخی زین العابدین را بزرگترین فرزند حسین بن علی علیه السلام دانسته اند ولی از بیشتر منابع تاریخی چنین استفاده می شود که علی اکبر - شهید کربلا - بزرگترین پسر خانواده بوده است و امام سجاد علیه السلام از وی سن کمتری داشته است و بر این اساس زین العابدین را علی اوسط نامیده اند. مادر بزرگوار آن حضرت، شهر بانو، دختر یزدگرد - آخرین شاه ساسانی - می باشد. وی طی فتوحات شهرهای ایران به دست مسلمانان اسیر گشت و از ایران به مدینه برده شد و در پرتو حمایت امیر المومنین علیه السلام آزاد گردید، به همسری حسین بن علی علیه السلام در آمد و افتخار یافت تا مادر امام زین العابدین علیه السلام باشد و نه امام معصوم از نسل او پدید آمد.

امام علی علیه السلام درباره او به فرزندش حسین علیه السلام سفارش فرمود:از همسرت - شهر بانو - خوب محافظت و نگاهداری کن و به او نیکی نما، چه این که در آینده ای نزدیک برای تو فرزندی خواهد آورد که بهترین اهل زمین خواهد بود.

نکته ای که بیشتر تاریخ نگاران یاد آور شده اند این که وی دختر یزدگرد بوده است و نیاکان پدری او عبارتند از: پرویز، هرمز، انوشیروان، قباد. پدرش ‌ آخرین پادشاه ساسانی است که با فتوحات اسلامی سلسله آنان منقرض ‌ گردیده است. از جمله نام ها و القابی که برای مادر امام سجاد علیه السلام یاد کرده اند به موارد ذیل می توان اشاره کرد:

شهر بانو، شهر بانویه، سلافه، غزاله، سلامه، خولد برده، جهان نویه، شهرناز، جهان شاه، حرار، خلوه، ام سلمه، فاطمه و مریم.

آن بانوی گرامی که افتخار مادری ولی خدا و زینت عبادت گران را به دست آورده بود سوگندنامه، پس از ولایت فرزندش، با فاصله ای بسیار اندک جهان را بدرود گفت و علی بن الحسین در داماد دایه ای پرورش یافت که هماره او را مادر صدا می زد.

امام سجاد (ع)  ابن الخیرتین

یکی از نام هایی که امام سجاد علیه السلام را با آن می خواندند ابن الخیرتین است و علت این نام گذاری سخنی است مستند به رسول خدا که : در میان عرب، نسل قریش و در میان غیر غرب، فارسیان نمونه اند.

امامت علی بن الحسین (ع)
 

پس از شهادت حسین علی علیه السلام در محرم سال شصت و یک هجری، منصب امامت به علی بن - علیه السلام - منتقل گردید. شیعه افتخار یافت که پس از علی بن ابی طالب علیه السلام و حسن بن علی - علیه السلام - و حسین علی - علیه السلام -، زمام رهبری وی را سید الساجدین، زین العابدین، امام سجاد - علیه السلام - عهدار گشت. امامت سید الساجدین (ع) از سال (۶۱ هجری قمری) تا سال ۹۵ هجری قمری استمرار یافت.