به گزارش مفدا تبریز، واحد گردشگری اداره فوق برنامه مدیریت فرهنگی دانشگاه علوم پزشکی تبریز در راستای معرفی جاذبه های گردشگری استان آذربایجان شرقی به دانشجویان با توجه به شرایط کرونایی، ویژه نامه های «گردشگری مجازی» را تدارک دیده است.
در هر ویژه نامه، یکی از جاذبه های گردشگری استان معرفی می شود. در ویژه نامه حاضر، روستای تاریخی «کندوان» برای آشنایی دانشجویان ارائه شده است که در ادامه می آید.
کندوان یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی در شهرستان اسکو است که از پیشینه تاریخی هفت هزار ساله برخوردار است. این روستای تاریخی و باستانی دارای جاذبه‌های گردشگری فراوانی در ۱۸ کیلومتری شهر اسکو است.
این روستای تاریخی و باستانی دارای جاذبه‌های گردشگری فراوانی‌است که به دلیل قرار گرفتن در مسیر طلوع خورشید گون دوقان (محل طلوع خورشید) نامگذاری شده است. این اثر در تاریخ ۱۵ اردیبهشت ۱۳۷۶ با شمارهٔ ثبت ۱۸۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. با توجه به سنگی بودن خانه ها، در زمان های قدیم نام این مکان تاریخی کندجان بود (محلی برای حفظ جان) که در حال حاظر نیز در شناسنامه متولدین کندوان از واژه کندجانی استفاده شده است.
روستای کندوان در دامنه‌های سهند قرار دارد و به خاطر معماری صخره‌ای آن معروف است که در اثر فعل و انفعالات آتشفشانی کوه‌های سهند ایجاد شده‌است. توده‌ها و گدازه‌های مذاب آتشفشانی، به وسیله باد، برف و باران در طی هزاران سال متمادی شکل گرفته و به فرم کران درآمده است.
در حقیقت آنچه به کندوان هویت باستانی و تاریخی داده‌است، وجود ۱۱۷ خانواده و منزل مسکونی درون توده‌های مخروطی و هرمی شکل است. می‌توان گفت وجه تسمیه کندوان به خاطر خانه‌های کندویی شکلی است که در دل این صخره‌های مخروطی قرار گرفته‌اند. اجزای خانه‌ها شامل تنور، اتاق‌ها، صندوق خانه، آشپزخانه و… بوده و قطر دیوارها بین ۲ تا۳ متر است.
محصولات
خانه‌های این روستا به مانند سنگ‌های کله قندی در دل کوه کنده شده‌اند و عسل یکی از مهم‌ترین سوغاتی‌های این روستا است از محصولات این روستا می‌توان گردو، گیاهان دارویی، دوشاب شیره انگور، عسل و بادام را برشمرد. همچنین گلیم، جاجیم و روسری‌های کلاقه‌ای از صنایع دستی تولید شده در این روستا است.
قدمت روستای کندوان
در مورد قدمت ساکنان اولیه روستای کندوان و قدمت آن نظریات متعددی وجود دارد. گفته شده مردمان این روستا عشایری بودند که قبلا از کندوان به‌عنوان ییلاق استفاده می‌کردند و از خانه‌های حفر شده در داخل کران‌ها، به‌عنوان منزل موقتی بهره می‌بردند که بعدها زحمت کوچ را کم کردند و در آن جا ساکن شده‌اند.
برخی دیگر معتقدند که در گذشته عده‌ای از جنگجویانی که از این محل می‌گذشتند، به‌علت موقعیت بهتر نظامی محل، به‌خصوص موقعیت توپوگرافی آن که نفوذ از بالای دامنه را غیرممکن می‌سازد، آن را به‌عنوان پناهگاه خود برگزیدند و شروع به حفر خانه‌ها در داخل کران‌ها کرده‌اند.
وجه تسمیه کندوان
کندوان از دو کلمه مرکب «کند» و «وان» تشکیل شده است که کند در زبان ترکی به‌معنای روستا است؛ وان نیز پسوند اسم مکان است. برخی می‌گویند که کندوان از کلمه کندن و کنده گان یا کندوی عسل مشتق شده است که به خاطر خوش آب‌وهوایی منطقه، پرورش زنبور عسل از دیر باز در این روستا رایج بوده است؛ یا اینکه کنده‌های تو خالی به کندوهای (کندی‌ها) غلات شباهت دارند و احتمالا از این کلمه اقتباس شده است.
فضای اصلی
فضای اصلی کران‌ها به‌عنوان نشیمن، اتاق پذیرایی و خواب مورد استفاده قرار می‌گیرد. در برخی از کران‌ها محل خواب به‌صورت سکویی سنگی و با ارتفاع نسبتا کم و مفروش به گلیم و جاجیم در قسمتی از اطاق اصلی تعبیه شده و افراد خانواده روی آن می‌خوابند. هنگام ورود به اکثر اطاق‌های اصلی در قسمت راست آن‌ها محلی مخصوص قرارگیری ظروف آب، شیر و لبنیات وجود دارد که جهت هدایت آب‌های زاید آن سوراخی به بیرون از کران کنده شده است. در دیوارهای جانبی طاقچه‌ها و رف‌هایی کنده شده که وسایلی نظیر چراغ و کتاب و آیینه در آن‌ها گذاشته می‌شود جهت نصب چراغ در برخی از کران‌ها گیره‌هایی از وسط سقف تعبیه شده است.
کف اطاق‌های اصلی توسط پالاس و گلیم و فرش‌های دست‌باف محلی مفروش شده است در اکثر اتاق‌های اصلی، تنور نان پزی وجود دارد که پیش از این علاوه بر طبخ، در زمستان‌ها نیز خاصیت گرمادهی داشته است؛ ولی اکنون به‌علت استفاده ساکنان از نفت در گرمایش اطاق‌های اصلی تنورهای درونی از کار افتاده و جهت طبخ از تنورهای داخل مطبخ یا از تنورهای خارج از کران‌ها استفاده می‌شود و در نتیجه عدم ایجاد دود ناشی از تنور در داخل دیواره کران‌ها را سفیدکاری کرده‌اند. پیش از این، سفید کاری با خاک سفیدی که در محل موجود بوده، انجام می‌گرفته است؛ ولی در حال حاضر با گچی که از اسکو آورده می‌شود، انجام می‌گیرد.
تنورها به‌صورت حفره‌هایی گرد هستند که در کف سنگی کران‌ها حفر شده و اکثرا جهت تهویه دود ناشی از طبخ به حفره‌های قیفی شکل طبیعی منتهی می‌شوند. تقریبا همه خانه‌ها را با تیشه دستی کنده‌اند؛ ولی چنان ظرافت و دقتی در ساختن دیوارها، طاقچه‌ها، جای درها و پنجره‌ها به کار برده‌اند که آدم گمان نمی‌کند، روزی همه این فضاها پر بوده و آن‌ها را با تکه تکه کندن سنگ به وجود آورده‌اند. البته نوع سنگ‌ها خیلی سفت و ترد نیست آن‌قدر هم سخت و مقاوم است که دیوارهای باریک تراشیده شده یا سقف خانه‌ها، تحمل بار چند طبقه روی هم و سنگینی خود کوه را به یاد بیاورد.
یوک یری
محل نسبتا بزرگ و مسطحی در دیواره اطاق اصلی است که جهت گذاشتن لحاف، تشک، جاجیم و لباس مورد استفاده قرار می‌گیرد و به‌وسیله پرده از فضای اصلی جدا می‌شود.
آستانه
قسمت ورودی هر کران در اصطلاح محلی آستانا نامیده می‌شود و دو نوع هستند. در برخی کران‌های بزرگ که محدودیت فضایی وجود ندارد، ورودی جداگانه وجود دارد و شست‌وشوی ظروف و لباس و حتی خود اهالی خانه نیز در این قسمت انجام می‌گیرد؛ ولی در کران‌های کوچک‌تر جهت جلوگیری از ورود آب به محل نشیمن محل آستانا توسط دیواره کوتاه سنگی از بخش اصلی نشیمن جدا شده و کار شست‌وشو در قسمتی از خود محل نشیمن انجام می‌گیرد. محل شست‌وشو به‌صورت حوضچه سیمانی است که به آب لوله‌کشی روستا متصل است و سوراخی به بیرون جهت دفع آب‌های زائد دارد.
ارسال نظر