به گزارش مفدا مازندران، پیشگیری از حوادث مبتنی است بر ایجاد یک جامعه ایمن که تحت عنوان Safe Community مطرح است، مدل جامعه ایمن متکی به مشارکت مردم و دخالت مسئولین محلی است. در این مدل، شاخص‌هائی برای یک جامعه ایمن منظور شده که براساس این شاخص‌ها و با رسیدن به آنها جامعه مورد نظر ایجاد می‌شود.
 مفهوم جامعه ایمن بر اساس همکاری سیستماتیک، مداوم و بین بخشی برای « ارتقاء ایمنی و پیشگیری از آسیب » پایه ریزی شده و در اصل از دو دهه پیش توسط «‌سازمان جهانی بهداشت » توسعه یافته است. جامعه ایمن با کاهش آسیب‌ها و مرگ و میر, منجر به افزایش استانداردهای زندگی و افزایش احساس ایمنی برای ساکنین جامعه می‌شود ، همچنین سبب کاهش هزینه در بخش‌های متعددی مانند بیمارستان ها ، خدمات اجتماعی و هزینه‌های بیمه می‌شود . این الگو مبتنی است بر همکاری‌های بین بخشی و مشارکت کلیه بخش‌های توسعه بویژه نهادهایی که در زمینه تامین ایمنی مردم فعالیت می‌کنند، این مدل در ابتدا برای شهرهای کوچک به کار گرفته شده؛ لکن پس از گذشت زمان و توسعه این تفکر مشخص گردید که در شهرهای پرجمعیت و بزرگ نیز کاربرد دارد. لذا اخیرا تعدادی از کشورها نظریه جامعه ایمن را برای شهرهای پرجمعیت و بزرگ خود جهت پیوستن به شبکه جهانی جامعه ایمن معرفی نموده و پس از دستیابی به شاخص‌های مورد نظر به شبکه مذکور پیوسته‌اند. به وسیله‌ی این برنامه می‌توان از بروز همه انواع حوادث پیشگیری نمود و این امر میسر نخواهد شد؛ مگر با مشارکت مردم و سازمان های ذیربط پزشکی قانونی، بیمه، نیروی انتظامی، وزارت راه، وزارت مسکن، شهرداری، آتش نشانی، آموزش و پرورش، بهزیستی، هلال احمر و .... از انجا که حوادث دارای علل پیچیده و چندگانه‌ای هستند و به شکل وسیع تمام جامعه را درگیر می‌کند.
برای پیشگیری از آن‌ها هماهنگی همه جانبه بین سازمان‌های مختلف باید برقرار شود تا هریک بر اساس وظایف و مسئولیت‌های خود بتوانند به این امر بپردازد. هدف از اجرای برنامه جامعه ایمن پیشگیری از آسیب‌ها و کاهش بروز حوادث، مرگ‌ها و ناتوانی‌های ناشی از آن است. مرکز بین المللی حمایت از جوامع ایمن (Safe Community Support Center) دانشگاه علوم پزشکی تبریز در سال ۱۳۹۴، پس از تلاش های فراوان مسئولان امر از طرف دفتر همکاری سازمان بهداشت جهانی در کارولینسکای سوئد مورد تایید قرار گرفت. این مرکز به عنوان عضو رسمی ایران در این دفتر شناخته می شود. تجارب ملی و بین المللی در جامعه ایمن نشان می دهد به کارگیری برخی ابزارها و تئوری‌ها می‌تواند در ارتقاء فعالیت‌های بین بخشی در جامعه ایمن مفید واقع شود و هم افزایی بین سازمان‌ها را افزایش دهد. لذا استخراج این تجارب و به کارگیری آنها در اجرای برنامه جامعه ایمن در سایر جوامع می‌تواند مفید باشد. این مرکز با در اختیار داشتن نیروهای متخصص در این حوزه می تواند چارچوب های موثری را برای ارتقاء همکاری بین بخشی ارائه دهد.

جامعه ایمن در ایران

       طرح پیشگیری از حوادث در قالب جامعه ایمن طی برگزاری کارگاهی از طرف وزارت بهداشت و درمان در سال ۱۳۷۴ با شرکت سازمان‌هایی که به نحوی مسئول پیشگیری از حوادث بودند تشکیل و ارائه شد. این طرح از سال ۱۳۷۶ در ۵ دانشگاه علوم پزشکی کشور به‌صورت پایلوت در یک شهرستان از استان‌های منتخب به اجرا درآمد که در استان‌های تهران (اسلامشهر) گیلان (لاهیجان)، خراسان (کاشمر)، بوشهر (بوشهر)، اراک (شازند) بوده‌اند این برنامه بعد از ۵ سال اجرای طرح در سال ۱۳۸۲ با بازدیدی که نمایندگان (مرکز همکاری‌های سازمان جهانی بهداشت در امور جامعه ایمن) از روند اجرایی طرح داشتند. نتیجه بازدید این بود که شهرستان کاشمر از زیرمجموعه دانشگاه علوم پزشکی خراسان به‌عنوان نخستین کاندیدای بین‌المللی جامعه ایمن از ایران پذیرفته شد و در سال ۱۳۸۶ موفق شد در ردیف ۱۱۵ به شبکه جهانی جوامع ایمن بپیوندد.

ویژگی‌های جامعه ایمن چیست؟

۱) در یک جامعه ایمن بخش‌های مختلف یک جامعه و تمام ارگان‌ها باید یکپارچه و با مسئولیت‌های مشخص و شفاف عمل کنند.
۲) مردمی که توانایی دارند در کنار بخش‌های دولتی، مشارکت فعال داشته باشند و تخصص‌شان را در اختیار آن‌ها بگذارند.
۳) برنامه‌های مستمر و درازمدت ارتقا ایمنی برای کلیه اقشار، جنسیت‌ها، سنین و در کلیه محیط‌های اجتماعی جاری باشند.
۴) نظام شفاف ثبت مستندسازی و گزارش دهی کلیه موارد حادثه، آسیب‌ها و علل آن‌ها برقرار باشد. تا در موارد مشابه از تجربیات آن‌ها استفاده شود.
۵) نظام ارزشیابی برنامه‌ها و فعالیت‌ها و بهبود مستمر، همواره جاری باشد.
۶) تجربیات موفق و راهکارهای بکر و بدیع خود در قالب تحقیق و پژوهش به سایر اعضای شبکه جهانی جوامع ایمن ارائه شود. درصورتی‌که شهر یا منطقه‌ای بتواند شاخصه‌ای ۶ گانه را اجرا کند، پس از بازدید تائید کارشناسان سازمان جهانی بهداشت رسما به عضویت شبکه بین‌المللی جامعه ایمن درخواهد آمد. تاکنون چندین شهر از ده استان ایران در این طرح پذیرفته‌شده‌اند و بعضی از شهرهای ۱۱ استان ایران در انتظار پذیرش در این طرح هستند.


هدف کلی:
پیشگیری از سوانح و حوادث و بهبود شرایط ایمنی

اهداف اختصاصی:

کاهش وقوع سوانح و حوادث ( میزان بروز)کاهش میزان مرگ و میر ناشی از سوانح و حوادثکاهش میزان معلولیت‌ها و زیان‌های ناشی از سوانح و حوادث

هدف کاربردی:
تعیین اولویت حادثه (حوادث) جهت مداخله
 
هدف نهایی:
افزایش سطح ایمنی جامعه به منظور ارتقاء سطح سلامت جامعه از طریق کاهش میزان خسارات مالی و جانی ناشی از حوادث
 
گرداورنده: نسترن عسگری