مهندس ناصر شجاعی پور، مدیر مرکز آزمون دانشگاه علوم پزشکی کرمان، در گفتگو با خبرنگار مفدا در خصوص سوالات متداول دانشجویان درباره برگزاری امتحانات دو ترم گذشته که به صورت مجازی صورت گرفت و پیرامون مزایا و معایب و مشکلات برگزاری این آزمون‌ها توضیحاتی ارائه داد. مشروح این گفت و گو را در ادامه می خوانید.

از ابتدای برگزاری آزمون‌ها به صورت آنلاین، مواردی مثل قطعی اینترنت از سوی دانشجویان یا اختلال خود مرکز آزمون را داشته‌ایم. اگر موردی از این دست برای دانشجویان اتفاق افتاد، چگونه می‌توانند آن را اثبات کنند؟ آیا راه‌های جبرانی برای اینگونه اختلالات درنظر گرفته شده است؟

در کل این دو ترم که به دلیل شیوع ویروس کرونا آزمون‌ها را به صورت مجازی برگزار کردیم، فکر می‌کنم بیشتر از ۷۰ هزار دقیقه آزمون برگزار شده است. از این ۷۰ هزار دقیقه، چیزی حدود ۱۲ دقیقه قطعی اینترنت از سوی دانشجویان اتفاق افتاده است. این قطعی در دو یا سه آزمون اتفاق افتاده  که البته پس از این اتفاق با آموزش کل هماهنگ شده و برای ایشان آزمون جبرانی برگزار شده. در دیگر موارد نیز، مواردی مثل از کار افتادگی یا هنگ کردن سیستم یا مشکل اینترنتی داشته ایم که به وفور دیده شده است. باتوجه به شرایط نیز خیلی نمی‌توان توقع داشت که همه یک رایانه شخصی برای برگزاری آزمون داشته باشند. طبق آمار مرکز آزمون حدود ۶۰ درصد دانشجویان ترم گذشته از طریق تلفن همراه نسبت به انجام آزمون آنلاین خود اقدام کرده‌اند و آمار نسبتا بالایی هم هست؛ در حالی که در کشورهای خارجی،  مشابه این آزمون‌ها حتما باید با رایانه یا لپ تاپ انجام شود و شرکت در امتحان با تلفن همراه ممنوع است. چرا که هنگام انجام آزمون با لپتاپ یا رایانه بهتر می‌توان امنیت آزمون را تامین کرد و از عدم رخ دادن موارد تخلف آگاه شد. البته مهیا کردن این تجهیزات نیاز به هزینه دارد که گاهی خانواده ها حتی در فراهم کردن یک گوشی ساده برای فرزندان خود تحت فشار هستند و بنا به دلایل مختلف این امر برای ما شدنی نیست.

البته مواردی داشته ایم که دانشجویان مواردی از اختلال در سیستم‌های برگزاری آزمون را به مرکز آزمون گزارش می‌کنند. این گونه گزارش ها باید با مدرک همراه باشد. پس از گزارش موارد اختلال و ارائه مدارک، موضوع به شورای آموزشی رفته و شورای آزموشی در خصوص آن تصمیم‌گیری می‌کند. به عنوان مثال، مواردی بوده که دانشجویان ادعا می‌کنند از قبل برگزاری آزمون، در سامانه آزمون مجازی مرکز سنجش دانشگاه حضور داشته، اما هنگام برگزاری آزمون به خاطر مشکلات پیش آمده موفق به انجام آزمون نشده‌اند. درصورتی‌که حضور دانشجویان در این سامانه ثبت شده و اگر دانشجویان ادعایی در این خصوص داشته باشند، بررسی می‌شود. تاکنون نیز کمتر پیش آمده که دانشجویان بتوانند قطعی ناخواسته و پیش آمده را اثبات کنند و اکثرا اینگونه موارد رد شده است.

ترم گذشته بازگشت به ده درصد سوالات را داشتیم. ترم جاری نیز به هنگام برگزاری امتحانات میان‌ترم این مورد فعال بود و هم اکنون نیز فعال است. اما در مقطعی این مورد غیرفعال شد. دلیل این امر چه بود؟

شیوه نامه‌ای که از طرف وزارت بهداشت به ما ابلاغ شده بود این موضوع را کاملا ممنوع کرده بود. لازم به ذکر است آئین نامه وزارتی سه هفته قبل از شروع بازه امتحانات پایان‌ترم ابلاغ شد. در طول این سه هفته نیز ما پیگیر این موضوع بودیم تا در صورت امکان بتوانیم شیوه نامه قبلی خود را در آزمون‌ها اجرا کنیم. تا قبل از ابلاغ آئین نامه وزارت بهداشت ما آئین نامه داخلی خود را اجرا می‌کردیم و طبق آئین نامه داخلی دانشگاه علوم پزشکی کرمان، امکان برگشت به ده درصد سوالات برای دانشجویان فعال بود. بین معاونین آموزشی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور نیز در این خصوص بحث و اختلاف نظر زیادی وجود داشت. خود ما نیز امیدوار بودیم تا قبل از شروع امتحانات پایان ترم، وزارت بهداشت امکان اجرایی کردن این مورد را برای ما فراهم آورد. اما این وزارت خانه از موضع خود کوتاه نیامده و ما نیز آئین نامه این وزارت خانه را به حالت اجرا در آوردیم. در طول یک هفته ابتدایی نیز تعدادی از دانشجویان نسبت به این موضوع اعتراض‌هایی داشتند. من نیز با مدیران هم رده در دیگر دانشگاه ها در تماس بودم تا شیوه نامه آنها را نیز جویا شوم و البته دانشجویان نیز مثال هایی از شیوه نامه دیگر دانشگاه ها ارائه می‌کردند. لذا با توجه به همه این موارد اواخر هفته اول امتحانات پایان ترم، نامه ای به وزارت خانه با مضمون مشخص شدن نتیجه نهایی در خصوص این قانون ارسال کردیم. در این نامه ذکر شده بود که اگر قرار باشد قانونی در آئین نامه مذکور اجرایی شود، لازم است تا همه دانشگاه‌ها آن را اجرا کنند و نباید فرقی در این مورد بین دانشگاه‌های مختلف وجود داشته باشد ( همانگونه که ما آن را اجرا می‌کنیم ). در نهایت صبح شنبه هفته دوم امتحانات دکتر ملک‌ پور با توجه به عدم دریافت پاسخی از سوی وزارت بهداشت در خصوص این نامه، فعال کردن این قانون را ابلاغ کردند.

 در طول مدتی که قانون بازگشت به سوالات غیر فعال بود، اساتید موظف به طرح سوالات ارفاقی بودند ؟

 اساتید همیشه این حق را داشته‌اند تا تعدادی سوال اضافه به عنوان سوالات "ارفاقی" در امتحانات برای دانشجویان طرح کنند؛ چرا که در آئین نامه وزارت بهداشت نیز این مورد توصیه شده بود. هیچ استادی مجبور به انجام این مورد در امتحانات نبوده است. در آئین نامه وزارت بهداشت نیز این مورد امر نشده بود. ما نیزاین قانون آئین نامه را  به اطلاع اساتید رسانده بودیم و خود اساتید مختار بوده تا این مورد را یا اجرایی کرده یا نکنند.

آیا تاکنون موردی از تخلف در حین برگزاری آزمون از سوی دانشجویان، توسط مرکز آزمون به کمیته انضباطی گزارش شده؟

کار ثبت موارد تخلف یا گزارش آن بر عهده ما نیست. گاها دیده شده که پس از برگزاری و اتمام آزمون، استاد با دانشجویی که نمره بیست آورده تماس گرفته و از وی سوال پرسیده و دانشجو موفق به پاسخ دادن هیچ یک از سوالات نشده. در این گونه موارد استاد می‌تواند آن را به صورت تخلف به کمیته انضباطی گزارش داده تا کمیته انضباطی آن را بررسی کند. اما کار گزارش موارد تخلف به کمیته انضباطی برعهده ما نیست.

اختلاف میانگین نمرات نسبت به ترم‌های گذشته چندان فاحش نیست. هرچند خود دانشجویان اینگونه استدلال می‌کنند که باتوجه به اینکه نمرات افرادی که ترم‌های گذشته جزو نمرات بالا بودند کم شده و نمرات افرادی که ترم‌های گذشته موفق به کسب نمرات خوب نمیشدند باتوجه به شرایط پیش آمده و به دست آمدن فرصت انجام تقلب بالاتر رفته، لذا میانگین نمرات چندان تغییری نکرده است. بنابراین راهکار دانشجویان برای بررسی بهتر تاثیر شرایط و شیوه نامه های آزمون آنلاین روی نمرات دانشجویان، بررسی تغییر معدل ( به طور مثال ) در ده درصد برتر از نظر نمره تغییر آن در دانشجویان ضعیف‌تر است. البته اینگونه اطلاعات در اختیار آموزش می‌باشد و انجام این مطالعات هم از وظایف بخش EDC یا مرکز مطالعات است که دسترسی به این اطلاعات دارد.

در پایان گفتنیست که در طول برگزاری آزمون‌های آنلاین، دانشجویان اعتراضاتی نسبت به برخی موارد مانند کم بودن زمان آزمون، عدم امکان مدیریت هر سوال با توجه به محدودیت زمان جداگانه هر سوال، عدم امکان بازگشت به سوالات قبل و غیره داشته‌اند. از سوی دیگر، مدیران و مسئولان برگزاری امتحانات پایان ترم در این خصوص اینگونه ابراز می‌کنند که قوانین وضع شده جهت تامین امنیت آزمون‌ها و به حداقل رساندن تقلبات است تا حقی از دانشجویان ضایع نشود. 

خبرنگار : علی حسین نخعی