به گزارش مفدا شاهرود، با گذشت ۶ ماه از شیوع گسترده ویروس کرونا و به وجود آمدن شرایط پیش بینی نشده‌ای که این روزها درگیر آن هستیم، روند طبیعی هر کاری دچار تغییر شده و فعالیت‌های پژوهشی دانشجویی نیز متأثر از این رخداد شکل و شمایل دیگری به خود گرفته است. به همین دلیل و به منظور آشنایی بیشتر با مهمترین فعالیت‌ها و آخرین تصمیمات کمیته تحقیقات دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، با مرتضی کرمانی دبیر کل این کمیته به گفت و گو نشستیم.

برای شروع بفرمایید آیا محدودیت های ناشی از کرونا به کمیته تحقیقات هم رسیده است؟

کرونا نه تنها به ما، بلکه به تمام فعالیت های دانشگاه و در واقع کلیه فعالیت های اجتماعی کشور لطمه وارد کرده است.این شرایط یک بحران محسوب می‌شود و مدیریت بحران مهم ترین چیزی است که در این زمان به آن نیاز داریم. در روزها و هفته های نخست اعلام رسمی‌ کرونا در ایران، ما در کمیته تحقیقات با توجه به اینکه تمام کارگاه هایمان را تا پایان سال لغو کرده بودیم، با اعضای کمیته جلساتی تشکیل دادیم که راهکاری پیدا کنیم تا آسیب هایی که به برنامه ها و فعالیت هایمان وارد می شود به حداقل برسانیم و خدا را شکر مدیریت خوبی داشتیم.

چه راهکاری پیدا کردید؟

اولین راهکارمان، برگزاری کارگاه ها به صورت مجازی بود. در اسفند ماه، ما ساز و کاری که دانشگاه الان برای فعالیت ها برنامه ریزی کرده است مثل سامانه نوید،اسکای روم و ... را نداشتیم و باید برنامه ریزی قوی تری می کردیم که با ابزار هایی که در دست داشتیم، کارگاه هایی که در اولویت بود را برگزار کنیم. برنامه اولیه کارگاه ها در اردیبهشت و خرداد بود. با تعطیل شدن دانشگاه ها و فرصتی که دانشجویان با خالی تر شدن وقتشان پیدا کردند، تصمیم گرفتیم که هرچه سریع تر برنامه مان را اجرایی کنیم و به این‌ترتیب، اولین‌ دوره‌ کارگاهی مجازیمان را در اول فروردین ماه استارت زدیم. آن زمان، هنوز هیچ کارگاه مجازی در هیچ کجای کشور برگزار نشده بود و ما این افتخار را داشتیم که در حد توانایی و امکانات خودمان این پروسه را عملی کنیم. ۱۳ جلسه کارگاهی برگزار کردیم و سعی کردیم‌ مقدمات ابتدایی پژوهش را به شرکت کنندگان به خصوص دانشجویان‌ ترم های یک و ۲ که کارگاه های حضوری و برنامه‌ هایی که برایشان داشتیم‌ لغو شد، آموزش دهیم. این ۱۳ جلسه در حد کانال تلگرامی و جلسات‌ پرسش و پاسخ و تکالیف مشخص برای دانشجویان برگزار شد. طبیعتا این برنامه، نقایصی هم داشت اما تجربه ای شد که در دوره بعدی که اکنون در حال برگزاری آن هستیم، برنامه ریزی قوی تر و منسجم تر و با امکانات بیشتر که ضعف ها را پوشش دهد، انجام دهیم.

در مورد دوره جدید بیشتر توضیح دهید.

این دوره، تحت عنوان "دوره مجازی تابستانی مقاله نویسی در سطح پیشرفته" است. در دوره قبل برخی مطالب پایه پژوهش را گفتیم و شرکت کنندگان در پایان طرح هایشان را ثبت کردند. بعد از آن به این نتیجه رسیدیم که نیاز است یک دوره پیشرفته تر، هم برای شرکت کنندگان دوره قبل و هم همه کسانی که سطح مقدماتی پژوهش را بلدند برگزار کنیم. مقاله نویسی در روند پژوهش دانشجویان بسیار کاربردی است‌. ما در این دوره که مدتش ۲ هفته است، چندین جلسه کارگاه با اساتید هیات علمی دانشگاه برگزار می کنیم. کارگاه ها به صورت مجازی در اسکای روم برگزار می‌شوند و سعی می شود در طی کارگاه پرسش و پاسخ هم داشته باشیم و در طول مدت دوره هم پیگیری فعال داشته باشیم که مشکلات احتمالی شرکت کنندگان در حیطه مقاله نویسی به طور کامل رفع شود. افرادی که ثبت نام می شوند، موضوعی برای نوشتن مقاله و داده های آماده در اختیار دارند و سعی بر این است که بعد از ۲ هفته، همه افراد، به عنوان نویسنده، یک مقاله به ما ارائه دهند.

شرکت در این دوره چه مزایایی دارد؟

به همه افرادی که در این دوره ثبت‌نام کردند و تکالیف تعیین‌ شده را انجام‌ دادند و  در نهایت به مقاله رسیدند، گواهی معتبری با امضا و مهر معاون پژوهشی دانشگاه داده می شود. همچنین این افراد بعد از ۲ هفته دارای مقاله خواهند بود و امتیاز پژوهشی برایشان ثبت‌ می‌شود و اگر مقاله شان در ژورنال های خوبی ثبت‌ شود، جوایز مالی از طرف معاونت پژوهشی به آنها داده می شود که این جوایز برحسب ژورنال و بانک اطلاعاتی که آن‌ ژورنال در آن ایندکس می شود، متفاوت است.

 نحوه ثبت نام در این دوره به‌ چه صورت است؟

 ثبت نام از ۱۵ مرداد ماه شروع شد و تا ۱۹ مرداد ادامه دارد. نام نویسی به صورت اینترنتی است و فقط دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی شاهرود می توانند در این دوره شرکت کنند. لینک آن هم در کانال اطلاع رسانی کمیته تحقیقات گذاشته شده است.

کدام گروه از دانشجویان می توانند در این دوره شرکت‌ کنند؟

با توجه به اینکه سطح کارگاه ها پیشرفته است برخلاف دوره مقدماتی که محدودیتی نداشت، پیگیری فعال و روند کارگاهی برای همه افراد امکان پذیر نیست. برای شرکت در این دوره، ۲ شرط گذاشته ایم‌ که  کسانی که یکی از این ها را داشته باشند می توانند در این‌ کارگاه شرکت کنند. یکم‌ اینکه، شرکت کننده طرحی در دست اجرا داشته باشد به طوری که داده های مربوطه جمع آوری شده باشد و طرح در مرحله آنالیز داده ها و یا مقاله نویسی باشد و دوم اینکه، با توجه به وضعیت بحران کرونا، با هماهنگی انجام شده با بیمارستان امام حسین (ع) تمام داده های جمع آوری شده از بیماران کرونایی شامل اطلاعات دموگرافیک، داده های پاراکلینیک و آزمایشگاهی، اطلاعات تشخیصی، اطلاعات مربوط به سیر بیماری و اقدامات درمانی، سوابق بیماری های زمینه ای و داروهای مصرفی به صورت آنالیز شده در دسترس است. افرادی که موضوعی قابل اجرا با توجه به این داده ها ارائه دهند می توانند در این دوره شرکت کنند. داده های مورد نیاز بر اساس موضوع به طور آنالیز شده در اختیار آن ها قرار می گیرد و در پایان دوره به کمک این داده ها و آموزش های فراگرفته شده، شرکت کننده یک مقاله با نام خود نوشته و با حفظ مالکیت داده ها برای دانشگاه علوم پزشکی، به مجلات پژوهشی ارسال می کند.

از سوی دیگر محدودیتی در تعداد شرکت کنندگان در کارگاه آنلاین وجود ندارد اما باقی مزایای دوره از جمله گواهی معتبر، پیگیری فعال leadership و مقاله آماده چاپ مخصوص افراد ثبت نام کننده و تایید شده در این دوره است.

آیا کرونا روی روند کاری شما، تعداد طرح های ثبت‌شده‌، مقالات منتج شده از طرح ها و جلسات‌ داوری این‌ طرح‌ها تاثیری گذاشته است؟

بله، قطعا بی تاثیر نبوده و نقص های سخت افزاری و نرم‌افزاری ما را کمی‌ از برنامه هایمان به ویژه در مورد جلسات‌ دفاع عقب انداخت. ما طرح های زیاد ثبت شده در این ایام‌ داشتیم که چون نمی توانستیم جلسات دفاع را حضوری برگزار کنیم و یا دانشجوی دفاع کننده از طرح در دسترس نبود یا داوران به صورت سخت افزاری یا نرم افزاری مشکل داشتند که‌ نمی‌توانستند وارد جلسه‌ شوند و جلسات‌ مجازی برایمان سخت بود، طرح ها کمی عقب افتاد. ولی از خرداد ماه شروع‌ کردیم و به صورت فعال پیگیری کردیم و خدا را شکر تمام جلسات دفاع به صورت مجازی برگزار شد. با آموزش مجازی که پیش بردیم، تعداد طرح ها رقم‌قابل قبولی بود اما به نسبت پارسال، کمی کمتر شده بود. اما نکته قابل توجه این است که طرح‌ها خیلی هدفمند نوشته شده اند و بیشترین محوریت آن در مورد بیماری کرونا است و این موضوع، هم در راهنمایی ما به دانشجویان  کمک بیشتری می کند و هم داوران در جلسات داوری آگاه تر هستند و راحت تر می توانند طرح ها را داوری کنند.

در سایر فعالیت‌هایمان مانند برگزاری کارگاه فناوری هم محدودیت داشته و در حال اولویت‌بندی‌ برای برگزاری کارگاه ها هستیم. پیش از این ژورنال‌ کلاب هم‌ برگزار می‌کردیم که اکنون در اولویت نیست و ترجیح‌ می‌دهیم به‌کارگاه ها بپردازیم. البته اصل ژورنال کلاب هم به حضوری بودنش است و برگزاری مجازی آن، سود چندانی ندارد.

برنامه کمیته تحقیقات‌ برای بعد از این دوره مقاله نویسی چیست؟

در حال آماده سازی یک پروژه شگفت انگیز برای نخستین بار در سطح کشور هستیم. با یک تیم قوی مشغول طراحی یک کانال پادکست هستیم که پادکست های پژوهشی را به نحوی جذاب و مفید در اختیار علاقه مندان قرار دهیم و در این ماه انشاالله نخستین قسمت پادکست را ارائه خواهیم کرد.

در حال آماده سازی یک پروژه شگفت انگیز برای نخستین بار در سطح کشور هستیم. با یک تیم قوی مشغول طراحی یک کانال پادکست هستیم که پادکست های پژوهشی را به نحوی جذاب و مفید در اختیار علاقه مندان قرار دهیم و در این ماه انشاالله نخستین قسمت پادکست را ارائه خواهیم کرد.

برای دانشجویان ورودی جدید هم برنامه ای در پیش دارید؟ نحوه برگزاری معارفه برای آنان به چه صورت خواهد بود؟

یکی از چالش های اصلی که با آن روبرو هستیم، همین مسئله است. برای ما همیشه این ارتباط چهره به چهره که با دانشجویان ترم یک در جلسه معارفه داشتیم ،خیلی مهم بود و از این رو معارفه مجازی معضل بزرگی به شمار می رود. در حال برنامه ریزی برای دانشجویان ورودی جدید و هم چنین دانشجویان ترم ۲ و ۳  که نتوانستیم برایشان کارگاهی داشته باشیم هستیم تا بتوانیم با امکانات مناسب، یک دوره کارگاه های مقدماتی پژوهش متفاوت تر از برنامه های قبلی برگزار کنیم. ایده هایی نیز در سر داریم ولی هنوز قطعی نشده است که تا اول شهریور آن ها را قطعی می کنیم. اما این تضمین را می‌ دهیم که برنامه هایمان را طوری اجرایی کنیم که به رضایت تمام مخاطبانمان منجر شود.

در شبکه های اجتماعی هم فعال هستید؟

از آنجایی که اکنون همه برنامه های کمیته تحقیقات به صورت مجازی است، معیار تعداد مخاطبان ما بر اساس اعضای کانال تلگرامی کمیته است. در این چند ماه تعطیلی انتظار ریزش اعضای کانال را داشتیم اما خوشبختانه شاهد روند صعودی این تعداد بودیم و این نشان می دهد فعالیت هایی ما در مسیر درستی پیش می رود و خود این موضوع باعث انگیزه بیشتر برایمان می شود که بهتر از گذشته ادامه دهیم و هدف غایی ما که پژوهش دانشجویی است به مقصد والای خودش برسد.

سخن پایانی؟

 اول از همه اینکه، لطفا مراقب خودتان باشید. شرایط خوبی نیست. انشاالله که زودتر تمام شود و بتوانیم به روال پیشین زندگی برگردیم. بحران هست اما فردی هنرمند است که از بحران برای خود فرصت بسازد. پژوهش کردن و پژوهش خواندن مهارتی است که باید دانشجویان علوم‌ پزشکی داشته باشند. به خصوص برای دانشجویان ترم های پایین تر که اکنون وقت اضافه بیشتری دارند، فرصت خوبی است که مطالعه کنند و مهارت هایی که نیاز است در آینده از آنها استفاده کنند را تقویت کنند و در این زمان بیشترین بهره وری را از وقتشان داشته باشند. در پایان می خواهیم اگر دانشجویان پیشنهاد یا انتقادی نسبت به برنامه هایی که‌ تا الان اجرا کردیم‌ دارند، به ما اعلام کنند تا بتوانیم عملکرد بهتری داشته باشیم.

خبرنگار: فائزه نریمانی