دکتر فرهاد طارمیان رییس اداره مشاوره و سلامت‌روان دانشجویان وزارت بهداشت در گفت‌وگو با خبرنگار مفدا، در خصوص گرایش نوجوانان و جوانان به سوی مواد اعتیادآور در ابتدا تعریفی از مواد اعتیادآور و دسته‌بندی این مواد ارائه داد و گفت:  هر ماده‌ای که مصرف آن موجب تغییر در عملکرد مغز شده، تغییر در عواطف، هیجانات و رفتار را به دنبال داشته باشد، موجب شود تا در فرد اشتیاق دوباره در مصرف شکل بگیرد و عوارض کوتاه مدت و بلندمدتی چه به لحاظ جسمی و چه به لحاظ روانی به دنبال داشته باشد، مواد اعتیادآور محسوب می‌شود.

این مقام مسؤول با بیان این‌که همه مواد، مخدر نیستند، خاطر نشان کرد: ماده مخدر، اثر کند کنندگی، سستی آور و تخریب کننده‌ای دارد که تنها یک دسته از مواد را در بر می‌گیرد. در واقع ما اکنون ۱۰ گروه از مواد را داریم که یک گروه از آن‌ها مواد مخدر است که معروف‌ترین آن‌ها تریاک و مشتقات آن است و سایر گروه‌های مواد در دیگر طبقه بندی‌ها قرار می‌گیرند. در این دسته بندی، مواد محرک و مواد توهم‌زا را هم داریم؛ همچنین نوعی از مواد در این دسته‌بندی وجود دارد که بر اساس اثر آن‌ها تقسیم بندی نمی‌شوند مانند دسته مواد کانابیس که همان گیاه شاهدانه است که از آن موادی چون حشیش، گل، علف، ماری‌جوانا و ... گرفته می‌شود و به طبقه بندی مشروبات الکلی نیز می‌توان اشاره کرد.

گروه کانابیس را رایج‌ترین ماده اعتیادآور در بین دانشجویان است، در میان مواد گروه کانابیس، ماده گل قرار دارد، مصرف این ماده علائم وابستگی جسمی ندارد اما علائم وابستگی روانی شدیدی را می‌تواند ایجاد  کند که فرد مصرف کننده را به مصرف روزانه و مکرر آن وا می‌دارد.وی اضافه کرد: هر زمان صحبت از مواد مخدر می‌شود ذهن به بلافاصله به سمت موادی چون حشیش، تریاک، هروئین، کراک، شیشه و... می‌رود در حالی که موادی نظیر چای و قهوه و شکلات نیز به دلیل کافئین زیاد پتانسیل وابستگی دارند.

طارمیان در خصوص میزان وابستگی افراد به  مواد اعتیادآور، تصریح کرد: مواد به صورت کلی آسیب زننده هستند و می‌توانند به لحاظ جسمی و روانی وابستگی ایجاد کنند، خیلی‌ از مصرف‌کنندگان به برخی از مواد به این دلیل که وابستگی آن‌ها علائم و نشانه‌های برجسته‌ای ایجاد نمی‌کند، این تصور را دارند که ماده اعتیادآور نیست در حالی که هیچ ماده‌ای وجود ندارد که ایجاد وابستگی نکند حتی اگر از لحاظ جسمی این وابستگی نباشد به لحاظ روانی به آن وابسته می شویم.

رئیس اداره مشاوره و سلامت‌روان دانشجویان وزارت بهداشت، گروه کانابیس را رایج‌ترین ماده اعتیادآور در بین دانشجویان دانست و گفت: در میان مواد گروه کانابیس، ماده گل قرار دارد، مصرف این ماده علائم وابستگی جسمی ندارد اما علائم وابستگی روانی شدیدی را می‌تواند ایجاد  کند که فرد مصرف کننده را به مصرف روزانه و مکرر آن وا می‌دارد.

 این مقام مسؤول با بیان این‌که میان فردی که مصرف تفننی دارد و فردی که اعتیاد دارد تفاوت‌هایی وجود دارد، خاطر نشان کرد: نگرانی ما در وهله اول اعتیاد نیست بلکه نگرانی در خصوص مصرف است زیرا اعتیاد یکباره به وجود نمی‌آید بلکه طیفی است که یک سر آن اعتیاد و سر دیگر آن شروع مصرف است؛ بنابراین ما در برنامه‌های پیشگیرانه به دنبال این هستیم که مانع از شروع مصرف شویم زیرا با پیشگیری از آغاز مصرف است که می‌توانیم جلوی اعتیاد را بگیریم در غیر این صورت نمی‌توان مانع اعتیاد  شد.

اعتیاد دارای طیف وسیعی است

وی اعتیاد را مانند طیفی دانست که یک طرف آن شروع مصرف به صورت آزمایشی و تفننی و طرف دیگر آن مصرف دائم و اعتیادآور است و متذکر شد: در خصوص اعتیاد در میان دانشجویان باید روی اولین مصرف‌ها نگران بود. برای دانشجویی که نشانه‌های اعتیاد را دارد دیگر نمی‌شود کار پیشگیری کرد بلکه باید به درمان پرداخت.

طارمیان در تعریف چرایی علاقه جوانان به اعتیاد علی‌رغم آسیب‌های روحی و جسمی این رفتار، بیان داشت: یکی از دلایلش این است که اعتیاد یک فرآیند طولانی مدت است و  نتایج‌اش به سرعت خود را نشان نمی‌دهد و فرد مصرف‌کننده در ذهن خود از زمان شروع مصرف مواد تا اعتیاد و بروز عوارض فردی و خانوادگی آن فاصله زیادی می‌گذراند. در واقع هیچ مصرف کننده‌ای در همان ابتدا به سمت مصرف دائم و اعتیاد نمی‌رود، این فرد هنوز بی‌کار نشده، از سوی خانواده طرد نشده و از سوی جامعه در انزوا قرار نگرفته است اما دیر یا زود با تداوم مصرف زمانی که به این مرحله می‌رسد می‌گوید گمان می‌کردم میتوانم میزان مصرفم را کنترل کنم و حالا می‌بینم که مدت‌ زیادی است که معتاد شده‌ام!.

هیچ مصرف کننده‌ای در همان ابتدا به سمت مصرف دائم و اعتیاد نمی‌رود اما دیر یا زود با تداوم مصرف به این مرحله می‌رسد و می‌گوید گمان می‌کردم می‌توانم میزان مصرفم را کنترل کنم و اکنون می‌بینم مدت زیادی است معتاد شده‌ام.دانشجویان ریسک پذیر، هویت‌جو، نوطلب و خطرپذیر هستند

رئیس اداره مشاوره و  سلامت‌روان دانشجویان وزارت بهداشت، بیان داشت: به دلیل این فاصله زیاد است که دانشجویی که ریسک پذیر، هویت‌جو، نوطلب و خطرپذیر است، خطر را آن‌گونه که باید نزدیک و ملموس احساس نمی‌کند و درک خطر و آسیب‌پذیری پایینی در خود دارد.  اگر از فردی که از نظر معیارهای علمی دچار اعتیاد است بپرسید چرا به اینجا رسیدی؟ می‌گوید من فکر نمی‌کردم به این جا بکشد؛ به واقع این فرد به دلیل یک بیش برآورد از توانمندی خود فکر می‌کند که می‌داند، دارد چه می‌کند ولی عملاً به سمت مصرف شدیدتر و وابسته گونه حرکت می‌کند.

این مقام مسؤول با تأکید بر حساس بودن سنین نوجوانی و جوانی، تصریح کرد: یک نکته که در علم اعتیاد روشن شده، این است که مغز انسان تا حدود ۲۱ سالگی زمان نیاز دارد تا تمام مناطق و اجزایش به رشد کامل برسد، در این فرآیند یکی از نواحی که دارای اهمیت بسیار است ناحیه پیشانی مغز بوده که مسؤول برنامه‌ریزی، تصمیم‌گیری و قضاوت کردن است. در این میان ممکن است فردی در نوجوانی و سنین ۱۵ تا ۱۶ سالگی سیگار ، گل و حشیش کشیدن را آغاز کند که باعث می شود  نواحی مغزی مسؤول قضاوت کردن این فرد به دلیل ورود ماده به مغز، دیگر درست و به اندازه کافی رشد پیدا نکند و برای همین است که اوج شروع مصرف اکثریت مواد به ویژه سیگار و قلیان از سنین پایین و به طور میانگین حوالی 18 سالگی است./انتهای پیام

 کد۱۰۴۳۰

ادامه گفت‌وگوی خبرنگار مفدا با رییس اداره مشاوره و سلامت‌روان دانشجویان وزارت بهداشت در همین پایگاه خبری به زودی منتشر می‌شود.