به گزارش مفدا، استاد حسن ناهید حدود شش دهه در زمینه موسیقی ایرانی فعالیت کرده و با نوازندگان برجسته این مرز و بوم اجرای موسیقی داشته است. این نوازنده پیشکسوت نی به عنوان داور بخش گروه‌نوازی و گروه سرود در بخش موسیقی دهمین جشنواره بین‌المللی سیمرغ حضور داشت که با وی به گفت‌وگو نشستیم.
شما آثار موسیقی و گروه نوازی دانشجویان را مشاهده و ارزیابی کردید. سطح کیفی آثار را چطور دیدید؟
تا قبل از اینکه به عنوان داور در جشنواره حاضر شوم تصور می‌کردم که سطح کار افرادی که به طور حرفه‌ای کار موسیقی می‌کنند از سطح افرادی که تخصص اصلی‌شان موسیقی نیست، بالاتر است. ولی بعد از آن‌که در جشنواره حضور پیدا کردم متوجه شدم که این تصور درست نیست. چه بسا در بین این افراد، کسانی پیدا شوند که کارهای‌شان با افراد حرفه‌ای قابل مقایسه است. خواننده‌ها، نوازنده‌ها و گروه‌های خوبی در بین دانشجویان دانشگاه‌های علوم پزشکی دیدم. حتی در مواردی گروه‌های خوبی در بین دوستان دانشجو بود که موجب تعجب من شد.
پس شما طلیعه استعدادهای تازه‌ای را در میان دانشجویان دیدید، این‌طور نیست؟
من خوشحال شدم که شاهد اتفاقات جدیدی بودم. تصور نمی‌کردم دانشجویان علوم پزشکی، نه در یک شهر بلکه در شهرستان‌های مختلف تا این اندازه سطح بالا باشند. کسی که نقطه ضعف جدی داشته باشد در بین این گروه‌ها ندیدم.
آثار دانشجویان تا چه‌اندازه مبتنی بر ردیف‌های موسیقی ایرانی است؟
در جشنواره بین المللی سیمرغ بیشتر تصنیف‌ها یا سرودهایی اجرا شد که اتکای چندانی به ردیف نداشت. اما می‌شد حدس زد که تسلط نسبی به موسیقی ایرانی در بین این دانشجویان وجود دارد. مطمئن هستم برخی از این دانشجویان تسلط خوبی به ردیف دارند.
در موسیقی سنتی گرایش به نوآوری بسیار قابل مشاهده است. این موضوع تا چه اندازه به کارهای دانشجویی سرایت کرده است؟
من این گرایش را در بین این دوستان دانشجو ندیدم. البته اجراهای این دوستان دلبخواه نبوده و بر اساس امکانات و برنامه‌ریزی قبلی قطعاتی انتخاب شده بود که کیفیت خوبی داشت. هر چند باید اشاره کنم که اساتید موسیقی قدیم مثل استاد جلیل شهناز، حسن کسایی، احمد عبادی، علی‌اکبر شهنازی و دیگران خیلی نمی‌پسندیدند که شما یک دستگاه موسیقی را به طور کامل با تمام گوشه‌ها بزنید. بلکه اعتقادشان این است که چند گوشه خاص را که مردم دوست دارند انتخاب کرده و آن را بسط دهید.
شما در این سال‌ها کمتر فعالیت حرفه‌ای داشته‌اید، آیا اعلام بازنشستگی کردید؟
بله. من بالغ بر ۵۷ سال کار موسیقی حرفه‌ای کردم. اگر مدتی را که خودم مشق و تمرین موسیقی کردم به آن اضافه کنید، زمان خیلی بیشتری می‌شود. بعد از این مدت طولانی سعی کردم بیشتر وقت خودم را به کلاس‌های آموزش موسیقی محدود کنم. بیشتر کارهای من هم با اساتیدی چون فرامرز پایور، پرویز مشکاتیان، لوریس چکناوریان و... بوده است و زمان بازنشستگی من فرارسیده است.
نظرتان درباره آینده نی‌نوازی در ایران چیست؟
زمانی که من شروع کردم تنها مرحوم استاد حسن کسایی در ایران فعالیت می‌کرد ولی امروز می‌بینم که در ایران هزاران نفر در نی‌نوازی مشغول فعالیت هستند. این موضوع مایه امیدواری است. در شصت سال پیش به غیر از اصفهان در هیچ شهر ایران حتی خود ساز نی نبود. من متولد شیراز بودم و در زمان کودکی با مشقت بسیار زیادی از اصفهان ساز نی تهیه کردم. آن زمان نمی‌دانستم نی چیست و نمی‌دانستم که یک نوازنده به تعداد زیادی نی احتیاج دارد، چون نی کوک نمی‌شود و برای اجرای گام‌های مختلف باید نی را عوض کرد. اما الان خیلی امیدوار هستم.
خوشبختانه این روزها در همه جای کشور می‌شود اساتید و نوازندگان نی پیدا کرد.
خوشحالم که این جوانان به موسیقی علاقه‌مند هستند. شانس بزرگ آن‌ها این است که امکانات خوبی دارند. من به طور خودآموز نی‌نوازی را آموختم، چون هیچ استادی در شیراز نداشتم. آن‌هم سازی چون نی که صدا درآوردن از آن بسیار سخت است. تصور عمومی این است که نی یک ساز ساده است که سه-چهار ماهه آن را یاد می‌گیرند. اما بعدا هنرجویان متوجه می‌شوند که یک شاگرد باید چندسالی وقت بگذارد تا صدایی از نی بیرون بیاید. تازه آن صدا هم توام با پارازیت و خش خش است. حدودا از شش سوراخ روی نی باید حدود هشتاد صدا بیرون درآورد و این کار ساده‌ای نیست. من در نوازندگان قبل و بعد از استاد کسایی هیچ‌کس را شبیه ایشان ندیدم. اصفهان اصولا مهد هنر است و نوازندگان بزرگی چون نایب اسدالله، استاد مهدی نوایی، استاد حسین یاوری و... همه اصفهانی بودند. به همین خاطر بود که ساز نی در هیچ شهر دیگری نبود چون استاد آن در دیگر شهرها نبود.
شما به تدریس ساز نی مشغول هستید و دانشجویان هنرمند علوم پزشکی را هم دیده‌اید. به نظر شما بین دانشجویان علوم پزشکی علاقمند به موسیقی و نی‌نوازی و هنرجویان آزاد چه تفاوتی وجود دارد؟
این جوان‌ها نسبت به هنرجویان آزاد کلاس‌های موسیقی هیچ کم و کسری ندارند اما من تعجب کردم که در بین این گروه‌های مختلف حاضر در جشنواره یک نوازنده نی وجود نداشت. شاید یکی از دلایل آن مشکل بودن ساز نی است. تازه نوازنده نی اگر خوب هم باشد خیلی سخت است که با ارکستر هماهنگی دقیقی داشته باشد. این کار از عهده خیلی‌ها برنمی‌آید. برای نواختن نی علاقه شرط است اما پشتکار بسیار مهمتر است./
ارسال نظر